¶ Prologus
¶ Incipit prologus libriIeſu filij ſirach ꝗ Eccl̓iaſticus appellatur.Ultōruꝫ noͣbis ⁊magnoꝝ ꝑ legē ⁊ꝓph̓as alioſqꝫ qſecuti ſūt illos: ſapīa demoſtrata ē: ī quibꝰ oportet laūdare iſrael doͣctrine ⁊ ſapīecauſa: ꝗa̓ non ſolū ip̄os loquētes neceſſe ē eſſe peritoſſed etiā extraneos poſſe etdiſcētes et ſcribētes doctiſſimos fieri. Auus meꝰ ieſuspoſtqͣꝫ ſe ampliuſ dēdit addiligētiā lectiōis legis ⁊ ꝓph̓aꝝ ⁊ alioꝝ libroꝝ ꝗ no
bis a parētibꝰ nr̄is traditiſūt: voluit ⁊ ip̄e ſcribere aliꝗd hoꝝ q̄ ad doctrinā et ſapiētiā ꝑtinēt. ūt deſiderātesdiſce̓: et illoꝝ ꝑiti fieri magꝭmagiſqꝫ attedāt aīo: et ꝯfirmēt̉ a̓d legittimā vitā. Hortor itaqꝫ vēnire vos cū beniuolētia: et attentiore ſtudio lectionē face̓: et veniaꝫhabere in illis in quibꝰ videmur ſequētes imagineꝫſapientie: et deficere in verborū ꝯpoſitione. Nam deficient verba hebraica quādo fuerint tranſlata ad alteram linguam. Non autem
¶ Incipit prologus in Eccleſiaſticum.Ultoꝝ nobis ⁊ magnoꝝ. Iſtū ꝓlogū cōpoſuit Ieſus filiꝰ ſirach hieroſolymita: ⁊ p̄poſuit eccl̓iaſtico: cuiꝰ ip̄e conditor fuit. Diuidit̉aūt iſte ꝓlogus in qͣtuor ꝑtes. In pͥma on̄dit̉populus iſraeliticuslaudabilis in duobuſin ſapiētia .ſ. ⁊ doctrina. Sapientiā enī dediuinis que ē r̄ſpectucredēdoꝝ habuit exlege ⁊ ꝓphetis: vndeh̓ dicit̉: Multoꝝ nobis ⁊ magnoꝝ ꝑ legē⁊ ꝓph̓as ⁊cͣ. Doctrina vo de moribus q̄eſt reſpectu agendoꝝhabuit in moralibuslibris. Und̓ dicit̉ hic:Alioſqꝫ qͥ ſecuti ſūtillos ⁊cͣ. vel ſapientiāhabuit q̄ ſibi neceſſaria erat ad cognitiōꝫmiſtrioꝝ. Un̄ dicit̉ h̓Multorum nobis ⁊magnoꝝ ⁊cͣ. Doctri.nā aūt hūit q̄ neceſſaria erat ad cruditōnē alioꝝ: vnd̓ ſequit̉:loquētes neceſſe eſt peritos eſſe ⁊cͣ. In ſecunda ꝑte auū ſuūQuia non ſolū ip̄osquē imitari ꝓponit: ī hͦ imitabilē oſtēdit: ꝙ pꝰ vtile ſtudiūvtilia multa ſcripſit: vn̄ dicit. Auus meꝰ Ieſus ⁊cͣ. In tertia quia de hebreo in grecum tranſlaturus erat difficultatēoꝑis ⁊ vtilitatē latēter inſinuat: hortans lectoreſ beniuoloſ⁊ attētos eſſe: ⁊ veniā petens ſi deficiat in verboꝝ ꝯpoſitiōeUn̄ dicit: Hortor itaqꝫ vos ⁊cͣ. Subiūgit aūt rōnem quare ꝑcendū eſt ei .