Druckschrift 
3 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Eſaie

ēt nobiles eiꝰ interierunt fame ⁊ multitudo eiꝰ ſiti exaruit. Propterea dilatauit īfernꝰ aīam ſuā: ⁊ aꝑuit osſuū abſqꝫ vllo t̓mino. Et d̓ſcēdēt fortes eiꝰ: ⁊ populuſeiꝰ ⁊ ſublimes gl̓ioſiqꝫ eiusad eū. Et incūruabit̉ hō ⁊humiliabit̉ vir: ⁊ oculi ſublimiū d̓pͥmē̓t̉. Et exaltabit̉dn̄s exercituū in iudicio: I⁊ deꝰ ſāctꝰ ſāctificabit̉ ī iuſticia. Et paſcēt̉ agni iuxta ordinē ſuū: et deſerta in vbertatē v̓ſa aduene comedēt.Ue̓ ꝗ trahitis iniꝗtatē ī fi̓niculis vāitatis: et qͣſi vīcijlū plauſtri peccatū. Quidicitis: feſtinet: ⁊ cito veniat op eiꝰ: ſvt videamꝰ: ⁊ apꝓpiet ⁊ veniat ꝯſiliū ſancti

iſrl̓: ⁊ ſciemꝰ illud. Ue̓ ꝗ dicitis malū boͣnū: et bonuꝫmalū: ponētes tenebras lūcē: et lucē tēnebras: ponentes amarū ī dulce: et dulcein a̓marū. Ue ꝗ ſapienteseſtis in oculis veſtris: et coraꝫ vobiſmetipſis prudentes. Uē ꝗ potētes eſtis adbibēdū vinū: ⁊ viri fortesad miſcēdā ebrietatē. Qu̓iiuſtificatis īpiū ꝓ numeribus: ⁊ iuſticiā iuſti aufertisab eo. Propter hoc ſicutdeuorat ſtipulam linguaignis: ⁊ calor flāme exuritſic radix eoꝝ quaſi fauillaerit: ſet germe eoꝝ u̓t pl̓uisaſcendit. Abiecerūt .n. legēdn̄i lexercituū: et eloꝗuꝫ ſācti iſrael blaſphemauerūt.

a Et nobiles etꝰ īterierūt fame ⁊cͣ. qꝛ ī obſidiōe ciuitatis ſub ſedechia defecerūt omnino victualia: vt habetur quarto Regū. xxv. b Propterea dilatauit ⁊cͣ. I.i. capacitatē ſuā: ⁊ eſt locutio metaphorica: qꝛ infernus nō hꝫ aīam proprie. Accipit̉ aūt infernꝰ ī ſcripturadupliciter. Unomo pro foſſa vbiponūt̉ mortuoꝝcadauera. Aliomodo ꝓ loco vbideſcēdūt aīe damnatoꝝ ad purgādū: ⁊ generaliterilloꝝ qͥ nō admitunt̉ ſtatī ad gloriaꝫ: ⁊ qꝛ tūc nulluad eā admittebatur quātūcūqꝫ iuſtus: iō tunc oēsmortui quātū adaīas ad īfernū deſcenderūt: ⁊ corpora eoꝝ partimfuerūt ſepulta: ⁊partī ī foſſatis ꝓiecta ⁊ putrefacta⁊ ſit īfernꝰ vtroqꝫmō hic accipit̉.Cetera patēt vſqꝫibi: c Et ī curuabit̉ hō ⁊cͣ .i. deijcietur totaliter aſua ſuperbia.d Et exaltabit̉⁊cͣ. j. i. ꝑ hͦ ꝙ iudiciū p̄dictū faciet de peccatoribꝰ manifeſtabit̉ celſitudoipſiꝰ. e Et paſcent̉ agni .i. comedent̉ agni filioꝝ iſrꝭab hoſtibꝰ: vt exponūt doctores noſtri. f Et deſerta ⁊cͣ. hoſtes .ſ. qꝛ nō ſolū comederūt babylonij aīaliaiudeoꝝ: ſꝫ etiā terrenaſcētia Ra. ſa. ad ꝯͣriū ſēſuꝫ exponit iſtaꝫ litterā ſic: Et paſcent̉ agni. id eſt iuſti: qꝛ filij iſrael ducti in babylonē habebāt victū ſufficiente ſcd̓mordinē ſuū .i. ſcd̓m ſui ſtatus decentiā. hoc de Danielepatet ⁊ ſocijs eius: Danielis pͥmo. ⁊ de Ioachim rege.iiij. regꝭ vltīo. Et idē eſt dicendū de alijs iuſtis ſaltē ꝓmaiori parte. Et deſerta ī pinguedīeꝫ v̓ſa .i. domos peccatoꝝ pinguibꝰ plenas. Aduene comedēt .i. iuſti de iſrael īter gentiles vt aduene habitantes. Sed melius videt̉ ītelligi de filijs iſrael reuerſis de captiuitate babylonica: vt ſit ſenſus: Deſerta in pīguedine verſa .i. fructusterre iſrael: q̄ fuit deſerta tempore captiuitatis: qꝛ manſit inculta: ⁊ iō quādo īcepit coli a reuertētibꝰ de captiuitate ꝓtulit fructus vberiores ⁊ meliores. Aduene comedēt .i. filij iſrael de captiuitate reuerſi: qui fuerāt aduene ī babylone. g Ue qui trahitis. Hic cōſequēterꝓph̓a arguit populū de peccato ſuꝑbie: que trahit hominē ad alia peccata: ſcd̓m ꝙ dicit̉ Accleſiaſtici. x. Initiū omnis peccati ſuꝑbia. Et hoc ē qd̓ dr̄: g Ue quitrahitis iniquitatē. vobis aggregādo eā. h In funiculis vanitatis .i. ſuꝑbie que eſt occaſio alioꝝ peccatorū: vt dictū eſt. i Et quaſi vīculū ⁊cͣ. l. i. ꝓcedendovlterius ad peccata grauiora. Uīculum .n. plauſtri eſtgroſſius ꝙͣ funiculus: ⁊ ſic ꝑ hāc ſimilitudinē deſignat̉ꝙ ſuꝑbia pͥmo ē occaſio peccatoꝝ mīoꝝ: ⁊ poſtea maioꝝ: ⁊ ſic erat ī populo regni iude: intantū ꝙ īciderat īerrorē circa diuina ꝓuidētiā: tenēdo ꝙ deꝰ nō haberet

