Druckschrift 
4 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prohemiū

Incipit poſtilla ſuꝑ Matheū fratiꝭ Nicolai de lyraordinis fratrum minorū.Uatuor facies vni Ezech̓. jͣ.ẜm ꝙ ſcribit beatꝰ grego. ſuꝑEzech̓. prima ꝑte homel̓. iij.Quia per faciē vnuſqͥſqꝫ cognoſcit̉ recte ꝑ faciē noticiadeſignat̉. Lex aūt ſeu doctrina euāgelica licꝫ ſit vna: qꝛab vnigenito filio dei data ⁊ad vnū finē ordīata: vt vidobit̉ inferiꝰ: tn̄ qͣdruplici noticia excellit omnē alia legē datā: humanā: ⁊ diuinā: etideo de ip̄a ante dicit̉: Quatuor facies vni. Ad cuiuseuidentiā aduertendū ꝙ cuiuſlibet legis ꝯuenienterſunt quatuor date ꝯditiōes. Legis .n. ꝓpriū ē vicia extirpare: mores ſeu actꝰ hoīm ordinare: inducere ad felicitatē ⁊ plane ac lucide tradere veritatē. In his aūtquatuor cōditionibꝰ lex ſeu doctrina euāgelica excellitomnē aliā legē diuinā ⁊ humanā: vt patebit diſcurrēdo ꝑ ſingula. Prima igit̉ cōditio legis ē ꝙ dꝫ vicia extirpare. ad hoc em̄ leges ſunt date: vt quos pͥuata caſtigatio cohibere nō potuit: mētu penaꝝ q̄ legibꝰ infligūtur a malicijs retrahant̉. Propter qd̓ dicit apl̓us. jͣ. adtimotheū. jͣ. ca. Lex iuſto nō eſt poſita: ſꝫ iniuſtis ⁊ nonſubditis: impijs ⁊ peccatoribus: ſceleratꝭ ⁊ ꝯtamīatis:patricidis ⁊ matricidis: homicidis ⁊ fornicarijs: maſculoꝝ cōcubitoribꝰ: plagiarijs mēdacibꝰ ⁊ ꝑiuris: ⁊ ſiqͥd aliud ſane doctrine aduerſat̉. In hac aūt extirpatiōe vicioꝝ lex humana inuenit̉ defectiua: qꝛ nō poteſtꝓhibere oīa mala. Cuiꝰ rō eſt: qꝛ lex cōitati ꝓponit̉ obſeruāda: in cōitate aūt pauci inueniunt̉ virtuoſi ⁊ ꝑfecti: et plures imꝑfecti ⁊ defectuoſi: ⁊ ideo ſicut puerisaliqua ꝑmittunt̉ q̄ nō ꝑmitterent̉ viris ꝑfectis: ita inlegibꝰ qͥ cōitati ſeruanda imponūtur: aliqua mala minora ꝑmittunt̉ vt maiora euitent̉: ſicut lex ciuilis meretrices in ciuitatibꝰ ꝑmittit: ne reſpu. ꝓpter imꝑfectionem multitudinis: q̄ caſtitatē obſeruare nō pōt: diſſenſionibꝰ q̄ ꝓpter libidinē iuſurgerēt: ꝯturbet̉. vn̄ dic̄Augꝰ. in li. de ordine: Aufer meretrices a ciuitatibꝰ: etoīa ꝯturbabis libidinibꝰ. Uerū tn̄ iſta mala que bonomō auferre nō pōt: relinqͥt diuīo iudicio puniēda. Un̄dicit aug. prio de libero arbitrio: Lex iſta q̄ regēdis ciuitatibꝰ fert̉: multa ꝯcedit atqꝫ impunita relinqͥt: q̄ ꝑdiuinā ꝓuidentiā vindicant̉. Sil̓r lex moſaica diuinitus data aliqua mala ꝑmittit: ſicut ꝑmiſit dare libellūrepudij: vt habet̉ Deut̓. xxiiij. Ne viri vxores interficerent ⁊ tradere ad vſuram extraneis: ne fratres ꝓprios grauarēt: vt habet̉ Deut̓. xxiij. Cuius rō fuit: qꝛlex illa fuit data ppl̓o rudi: dure ceruicis ⁊ imꝑfecto: ioſunt eis ꝑmiſſa aliqua mala minora: vt euitent̉ maiora: ꝓpter qd̓ ſaluator Math̓. xix. dicit