Epiſtola pauli
QeTvos cū eſſetꝭ .ij.mortuiᵇ delictꝭᶜ ⁊ pct̄isvr̄is in qͥbus aliqn̄ ambulaſtisᵉ ẜm ſeculūᶠ mūdi huiusᵍẜm principeꝫ ptātis aerishuiꝰ:ʰ ſpūs qͥ nūc oꝑat̉ in filios diffidentie:ⁱ in qͥbusᵏ etnos oēs aliqn̄ cōuerſati ſumus ī deſiderijs carnis nr̄efaciētes voluntatē carnisi⁊ cogitationū:ⁿ ⁊ eramꝰ naͣfilij ire ſic̄ ⁊ ceteri. Deꝰ aūtqͥ diues eſtᵖ in miſericordiaꝓpter nimiā charitatē ſuāqua dilexit nos: ⁊ cū eſſemꝰmortui pct̄is ꝯuinificauitnos ī xp̄o:ᵗ cuiꝰ gr̄a eſtis ſaluati:ʸ ⁊ ꝯreſuſcitauitˣ ⁊ ꝯſedere fecit ī celeſtibꝰ ī xp̄o ieſu:ꝰ vt on̄deret ī ſeculis ſuꝑueniētibꝰᶻ abūdantes diuitias gr̄e ſue ī bonitate ſuꝑnos in xp̄o ih̓u. Gr̄a .n. eſtꝭ
ſaluati ꝑ fidē:ᵇ ⁊ hͦ nō ex vobiſ. Dei .n. donū ē: nō ex oꝑibꝰ: ᶜ vt neqͥs gl̓iet̉.ᵈ Ip̄iꝰ em̄ſumꝰ factura: creati in xp̄oih̓uᶠ in oꝑbꝰ bonis: qͥ p̄parauit deꝰʰ vt ī illis ambulemꝰ. Prept̓ quod memoreseſtotēᵇ ꝙ aliqn̄ vos qͥ gēteseratis ī carneᵐ qͥ dicebamīp̄putiūⁿ ab ea q̄ dicit̉ circūciſio ī carne manufacta: qeratis illo ī tꝑe ſine xp̄o alienati a ꝯuerſatione iſrl̓:q ethoſpites teſtamētoꝝ promiſſiōis ſpē nō habētes: etſine deo ī hoc mūdo.ᵍ Nūcautē in xp̄o ieſuᵗ vos qui aliquādo eratis longe: factieſtis prope in ſanguine xp̄i.Ip̄e em̄ eſt pax nr̄aʸ qͥ fecitvtraqꝫ vnū: ⁊ mediū parietem macerie ſoluēsª inimicitiasᵇ in carne ſua:ᶜ legē mā-
IN capitulo primo ad epheſios vbi Replica.poſtillator dicit deum ꝓprio nomine adequate ſignificante ip̄m innominabilē: Burgen̄. inſtat cuꝫnomīe tetragrāmaton: et cetera q̄ circa. iij. capl̓m Exodiſomniauerat: que vide ibi ꝑtractari. Capitulū. ij.Qros cuꝫeſſetis. hic¶Sn̄ter apoſtolꝰ inducit ephe.ad gr̄arūactiōꝫ cōꝑatiue. oppoſita eīiuxta ſe poſita magis eluceſcūt. ꝓpt̓qd̓ apl̓us ꝯꝑat dignitatem ſtatꝰ adquē epheſi ſunt vocati ad vilitatē ſtatus vn̄ ſunt vocativt ex huiꝰ ꝯſideratione feruentiꝰ inſurgāt ad gratiasagendū deo: ⁊ diuidit̉ ī duas partesẜm duas ꝯꝑationes: ſecūda ponit̉ibi: Propter qd̓ ⁊cͣpͥma aūt ꝯꝑatio ēmortis et vite: qͥapͥus fuerāt in ſtatu mortis culpe: etdiſpoſiti ad mortēgehenne et vocatierāt ad vitā gr̄e: q̄diſponit ad vitamgl̓ie: ⁊ deducit apoſtolꝰ ſatis diffuſe.di. a Et vos cūeſſetis mortui. perculpā. b Delictis. qͣꝫtū ad peccata omiſſionis. c Et peccatis veſtris. ꝙͣtum ad peccataIn quibꝰ aliqn̄ ambulaſtis. ꝓcedēdocōmiſſionis. dde peccato in peccatu.e Scd̓m ſeculū .i. cōſuetudinē.f Mūdi hꝰ .i. peccatoꝝ huiꝰ mūdi: ſicut Io. j. Mūduseū nō cognouit. g Scd̓m pͥncipem ptātis aeris huiꝰ.i. ẜm voluntatē pͥncipis demonuꝫ in hoc aere caliginoſohabitantiū. h Spūs qͥ nūc oꝑat̉ in filios diffidētie:q. d. princeps ip̄e eſt ſpūs ſup̄. malignus: Qui nūc oꝑat̉.i. facit volūtate ſuā in illis qui nō ponūt fiduciā ſuā in celeſtibus bonis ſed tm̄ in t̓renis: i In quibꝰ .i. int̓ quosk Et nos oēs aliqn̄ ꝯuer. ſu. in deſi. car. nr̄e. ea ſequēdo:⁊ licꝫ apl̓us eſſet ꝟgo vt dictū eſt. sͣ. j. Cor̄. vij. ca. tn̄ iūgitſe cū eis vt meliꝰ recipiant̉ ꝟba ſua: ⁊ qꝛ an̄ ꝯuerſionē ſecutus eſt aliqua carnis deſideria: iō dicit: l Faciētesvolūtatē carnis. in peccatis carnalibꝰ. m Et cogitationū. in peccatis ſpūalibꝰ. n Et eramꝰ naͣ filij ire .i. nati īpeccato originali: qd̓ dicit̉ peccatū naͣle inqͣꝫtū ꝯtrahit̉ aparentibꝰ ex corruptiōe nature. Cōſequēter on̄dit gr̄amvocātis dei. d. o Deus aūt qui diues eſt .i. copioſusIn miſericordia. qꝛ ꝓpriū eius eſt miſereri ⁊ parcere.pPropt̓ nimiā charitatē ſuā. ⁊ nō ꝓpter merita noſtraqͥCū eſſemꝰ mortui peccatis. mō p̄dicto. s Cōuiuificauit nos in xp̄o. nos ſibi ꝑ fidē formatā incorꝑando.t Cuiꝰ gr̄a eſtis ſaluati .ſ. in ſpe. v Et cōreſuſcitauitſil̓r in ſpe: qꝛ reſurrectio xp̄i eſt cā nr̄e reſurrectiōis futurex Et cōſedere fecit. in ſpe que eſt certa expectatio futurebeatitudinis. y At on̄deret in ſeculis ſuꝑueniētibꝰ .i.curriculis annoꝝ vſqꝫ ad iudiciū. z Abudantes diuitias ⁊cͣ. hec em̄ oīa fuerūt oſtēſa in xp̄i reſurrectiōe: q̄ fuitargumētis multis declarata: Act̉ jͣ. In multis argumētis apparēs eis. ⁊ eius aſcēſione ocl̓is etiā corꝑalibꝰ aſpecta. ⁊ hec oīa iterū fuerūt declarata ꝑ apl̓oꝝ doctrinā apertis miraculis cōfirmatam: ideo ſubdit: a Gratia .n.
