Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit p̄fatio btī hieronymī p̄ſb̓ri in euāgeliumẜm Lucam.Ucas ſyrꝰmnatōneᵇ anthiocenſis:arte medicus: ᵈ diſcipulus apoſtoloꝝᵉ poſtea paulū ſecutꝰvſqꝫ ad ꝯſūatioꝫ eiꝰᵍ ẜuiēsdn̄oʰ ſine crimīe. Naꝫ neqꝫvxorē vnꝙͣ hn̄s: neqꝫ filios:ſeptuaginta ⁊ qͣtuor anno.rū obijt ī bithyniāˡ plenusſpūſcō.ᵐ Qui cū iā ſcriptaeſſent euāgelia: ꝑ matheuꝫquidē in iudea: ꝑ marcū autem in italia: ſco inſtiganteſpirituⁿ in achaīe partibus

hoc ſcripſit euangeliuꝫº ſignificans etiā ip̄e in principio ante ſuū: alia eſſe deſcripta. Cui exͣq ea q̄ ordo euāgelice diſpoſitiōis expoſcitea maxīe neceſſitas laborꝭᵍ fuit:ᵗ vt pͥmū grecꝭ fidelibꝰomī ꝓphatiōe vēturi ī carnē dei xp̄i manifeſtata hūanitatē: ne iudaicis fabulisattenti in ſolo legis deſiderio tenerent̉:ʸ vel ne hereticis fabulis ⁊ ſtultis ſolicitatiōibus ſeductiⁱ exciderenta v̓itate elaboraret: ª dehīcvt ī pͥncipio euāgelij iohānisᵇ natiuitate preſumptacui euāgelium ſcriberet: ⁊in quo electus ſcriberet indicaretᵉ cōteſtans ī ſeᶠ ꝯpleta eſſe: q̄ eēt ab alijs incho

figuratus eſt in multis qͣternarijs: vt declaratū fuit diffuſius in pͥncipio euāgelij ẜm marcū: ⁊ vlti. deſignat̉ manifeſte Apoc̄. iiij. in qͣtuor aīalibꝰ oculatis an̄ ⁊ retro: qꝛ euāgeliſte reſpiciūt ad tp̄us p̄teritū ⁊ futurū: de qͥbus aīalibꝰibidē ſubdit̉ ꝙ requie nō hēbant die ac nocte dicētia: Sāctus ſanctꝰ ſanctꝰdn̄s deus omīpotens: cui eſt honoret gloria in ſeculaſeculorū. Amen.Poſtilla eiuſdēſuꝑ ꝓlogū hiero.in idem euangeliūincipit.UcasſyrusnatōeEuangelioẜm lucam beatꝰ hieronymus ꝓlogū p̄mittit in quo pͥmo exprimit beati Luceꝯmēdationē: ſecūdo ſuā excuſatōeꝫibi. Qd̓ ⁊ legētibꝰCirca primū p̄mittit̉ cōmēdetio beati ſuce qͣꝫtū ad euāgeliū ab eo deſcriptū: ſecūdo qͣꝫtumad deſcriptionemactuū apl̓orū: ibi.Cui luce nō īmerito ⁊cͣ. pͥma diuidit̉in tres ꝑtes: qꝛ primo oſtēdit̉ luce ſcriptoris auctoritas:ſecūdo ſcribēdi neceſſitas ſiue vtilitas: ibi. Qui cum iameſſent ſcripta. tercio ſcribēdi modꝰ ſeu qualitas: ibi. Cuiideo poſt bap. Circa primuꝫ declarat̉ luce auctoritas expatria: cū dicit̉: a Lucas ſyrus natiōe. Fuit em̄ antiquitꝰ ſyria valde nobilis ꝓuincia: et a ciuitate ꝓpria cumſubdit̉: b Anthiocēſis. Fuit em̄ antiochia valde nobilis ciuitas a Seleuco rege aſie edificata: ⁊ nomīe antiochi patris ſui denomīata. c Arte medicus: vt ex medicina corporali deſignaret̉ futurꝰ medicꝰ ſpūalis aīarū.d Diſcipulus apl̓oꝝ. qꝛ ab ip̄is didicit euangeliū ẜm ꝙip̄e dicit in ꝓlogo ſui euāgelij vt patebit. jͣ. e Pauluꝫſecutus. quia fuit comes indiuiduus ſue ꝑegrinationis.f Uſqꝫ ad ꝯſummationē eius. ꝑ martyriū in vrbe romah Sine crimine. qͣꝫtum ad euitationē mali: qꝛ vixit ſineSeruiens domino. fuit qͣꝫtum ad exercitium boni.peccato notabili ſaltē poſt ſuā conuerſionē: qd̓ declarat̉ ꝑhoc quod ſubdit̉: i Nā neqꝫ vxoreꝫ vnqͣꝫ habens. exquo pꝫ eius cōtinētia. k Septuagintaqͣtuor annoꝝobijt. In ꝓlogo ſuꝑ actꝰ apoſtoloꝝ dicit̉. lxxxiiij. annosetatis agens ⁊c̄. Et dicūt aliqui ꝙ iſtud cōtigit vicio ſcriptoꝝ a principio: exquo alij libri ſequētes in hoc ſunt deficientes. Alij dicūt ꝙ in ꝓlogo ſuꝑ actus apl̓orū ꝯputant̉omnes anni ſue etatis: hic ꝟo ꝯputant̉ tm̄ anni ꝯuerſionis ſue ad fidē catholicā. Sed hoc nō videt̉ ꝓbabilit̓ dictū qꝛ hic dicit̉ ꝙ an̄ ꝯuerſionē fuit arte medicꝰ: puer aūtdecē annoꝝ tm̄ nō poteſt illā artē ſcire ⁊ multo minꝰ exercere: qd̓ tn̄ oportꝫ dice̓ ẜm iſtos. l Plenꝰ ſpūſancto.ex quo pꝫ eius felix ꝯſummatio. m Qui cū iā eſſentſcripta. Hic ꝯn̄ter on̄dit̉ ſue ſcripture vtilitas ac etiā neceſſitas que fuit dn̄plex. Vna ꝓpter veros euangeliſtas: qͥlicꝫ vera ſcripſiſſent: tn̄ aliqua de chriſto omiſerant quorūnoticia eſt valde vtilis: īmo neceſſaria: vt de cōceptōne ⁊natiuitate nr̄i ſaluatoris: ⁊ etiā ſui p̄curſoris: q̄ per lucamfuerūt ſuppleta vt patebit .jͣ. vt ſic quatuor euāgeliſte ī de-