iudeis de ꝑmiſſion libelli repudij: Ad duritiā cordis veſtri ꝑmiſit vobis dimittere vxores veſtras. Sic igit̉ pꝫ ꝙ tā lex humana qͣꝫ moſaica p̄mittit aliqua mala: et ſic qͣꝫtum adhoc ē imꝑfecta: ſed lex euāgelica nullū malū permittittanqͣꝫ ꝑfetiſſima ſed oīa excludit ⁊ punienda predicit:ꝓpter quod legiſlator euāgelicus ieſus chriſtus dicitMath̓. xij. Dico aūt vobis ꝙ de omni ꝟbo ocioſo qd̓locuti fuerint homīes ſuꝑ terrā reddent rōnem in dieiudicij. ſi de omni verbo ocioſo: multomagis d̓ nociuo⁊ ſi de verbo: multomagis de facto: ⁊ ſic patꝫ primū videlꝫ ꝙ lex euāgelica p̄cellit omnē aliā legē in extirpatione maloꝝ ſecūdo ad legem ꝑtinet mores ſeu actushumanos ad bonū ordinare: vnde dicit ph̓us. ij. ethi.Intentio cuiuſlibet legiſlatoris ē ciues facere bonosIn hoc quoqꝫ inuenit̉ lex humana defectiua: qꝛ hō nōpoteſt de ſecretis cordiū iudicare: ⁊ ideo nō poteſt lexhumana niſi d̓ actibus exterioribus ordinare: vnde dicitur. jͣ. Regū. xvj. c. Homo videt ea que patent: deusautem intuetur cor. ⁊ id̓o ad legem diuinā ſolam ꝑtinent actus interiores ordinare. Sed ⁊ lex moſaica in-

uenit̉ in hoc defectiua: ꝓpter qd̓ dicit̉ a doctoribus antiqͥsꝙ lex vetus ꝓhibebat manū nō animū: et habet̉ in gloſaſuꝑ epiſtola ad Phil̓. iij. Qd̓ dupliciter pōt intelligi: vnomodo erronee: ⁊ ſic intelligebāt doctores iudeoꝝ dicētesvoluntatē malā nō eſſe peccatū niſi aliquo modo exeat inactū: vt pꝫ ꝑ Ioſephū. xiij. li. antiqͥtatū. Et qn̄ arguebat̉ꝯtra eos: qꝛ ſcriptū eſt Exo. xx. Non cōcupiſces vxorē ꝓximi tui. Rn̄debant ſic: ꝙ hoc p̄cepto non ꝓhibet̉ cōcupiſcētia interior: ſꝫ manifeſtatio exterior: quaſi diceret: Nōꝯcupiſces .i. ſigna ꝯcupiſcētie n̄ facies: vt amplexꝰ ⁊ oſcula: vel ꝯſimilia. Sed hoc manifeſte pꝫ falſum: qꝛ actus exterior nō habet maliciā vel bonitate moralē: niſi inqͣꝫtuꝫꝓcedit ab actu interiori: qꝛ peccatū intātū ē volūtariū: qd̓ſi nō ſit volūtariū non eſt peccatū. Alio mō intelligit̉ p̄dictuꝫ verbū .ſ. ꝙ lex vetus ꝓhibebat manū nō animū: ſape⁊ bene: videlꝫ ꝙ lex vetꝰ ī paucis ꝓhibebat animū ſeu cocupiſcētiā interiorē: videlꝫ ī vicio mechie ⁊ auaricie tm̄:⁊ adhuc lꝫ ꝓhiberet in illis ꝯcupiſcētiā: nō tn̄ trāſgreſſoribus infligebat aliquaꝫ penam: ⁊ ideo in talibus inuenit̉imꝑfecta. Lex autē euangelica tanqͣꝫ ꝑfectiſſima generaliter prohibet ꝯcupiſcētia malā: ⁊ cōcupiſcētibus indicitpenā infligendā: ꝓpter qd̓ ſaluator Math̓. v. dicit: Audiſtis qꝛ dictū eſt antiquis: Nō occides: qui autē occideritreus erit iudicio. Ego aūt dico vobis: qꝛ omnis qͥ iraſcit̉fratri ſuo reus erit iudicio. ⁊ eodē modo dicit in alijs preceptis. Ex quo pꝫ ꝙ lex euāgelica nō ſoluꝫ ordinat actusexteriores ſed generalit̓ actus