Ad romanos
hn̄tq naturalit̓ ea q̄ legꝭ ſūtfaciūt: eiuſmodi legē n̄ habentesˢ ip̄i ſibi ſt̓ lex:ᵗ qͥ oſtēdūt opꝰ legis ſcriptū in cordibꝰ ſuis: teſtimoniū reddēte ill̓ ꝯſcīa ip̄oꝝ:ˣ ⁊ int̓ ſeinuicē cogitationū accuſātiū aut etiā defendētiū: indie cū iudicabit deꝰ occultahoīmꝰ ẜm euāgeliū meū ꝑih̓m xp̄m.ª Si at̄ tu iudeuscogͦmiarisᵇ ⁊ reqͥeſcis ī lege⁊ gl̓iaris in deoº et noſti volūtatē eiꝰ: ⁊ ꝓbas vtiliorainſtructꝰ ꝑ legē:ᵍ ꝯfidis teip̄mʰ eſſe duce cecoꝝ:ᵗ lumēeoꝝ qͥ in tenebris ſt:ᵏ eruditorē inſipiētiū:ⁱ mgr̄m infātiū:ᵐ habētē formā ſcīe. etveritatis ī lege. Qui gͦ ali
um doces: teip̄m non doces.Qui p̄dicas nō furādū: furaris. q Qui dicꝭ nō mechādū mecharis. Qui abominaris idola:ᵍ ſacrilegiū facꝭQui ī lege gl̓iaris: ꝑ p̄uaricatione legis deū īhonoras. Nomē .n. dei per vosblaſphemat̉ inter gētes: ſic̄ſcriptū ē: Circūciſio qͥdeꝫꝓdeſt ſi legē obẜues. ſi autēpuaricator legis ſis:ᶻ circūciſio tua p̄puciū fct̄a ēª Siigit̉ p̄puciū iuſticiasᵇ legiscuſtodiat: ᶜ nōne p̄puciū illius ī circūciſionē reputabit̉Et iudicabit id qd̓ ex naͣ ēp̄puciū legē cōſummās te:qͥ ꝑ literam et circumciſionem preuaricator legis es:
qd̓dā dictū .ſ. ꝙ gentiles habuerūt legē naturalē: id̓ofaciētes ꝯͣ dictamē illiꝰ legis merebant̉ puniri: ⁊ viuētes ẜm ip̄am p̄miari: ꝓpter qd̓ obſeruato legis naturalis cū fide ⁊ cultū vniꝰ dei: ad qd̓ etiā inducit rō naturalis aliqͦ mō ſuffecit ad ſalutē gētiū vſqꝫ ad publicationē euāgelij: qꝛnō tenebāt̉ adlegē moyſi dicitigit̉: p Cuꝫem̄ gentes q̄ legē nō bn̄t .ſ. moſaicā. p Naturaliter ea quelegis ſunt faciunt .i. ex naturali dictamine rōnis. r Eiuſmodi legeꝫ nonhabētes .ſ. moſaicā. s Ip̄iſibi ſunt lex. ideſt rō naturalisq̄ ē pͥncipaliorꝑs hoīs: ꝓpterqd̓ dr̄ totꝰ hō: vtdictū ē sͣ. Ipſaqͥdē ē eis lex: qꝛlex ſcripta diuina vel hūana ēa lege naturalideriuata ꝙͣtumad agibilia: qͥapͥma principiaagibiliū ſṫ imp̄ſſa ītellectui practico: ex qͥbꝰ deriuant̉ leges qͣſi q̄dā ꝯcluſiōes: ſicut intellectui ſpeculatiuo imp̄ſſa ſt̄ prima principia ſpeculabiliū ex quibꝰderiuāt̉ ſciētie tāqͣꝫ quedā veritates ꝯcluſe. t Quioſten. opus le. ſcri. in cor. ſuis. qd̓ declarat ꝑ effectū di.v Teſtimoniū reddēte illis ꝯſcīa ipſoꝝ. que ex naturali dictamine rōnis recalcitrat malo ⁊ ꝯſentit bono.x Et inter ſe inuicē cogi. accu. aut etiā defen. dicunt̉aūt