Prologus

Incipit ꝓlogus in ſeptēepiſtolas canonicas.On ita eſt ordoapud grecos qͥ ītegre ſapiunt fidemqꝫ rectaꝫ ſectant̉ epl̓aꝝ ſepteꝫ:ᵇ q̄ canonice nūcupant̉:ᶜ ſicut in latinis codicibus inuenit̉ᵇ vtquia petrus eſt primꝰ in ordine apl̓oꝝ: ᶜ pͥme ſint ēt eiꝰepl̓e in ordine ceteraꝝ. Sꝫ

Incipit poſtilla ſuper epl̓as canonicales ſanctoꝝ iacobi petri iohannis euāgeliſte ⁊ iude.Uatuor ſunt minima terre: ⁊ ipſa ſūt ſapientiora ſapiētibꝰ Prouer. xxx. Septēepl̓e q̄ canonice .i. regulares nūcupant̉:edite ſt̓ a qͣtuor apl̓is: Iacobo petro iohanne ⁊ iuda. et in vno li. collocant̉: id̓odebent̉ his auctoribꝰ: ſꝫ miniſterial̓r tm̄:nam auctor pͥncipalis eſt ſpūſſanctꝰ: id̓opōt ꝯueniēter dici verbū ꝓpoſitū: Quatuor ſunt minimaterre ⁊cͣ. In qͣ circa iſtos apl̓os tria notant̉. Nūeratōnistypus: ibi. Quatuor ſt̓. Hūiliatōis actꝰ: ibi Minima terre. Contēplatōis exceſſus: ibi Et ipſa ſt̄ ſapientiora ſapiētibus. Circa primū ſciendū ꝙ qͣternariꝰ ē primꝰ nūerꝰ qͣdratus: qꝛ ꝯſurgit ex ductu primi nūeri .ſ. binarij in ſeip̄mbis em̄ duo qͣtuor ſt̓: qͣdratura ꝟo ꝑfectōeꝫ virtutis figurat: vt ph̓s .j. ethic. ꝟtuoſum vocat qͣdratu. d. qͥ vtiqꝫ verebonus ⁊ quadratus ſine vituꝑio: Nā ſicut corpꝰ quadratum in qͦlibet latere optime ſedet: ita virtuoſus in quolibet caſu ⁊ fortuna bn̄ ſc hꝫ. Iſti ꝟo qͣtuor apl̓i fuerūt virtute ꝑfecti. ꝓpter qd̓ in multis qͣternarijs ſt̓ figurati. Iſtiem̄ ſunt qͣtuor fluuij ꝑadiſi aqͣ ſapīe militante eccl̓iam irrigantes: Gen̄. ij. Quatuor aurei circuli in arca teſtamentiqͥ eſt xp̄c in eiꝰ lateribꝰ exn̄tes: Exo. xxv. Quatuor venti celi mortuos viuificātes: Ezech. xxxvij. Quatuor viri ī fornace tribulatōis illeſi ꝑmanentes: Dan̄. iij. vbi dr̄ ꝙ ſpēsvniꝰ qͣſi ſpēs filij dei: qꝛ. b. iacobus dei filio ieſu xp̄o in for̄a⁊ figura corꝑis fuiſſe dr̄ ſimillimꝰ: Hi ſūt qͣtuor fabri cornua pctōꝝ deijcientes: zacha. j. Et alij plures qͣternarijpoſſent ad ꝓpoſitū induci de ſacra ſcriptura: ſꝫ iſti ſufficiātCirca ſcd̓m ſciendū ꝙ humilitas ē decus ⁊ cuſtos omnium virtutū: Greg. Qui ceteras ꝟtutes ſine hūilitatē congregat qͣſi puluerē in ventū portat. Iſti ꝟo qͣtuor apl̓i ſic̄ex eoꝝ actibꝰ ⁊ doctrina pꝫ: fuerūt humillimi: qd̓ notaturcū dr̄: Minima terre. vn̄ quilibet eoꝝ potuit dicere illud.j. coꝝ. xv. Ego ſum minimꝰ apl̓oꝝ. Fuerūt em̄ apl̓i de natura pͥncipioꝝ q̄ ſunt minima qͣntitate et maxīa virtute:ſic iſti apl̓i ꝑ verā humilitatē minimi fuerūt in ſua reputatione: ⁊ maximi ꝑ ſuā