interiores: ⁊ ſic pꝫ ſecūdū(tercio dico ꝙ ad legē ꝑtinet ad felicitatē homīes inducereUerū tn̄ lex humana nō inducit niſi ad felicitatē politicaꝫque eſt trāquillus ⁊ pacificus ſtatus ciuitatis in vita iſtamortali. Hō autē ẜm intellectū qui eſt ꝑs principalior hominis īmortalis eſt: vt dicit̉ .x. ethi. ⁊ ideo oportet aliamfelicitatē extra vitaꝫ iſtā aſſignare: ad hanc aūt lex diuiaordinat: qd̓ non poteſt facere lex humana. per hoc em̄ neceſſitas ſacre doctrino ab omībus doctoribus aſſignat̉ qꝛhomo ad quādam beatitudinē ſuꝑnaturaleꝫ ordinat̉: adquā ꝑ legem ſibi diuinitus reuelatā dirigit̉. Uerū tn̄ ⁊ inhoc lex moſaica inuenit̉ defectiua: qꝛ beatitudo ſuꝑnaturalis nō habet̉ niſi per gratiā: ẜm ꝙ dicit̉ Ro. vj. Gratiadei vita eterna. hāc aut gratiā lex moſaica nō dabat: ſedtm̄ ad ipſam diſponebat: propter hoc dicitur ad Hebre.vij. Nihil ad ꝑfectum adduxit lex. ſed hanc perfectionēa chriſto dandam expectabat ẜm ꝙ ſcribit̉ Ioh̓is. jͣ. Lexper moyſen data eſt: gratia ⁊ veritas per ieſum chriſtumfacta eſt. propter qd̓ ſaluator in pͥncipio euangelicē legisdicit: Math̓. iiij. Penitentiā agite appropinquabit enimregnū celorū. et ſic patꝫ terciū. Quarto ad legem pertinet veritatē plane ac lucide tradere. cuius ratio eſt qꝛ lexꝓponitur multitudini intelligenda ⁊ ſeruanda: in multitudine autē plures ſunt deficientes ingenio: ⁊ pauci. ſubtiles et ingenioſi: ꝓpter quod lex que multitudini ꝓponit̉debet veritatem lucide ac plane tradere. In hoc auteminuenit̉ lex humana defectiua: quia ibi inueniunt̉ multe obſcuritates ⁊ ꝑplexitates: quod patet propter legummultitudineꝫ ac varietatem et mutationem: et aliquarūabrogationeꝫ: vt patet intuenti iura ciuilia et canonica.Similiter in hoc deficit lex moſaica: quia in velaminibuset figuris tradit veritatem de agibilibus et credēdis Incuius figura moyſes velata facie loquebat̉ ad populum:vt habetur Exod̓. xxxiiij. propter quod dicit apoſtolus.j. Cor. x. Omnia in figura cōtingebant illis: ſed lex euangelica in hoc inuenitur perfecta: quia veritas que in veteri teſtamento in figuris latebat occulta: per euidentiamfacti facta eſt manifeſta. In cuiꝰ ſignum in paſſione domini quādo myſteria noue̓ legis fuerunt impleta velumtempli ſciſſum eſt in duo media: Luc. xxiij. propter quoddicit ſaluator: Ioh̓is .xvj. Uenit hora cum iam non in ꝓuerbijs loquar vobis: ſed palam de patre annūciabo vobis. et ſequitur: Dicunt ei diſcipuli: Ecce nunc palam loqueris et prouerbiuꝫ nullum dicis. et ſic patet quartumvidelicꝫ ꝙ lex euangelica excedit omnē aliā legem in tradendo plane ac lucide veritatem. De his quatuor predictis dicitur pſal. xviij. Lex domini. id eſt lex euangelica q̄