ſcribēdo veritatē euangelij cōcordarēt: ⁊ tn̄ ſinguli aliqua ꝓpria dic erēt. ſecūdo fuit neceſſitas ꝓpter p̄ſeudoeuāgeliſtas: qͥ ſub nomīe diſcipuloꝝ xp̄i: vtpote thome ⁊ mathie ſcripſerūt euāgelia inſeretes hereſes: vtſub noīe diſcipuloꝝ xp̄i faciliꝰ ſeducerēt ſimplices: qͦꝝfalſitas ex deſcriptione euāgelijluce dep̄hendit̉:ſic̄ ⁊ ꝑ alia euangelia a matheomarco ⁊ iohānedeſcripta. Hācigit̉ ſentētiā ponit hic hieronymus ſatis inuolutē p̄mittēs ꝙlucas ſcripſit pꝰmatheū ⁊ marcū cum dicitur:Qui cuꝫ iā eētſcripta ⁊ ceteraIn achaienꝑtibꝰ. hoc eſt ingrecia. o Significans ⁊ ip̄eī pͥncipio .i. in ꝓlogo euangelijab eo deſcripti:vt patebit infraCōſequēter ponit cām ſecūdāq̄re ſcripſit .ſ. adexcludēdū hereſes cum dicitur: p Cui extra .i. p̄ter. q Ea queordo euāgelice ⁊cͣ. ideſt preter illam cauſam ſcribendiillud euangelium que fuit vt veritas euangelij in quatuor euangelijs ordinaret̉ propter myſterium in ſcriptura ſacra multipliciter deſignatur. r Ea mnaxime neceſſitas laboris. ſcꝫ Luce ſcribentis. s Fuitvt elaboraret qualiter manifeſta eſſet humanitas chriſti dei. quia eſt verus homo ⁊ verus deus. v Omiꝓphetatione venturi in carnem. quia omnes prophete de eius aduentuꝓphetauerunt ẜm ꝙ dicitur Actu.x. Huic omnes prophete teſtimoniū perhibent.t Primum grecis fidelibus. ſcꝫ eſſet manifeſta dictachriſti humanitas. x Ne iudaicis fabulis attenti in ſolo legis deſiderio tenerentur. credentes eſſeſalutem in legis obſeruatiōe. y Ne vel hereticis fabulis ⁊ ſtultis ſolicita ſeducti. ꝑ p̄ſeudo euāgeliſtas vl̓alios hereticos. z Exciderent a veritate. quia pͥmicredentes de grecia erant in fide teneri: ⁊ ideo indigebāt ꝑ euāgeliū luce qͥ greca lingua ſcripſit in fide ſolidari. Cōſequēter hiero. ponit cām primā ſcribēdi euāgeliū .ſ. vt ea que omiſſa erāt ab alijs ꝯplerent̉: ⁊ hoc ēqd̓ dicit̉: a Dehinc vt ī pͥncipio euāgelij ioh̓ .ſ. baptiſte p̄curſoris dn̄i. b Natiuitate p̄ſumpta. ideſtin principio euangelij luce poſita. c Indicaret cuieuangelium ſcriberet. ſcꝫ theophilo ep̄o in hoc ꝙ euāgelium ſuum incepit a ſacerdotio. d Et in quo electus ſcriberet .i. in quo animali electꝰ eſſet ad ſcribēdūeuāgeliū .ſ. in figura bouis: qd̓ eſt animal īmolaticiuꝫ.e Cōteſtans in ſe .i. in euangelio ab eo deſcripto. ⁊ bn̄dicit in ſe ⁊ non a ſe: per hoc inſinuans ꝙ ſcriptura ſuieuangelij eſſet deo attribuēda tanqͣꝫ pͥncipali ſcriptorif Cōpleta eſſe q̄ ab alijs eſſent inchoata. licꝫ em̄ matheꝰ de natiuitate ſaluatoris ſcripſerit: nō tn̄ ita ꝑfecteſiē lucas: matheꝰ etiā ⁊ marcꝰ ꝯceptiōeꝫ ⁊ natiuitatē p̄curſorꝭ tacuerat: quā lucas exp̄ſſit: ⁊ ī multꝭ alij dicta