p̄dicatōeꝫ in fideliū multiplicatōneẜm illud Eſa. xl. Minimꝰ erat in mille ⁊ paruulꝰ in gentem fortiſſima. Circa terciū ꝯſiderandū ꝙ ſicut dr̄ ꝓuerxj. Ubi humilitas ibi ſapīa. ꝓpter qd̓ circa iſtos apl̓os ptꝰactu humiliatōnis notat̉ exceſſus ꝯtemplatōis cū dicit̉:Et ipſa ſunt ſapiētiora ſapientibꝰ. ſapientes aūt hꝰ mūdireputati ſunt ph̓i: qͥ tn̄ ad verā ſapīam q̄ xp̄c eſt nō attigerunt ẜm ꝙ dicit hiero. ī epl̓a ad paulinū De om̄ibꝰ ſacreſcripture libris: hoc doctus plato neſciuit: hoc demoſthenes eloquens igͦrauit. Iſti aūt apl̓i hāc ſapīam attigerūt⁊ ſic ſapiētiores ſapiētibꝰ fuer̄t: de qͦ exponi p̄t qd̓ dr̄. 1. Corinth. j. Qd̓ ſtultū eſt dei .i. qd̓ dr̄ de deo ẜm errorē gentilium: ſapientiꝰ ē hominibꝰ .i. ꝯtinet maiorē ſapīam quaꝫ abhominibꝰ poſſit capi ad plenū: dei aūt fuerūt ⁊ ſūt iſti apl̓itanqͣꝫ mēbra pͥncipalia corꝑis eiꝰ myſtici. Et licꝫ ſtulti acſtolidi fuerūt a mūdi ſapientibꝰ reputati tn̄ fuerūt ſapientiſſimi. Fapīa .n. ph̓oꝝ fuit deorſum deſcendēs ex cognitione iſtoꝝ ſenſibiliū ⁊ corruptibiliū et ducens in amoreꝫterreſtrium: ꝓpter qd̓ dr̄ terrena aīalis ⁊ dyabolica Iacobi. iiij. Sapīa ꝟo apl̓oꝝ fuit deſurſum deſcendens a patreluminū eoꝝ mentibꝰ imp̄ſſa ꝑ ſpm̄ ſctm̄: ꝓpter qd̓ fuit pudica: ꝑacifica: modeſta: ſuadibilis: bonis ꝯſentiens: plenamiſcd̓ia ⁊ bonis fructibꝰ: quibus ꝑfecte fruent̉ electi ī aula celeſtis glorie: ad quā nos ꝑducat qui ſine fine viuit etregnat.Prologus in canonicas cpl̓as incipit.On ita eſt ordo ⁊cͣ. In iſto ꝓlogo tria tangithiero. que reddunt auditores dociles: beniuolos ⁊ attentos. primo tangit ordinē ⁊ numerū canonicaꝝ epl̓aꝝ: ꝑ qd̓ auditor docilisredditur. Dicit .n. Tullius ꝙ dociles auditores habere poterimus: ſi ſummā cauſe breuiter exponamus: ſcd̓o tangitur vtilitas ⁊ difficultas oꝑis ꝑ qd̓ auditoris attentio ex-

citatur: dicit em̄ Tullius Attentos habebimus ſi pollicemur nos de rebus magnis nouis inuſitatis ꝟb̓a facturos. tercio ꝯuertens ſermonē ad euſtochiū tangitincōmoda: q̄ eum circūſtant ꝓpter interp̄tationem ſacre ſcripture: ꝑ qd̓ beniuolētia captat̉: Dicit qͥdē tullius Beniuoloſauditores facere poſſumꝰ ſi noſtra incōmodareferimꝰ inopiāſolicitudinē calamitateꝫ ⁊cͣ. ſecunda ꝑs incipit: ibi Que ſi vtab eis digeſte ſt̄⁊cͣ. t̓cia: ibi. Sꝫtu virgo xp̄i ⁊c̄.In pͥma parteduo tangunturprimū eſt ꝙ latini non ita ordinant iſtas epl̓aſſicut greci. ſecūdum ē ꝙ eaꝝ rectus ordo habetur ẜm traditionem Hiero. qd̓notat̉: ibi Sed ſicut