ꝓuidentiam d̓ iſtis inferioribus: nec per conſequens inferre ꝓpter ea que fiunt hic aliquam penam: iō ſubditur:k Qui dicitꝭ. diuinā iuſticiā d̓ridēdo. l Feſtinet ⁊ cito veniat ⁊cͣ. Proph̓a .n. ꝯminabat̉ eis pena a d̓o īferendāꝓ malis ſuis: ⁊ ipſi d̓ridēdo reſpōdebāt: Feſtinet ⁊cͣ. I. i.pena quā cōminamini nobis: quaſi dicatnon timemus eā. vn̄de ip̄is dr̄ Ezechielisix. Dixerūt d̓reliquitdn̄s t̓rā: ⁊ n̄ videt noſ⁊ ex hoc error̄ ceciderūt vlteriꝰ ī alid̓ malūdicētes ꝙ cultꝰ diuinn̄ erat alicuiꝰ valorishōibꝰ. hoc .n. ſeq̄bat̉:ex eo ꝙ pōebāt deū n̄hr̄e ꝓuidētiā d̓ humanis actibꝰ ⁊ ecōtrariocultū idoloꝝ dicebāteē bonū: qꝛ ī illis dabāt̉ aliqn̄ reſpōſa hōibꝰ d̓ agibilibꝰ ⁊ tāꝙͣ eſſet ibi aliqͥd numinishn̄s ꝓuidētiā de actibꝰ humanis. Et hocē qd̓ dr̄: m Ue qͥdicitis malū .i. cultuꝫidoloꝝ. n Bonūi. vtilē hōibꝰ. o Etbonū .ſ. diuinū cultūqͥ ē bonꝰ ſcd̓m v̓itatēp Malū .i. eē nullius vtilitatis. q Ponētes tenebras. erroris r Lucē .ſ. veritatis. s Et lucē .ſ. fidei. t Tene̓braſ eē ignorātie. v Ponētes amaꝝ .i. idolatria que ducit ad gehēne amaritudinē. x In dulce. tanꝙͣ ꝑ eam homo ꝯſequat̉ optatū finē. y Et dulce .i. ip̄aꝫ latriā q̄ cōiūgit ſūmo bono. z In amaꝝ. ꝙ ſit ibi labor īutil̓ ⁊ expēſe: ⁊ ex hoc ſeq̄bat̉ ꝙ iſti ſic errātes ſuā ſciētiā p̄ferebantnoticie ꝓph̓aꝝ ꝯͣriū aſſerētiū: iō ſubdit̉: ⁊ Ue qͥ ſapiētes eſtis .i. cognoſcētes diuina nō ſcd̓m v̓itatē: ſꝫ tm̄ ẜm opinionē vr̄am: iō ſubdit̉: a In oculis vr̄is .ſ. ⁊ ſicut ſe eſtimabāt ſcientes circa diuina: ita ⁊ circa humana: fl̓o tn̄: iōſubdit̉: b At cora ⁊cͣ. Prudētia .n. ē ꝓprie circa agibilia humana. Ex p̄dictis aut erroribꝰ ſequebat̉: ꝙ abſqꝫ vllotimore īplicarēt ſe peccatis carnalibꝰ: ideo ſubdit̉: c Ueqͥ potētes ⁊cͣ. de hͦ .n. iactabāt ſe: ꝙ vnꝰ poterat tm̄ biberequātū plures alij: ⁊ ſic poterāt eos inebriare. d Qui iuſtificatis īpiū ꝓ nūeribꝰ ⁊cͣ. Dādo ſententiā iniqua ꝓ eo cōtra iuſtū pauperē: ꝯn̄ter ꝓpter p̄dicta ſubdit̉ debita penacū dr̄: e Sicut deuorat ⁊cͣ. In hebreo ⁊ libris correctihr̄ ꝓpt̓ hͦ ſicut deuorat ſtipulā lingua ignis. qn̄ .n. ignis modicū tāgit ſtipulā: quaſi lābendo ſtatī exuritur: ⁊ ſic dicit ꝓpheta: ꝙ pena p̄dictoꝝ peccātiū cito veniet a deo: ideo ſubdit̉: f Sic radix ⁊cͣ. I. i. totaliter extermīabit̉: ſicut arborcuius radix ē totaliter incinerata. g Et germē eoꝝ .i. ꝓles eoꝝ. h Ut puluis aſcendet. qꝛ ſicut puluis eleuaiꝰ inaere ꝑ vētū ad aliū locū diſꝑgit̉: ſic filij eoꝝ extra terrā ſuāfuerunt ducti in captiuitatē: cuius cauſa adhuc repetit̉ ī generali: cum dicitur: i Abiecerunt enim ⁊cͣ. Ieam abſqꝫtimorem tranſgrediendo. k Et eloquiuꝫ ſancti iſrael.ideſt ipſius dei: quod per prophetas eis mandabat.l Blaſphemauerunt. verba eorum deridendo: ẜm ꝙhabetur ſecundo paralipo. vlti.