cogitatiōes accuſantes male: ⁊ defendentes boneq̄ examīant̉ ⁊ declarant̉ corā naturali iudicatorio hominis: ſicut corā iudice ꝑ prima principia oꝑabiliū naturaliter inſerta: ſicut eſt illud: Hoc facias alij qd̓ tibivis fieri: ⁊ nō facias alteri qd̓ tibi nō vis fieri. Et licꝫ hͦiudiciū fiat in preſenti tn̄ multo clarius fiet in die iudicij: iō ſeqͥtur: In die cū iudicabit ⁊cͣ. y Scd̓m euāgeliū meū. lꝫ .n. euāgeliū ſit ſolius xp̄i tanqͣꝫ actorꝭ: tn̄dr̄ euāgeliū apl̓i tanꝙͣ eius predicatoris. z Per ieſum xp̄m. finale em̄ iudiciū exercebit̉ ꝑ eū. a Saūt tu iudeꝰ cognominaris. prius apl̓s on̄dit iudeos ⁊gentiles in culpa ⁊ pena fuiſſe ſil̓es: hic on̄dit iudeos īaliquo p̄ciores ⁊ hoc eſt ex duobus: ſcd̓m ibi: Circūciſio. Primū aūt eſt beneficiū legis acceptē: ꝑ quā iudeipͦ ceteris gentibus a deo fuerūt ſublimati: ẜm ꝙ dr̄ deutero. iiij. Que eſt .n. alia gens ſic inclyta vt habeat ceremonias iuſtaqꝫ iudicia ⁊ vniuerſam legē. ⁊ quantoſtatus altior tanto caſus grauior erat: ⁊ iō pctm̄ iudeoꝝ grauius erat peccato gentiliū in eodē genere pctī.dicit igit̉. a Si aūt tu iudeus cognominaris. ⁊ dicit cognoīaris qꝛ pͥmo noīati ſūt hebrei ab beber in cuius familia manſit lingua hebraica q̄ pͥus erat oībꝰ cōmūis: gen̄. xj. Erat aūt terra labij vniꝰ ⁊cͣ. poſtea noīati ſunt iſraelite a iacob qͥ noīatus eſt iſrl̓: gen̄. xxxij. Etvltra iudei a tribu iuda nobiliori. b Et reqͥeſcis inlege. nō vagando ꝑ varios errores ſicut gentiles. cEt gloriaris in deo. .i. in noticia vnius dei. d Et noſti voluntatē eius .i. p̄cepta in lege expreſſa. eEtꝓbas vtiliora. igeſt ſcis eligere meliora. f Inſtru-
ctꝰ ꝑ legem. que on̄dit oīa iſta et nō ſolū ad regimē ꝓpriūſꝫ etiā alioꝝ iō ſubdit̉: g Confidis teip̄m. p̄ſumēdo d̓tali inſtructōe. h Eſſe ducē cecorū. qͦ ad fidē. i Lumen eoꝝ qͥ in tenebris ſunt. qͣꝫtū ad mores: k EtudiMagiſtruꝫ intorē inſipientium. qͣꝫtū ad maiores.fantiū. qͣꝫtū ad minores. m Habentē formā ſcientie. in ſpeculatiuisn Et veritatis inlege. in practicꝭ ꝓpter qd̓ ꝯcludit peccati gͣuitatē dicēs:o Qui gͦ aliū doces: teip̄m non doces. ⁊ ſic peccas inteip̄m. h Quip̄dicas nō furādū:furaris. et ſic peccas in ꝓximū ꝑ cōcupiſcētiā oculorūq Qui dicis nonmechādū: mecharis. ⁊ ſic peccas ī ꝓximū ꝑ ꝯcupīaꝫ canis.r Qui abominaris idola. iudei em̄poſt reditū captiuitatis