euāgeliſtas. dicit gͦ. a Nō itaeſt ordo ſeptem epl̓aꝝ. glo. ſeptē ſunt ꝓpter ſeptem dona ſpūſſancti. vel ꝓpter fideꝫ ſancte trinitatis: quā cōtinent q̄ ꝑ quatuor mūdi ꝑtes diffuſa ē. Ordo et nūeruset actores iſtaꝝ epl̓aꝝ habent̉ ꝑ iſtum verſiculū: Unaiaco. pe. due tres ſunt iohan. vnica iude. b Quecanonice nūcupant̉ .i. regulares ad differentiā eaꝝ qͣsfecerunt pſeudo ſub nominibus apl̓oꝝ. vel catholice.i. vniuer ſales a fide vniuerſalis eccleſie: qꝛ non vni populo: non vni ciuitati ſcripte ſunt: ſed vniuerſali eccleſie. Catholicon grece vniuerſale latine. Non eſt inqͣꝫita ordo apud grecos qui integre ſapiūt. qͣꝫtum ad cōgnitionem credendoꝝ. Et fidem rectam ſectant̉. qͣꝫtūad oꝑa fidei. q. d. habent cognitionis perfectionem incredendis: habent fidei directōnem in. agendis. vnuꝫenim iſtorum non ſufficit ſine r̄liquo. Vnde iacobi. ij.Fides ſine operibus mortua eſt. Et ꝯſequenter dicit̉ibi de Abraam fides cooꝑabatur operibus illius et exoperibus fides ꝯſummata eſt. c Sicut in latiniscodicibus inuenitur .ſ. qui ſcripti ſunt ante tranſlationem hieronymi: vt ſcilicet. d Quia petrus eſt primus in ordine apoſtolorū. cui principaliter date ſuntclaues ligandi atqꝫ ſoluendi: Mathei. xvj. Ubi daboclaues regni celoruꝫ ⁊cͣ. vnde eccleſia cantat de eo Tues paſtor ouium princeps apoſtolorum. e Primeſint eius etiam epiſtole ⁊cͣ. Hic queritur quare a hieronymo aliter ordinantur? Reſpondeo poſſunt ordinari ẜm ordinem et dignitatem ſcribentium: et ſic primeſunt epiſtole petri. vel ẜm ordinem temporuꝫ quibusſcripſerunt: et ſic prima eſt epiſtola iacobi qui primusſcripſit inter apoſtolos. Iacobus enim triginta ānisrexit eccleſiam hieroſolymitanam poſt paſſionem domini. ſcilicet vſqꝫ ad ſextum annuꝫ neronis: et tunc fuit martyrizatus: Petrus ꝟo. xxxviij. ideſt vltimo annō neronis. Et certū eſt ꝙ in vltimo tempore vite ſueſcripſit. Vnde dicit. ij. petri. j. Certum eſt ꝙ velox ē depoſitio tabernaculi mei. Ex quo patet ꝙ ſcripſit pꝰ iacobum. Iobannes ꝟo multum poſt euangeliuꝫ ⁊ epiſtoīas ſcripſit .ſ. poſt mortem domiciāi: quia reuerſusde exilio inuenit eccleſiam per hereticos perturbatamet tunc ſcripſit euangelium ⁊ epiſtolas ꝯtra ipſos.Sed ſicut euangeliſtas. Hic oſtenditur ꝙ ẜm trāſlationem hieronymi recte ordinantur: littera plana ē.Hic queritur quid eſt quod dicit hic: Euāgeliſtas correximus. Reſpondeo: Correxit quod ꝑtinebat ad euāgelij veritatē. qd̓ per p̄ſeudo fuerat deprauatū: et qd̓ ꝑ