eſtis ſaluati per fidem .ſ. chriſti: ⁊ non ꝑ legem moyſi:b Et hoc nō ex vobis. qꝛ pͥncipiū credēdi et oīs oꝑismeritorij ē a deo: videntiū .n. miraculū ⁊ audiētiū eundem ſermonē: vnꝰ credit̉ motꝰ a deo: alter ꝟo nō: ideodicit ſaluator Io. vj. Nemo pōt venire ad me: niſi pr̄q̄ miſit me traxerit eū. c Utneqͥs gloriet̉. d̓ꝓprijs meritis.dIpſius em̄ſumꝰ factura. īeſſe nature.e Creati ī xp̄oieſu. in eſſe gre.f In oꝑibꝰ bonis. id eſt ad bona oꝑa faciēda.g Que p̄parauit deus .i. diſpoſuit: h Vt inillis ambulemꝰde ꝟtute ī ꝟtutēad beatitudineꝫcōſequēdam.i Propter qd̓Hic ponit̉ ſecūda ꝯꝑatio q̄ eſtextraneitatꝭ adintraneitatē: etpͥmo ponit̉ hecꝯꝑatio: ſecūdoinfert̉ intēta cōcluſio: ibi. Ergoiā nō eſtis. Circa pͥmū ſciēduꝫꝙ gentiles dicebatur extraneitriplici rōne .ſ.qꝛ a deo erāt ſeꝑati ꝑ idolatriā⁊ per conſequēs ſecūdo a populo iſrael qͣꝫtum ad communicationē: qui erat cultor vniꝰ dei: et tercio a ſpe ꝓmiſſionum abrae factarū ⁊ ſemini eius. per vocationēautem ad fidem chriſti ſunt iſtis tribus incorporati: ⁊hoc eſt qd̓ dicit apoſtolus: i Propter quod memores eſtote. tanqͣꝫ grati de beneficijs dei. k Ꝙaliquādo vos qui gentes. id eſt gentiles. l Eratisin carne .i. carnaliter viuentes: m Qui dicebamini preputiū. id eſt incircūciſi. n Ab ea que diciturcircunciſio ⁊cͣ. ideſt diſtincti ⁊ ſeꝑati a populo iudaicocircūciſo. o Qui eratis illo in tempore ſine xp̄o .i.ſine fide chriſti: non ſic autē iudei: qꝛ eadem fides fuitpatrū ve. teſt. que ⁊ noui: differens tamē ẜm implicitū⁊ explicitum. p Alienati a cōuerſatione iſrael. inhibitum em̄ erat populo iſrael cōtrahere cum gentibꝰamicitias ⁊ cōnubia. q Et hoſpites teſtamentoꝝideſt aduene teſtamēti ⁊ extranei a teſtamēto nouo ⁊veteri. r Et ſine deo .ſ. vero: nam erāt idolatrie dediti. s Nūc aūt in chriſto ieſu .i. ꝑ chriſtū ieſum.t Uos qui aliqn̄ eratis longe. a ſalutē dicta triplicirōne. v Facti eſtis ꝓpe in ſanguīe chriſti .i. ꝑ paſſionē ip̄ius cuiꝰ efficacia in ſacr̄o baptiſmi vobis eſt plenarie cōicata. x Ip̄e em̄ eſt pax nr̄a .ſ. effectiue.Qui fecit vtraqꝫ vnū. ex iudeis ⁊ gētilibus faciēsvnū populū chriſtianū. z Et medium parietē macerie ſoluens .i. huius vnitatis obſtaculū remouēs: qꝛremouit a gentilibus idolatriā quā abhorrebāt iudei⁊ a iudeis circūciſionem quā deteſtabātur gentiles.a Inimicitias. quaſi diceret: ꝑ hoc abſtulit inimicitias q̄ erāt inter gentiles ⁊ iudeos. b In carne ſua.ideſt ꝑ īmolationē ſue carnis ī cruce: ꝑ quaꝫ deſtructaē idolatria ⁊ ceſſauerūt legalia. c Legē mādatoꝝ .i.legē moſaicā qͣꝫtū ad mādata ceremōīalia ⁊ iudicialia