babylonice n̄dicunt̉ idolatraſſeniſi aliqͥ pauci machabeoꝝ tꝑe: et timore magis mortꝭqͣꝫ amore idolatrieſaltem ꝓ maiori ꝑte tn̄ fuerunt hoīes valde cupidi: vt teſtant̉ etiā iudei ⁊ maxime circa tꝑa xp̄i: ꝓpter qd̓ aliqͣ deputata ad cultū diuinū ſacerdotes et miniſtri templi ſuisvſibus applicabāt ideo ſubdit̉: s Sacrilegiuꝫ facis.qd̓ eſt furtū ſacre rei. t Qui in lege gloriaris. a deo tibi data. v Per preuaricatione legis deū inhonorasꝙͣtum eſt in te: et ad hoc inducit apl̓s ſcripturā ezechielisxxxvj. s Nomen .n. dei ꝑ vos blaſphemat̉. tota die.ꝑ hoc .n. ꝙ iudei corā gentibꝰ dicebāt ſe eſſe populū peculiarē dei ꝑ legē ſibi diuinitꝰ datā: ⁊ tranſgrediebāt̉ ea male viuēdo: ex hoc dabāt occaſionē gentibꝰ blaſphemandodeū qͥ ſibi elegerat talē ppl̓m: et ſic pctm̄ eoꝝ aggrauabat̉.ſcd̓o ꝓpter ſcandalū ſicut ſcriptū eſt ezechiel̓. xxxvj. vt dictū eſt: hoc tn̄ eſt ẜm trāſlationē. lxx. vbi trāſlatio noſtrahꝫ: Ingreſſi ſunt ad gētes ⁊ polluerūt nomē meuꝫ. ⁊ ē eadem ſnīa. y Circūciſio. Hic ponit̉ ſcd̓m exquo iudeierant deterioris ꝯditionis: ꝑ accidēs tn̄: ⁊ pͥmo oſtēdit ꝓpoſitū: ſcd̓o infert correlariū: ibi. Nō enim. Circa primūſciendū ꝙ circūciſio erat quedā ꝓteſtatio legis ſeruandegal̓. v. Teſtificor omni homini circūcidenti ſe ꝙ debicorſit vniuerſe legis: igit̉ ſicut ꝓfeſſio alicuiꝰ religioſe regulemultū valet ꝓfitēti ſi eā impleat oꝑe: et ſi nō impleat magis eſt ſibi damnabilis: ſic circūciſio ꝑ accidēs erat nociuaiudeis inqͣꝫtū erāt tranſgreſſores legis: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit:Circūciſio ⁊cͣ. et pꝫ lr̄a vſqꝫ ibi: z Circūciſio tua p̄puciū facta ē .i. facta ē abomīabilis deo: ſicut gētiles p̄puciūhn̄tes erāt iudeis abomīabiles intantū ꝙ dedignabāturcū eis comede̓: et ꝑ oppoſitū ꝯcludit apl̓s ꝙ gentiles incircūciſi oꝑa legis faciētes ex rōnis naturalis dictamine: vtdictū eſt sͣ. erāt deo accepti: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit: a Si igitur p̄puciū .i. gentil̓ incircūciſus. b Legis iuſticias cuſtodiat. tm̄ ad p̄cepta moralia q̄ ſt̄ de dictamine rōnis.c Nonne p̄puciū illiꝰ in circūciſionē reputabit̉ .i. tantūſibi valebit ſicut circūciſio. q. d. ſic. d Et iudicabit ⁊cͣ.Hec lr̄a eſt intricata: et ꝯſtruat̉ ſic. Et p̄puciū .i. gentilisincircūciſus: Legē ꝯſummās .i. oꝑa legis implēs: Quod