ſ. qꝛ verba hebraica melius ſonāt in ꝓprialingua quā ad aliā trāſlata. Et de hoc ponit multa exēplavn̄ dicit: Deficiūt verba hebraica ⁊cͣ. In quarta ꝑte oſtēditqn̄: vbi: qualiter: ⁊ quare ꝯpoſuit librū iſtū. Qn̄: cuꝫ dicit:Nā in octauo ⁊ .xxx. anno ⁊cͣ. Ubi: cū dic̄: Poſtꝙͣ ꝑueni inegyptū ⁊cͣ. Qualit̓: qꝛ diligēter ⁊ laborioſe: vn̄ dicit: Itaqꝫbonū et neceſſariū putaui ⁊cͣ. Quare: vt informaret eos qͥẜm deū volūt viuere. Un̄ dicit: Dare ⁊ illis qͥ volebāt aīmintēdere ⁊cͣ. Expone litterā ſic ¶ Sapiētia ml̓toꝝ ⁊ magnorū. myſterioꝝ alijs natiōibꝰ occultoꝝ: ẜm ꝙ dicit̉ in pſal̓º.Nō fecit taliter omni natiōi: ⁊ iudicia ſua nō manifeſtauiteis. d ¶ Demōſtrata ē .i. maīfeſtata. b ¶ Nobis. iudeis. bPer legē ⁊ ꝓph̓as .i. ꝑ pētatenchū: moyſi: ⁊ libros ꝓph̓arūvel. Per legē .i. ꝑ legiſlatorē .ſ. ꝑ moyſen: ⁊ ꝑ ꝓph̓as qui innobis fuerūt: ⁊ ꝑ alios doctoreſ. c ¶ Qui ſecuti ſunt illoſideſt qui fuerūt poſt illos: ſicut fuit ſalomon: ⁊ phylo: ⁊ ceteri. vel: Qui ꝑſecuti ſunt .i. qͥ imitati ſunt illos in ſcriptisvtilibus faciendis. e ¶ In quibꝰ .i. ꝓ quibus .ſ. lege ⁊ prophetis: ⁊ alijs doctoribꝰ. vel: In quibꝰ .i. ꝓ quibꝰ multis etmagnis myſterijs ſibi taliter manifeſtatis. f ¶ Oportet .i.opportunū ē. f ¶ Laudare iſrael .i. ꝯmēdabilē dicere ppl̓milraeliticū. g ¶ Doctrine ⁊ ſapiētie cauſa. qꝛ habuit ſapiētiā de diuinis quo ad credēda: ⁊ doctrinā de moribus quoad agenda. Uel qꝛ habuit ſapiētiā ſibi neceſſariā ad cogitatione myſterioꝝ: ⁊ doctrinā q̄ neceſſaria eſt ad eruditioneꝫalioꝝ. Hec vltima expoſitio magis ꝯcordat cū ſequēti lr̄aqua dicitur: Quia non ſolum ip̄os loquētes ⁊cͣ. Continuaſic: Oportet laudare iſrl̓ cauſa ſapiētie quā habuit in ſe: etcauſa doctrine alijs impēſe: ex qͣ potuerūt ꝓficere: ⁊ vtrūqꝫ
neceſſariū fuit .i. vtile. h ¶ Quia nō ſolū ip̄os loquētes .i. ip̄os doceotes. i ¶ Neceſſe eſt i. vtile. k ¶ Eſſeꝑitos: ſꝫ etiā extraneos .i. alienigenas vtile eſt. lM oſſe fieri doctiſſimos: ⁊ diſcētes. ab alijs. m ¶ Et ſcribētes. ꝑ ſe. q. d. non expedit: ꝙ ſoli iſraelitici ſint ꝑiti: ſedexpedit ꝙ diſcēteſab eis poſtmodūpoſſint doctoresfieri. aliqͥ libri habēt: Dicēteſ. ⁊ ml̓tū videt̉ ibi melior littera: ⁊ planior ꝙͣ pͥma. Et reſpōdet ei qd̓ pͥusdixerat: loquētes⁊ ē ſenſus: Nō ſolū ip̄os loquētesideſt docēteſ. Neceſſe ē ꝑitos eſſe:etiā extraneos .i.alienigenas: velalios ab ip̄is edoctos. Neceſſe eſtpoſſe fieri ⁊ dicētes alijs .i. doctores. Et ſcribentesdoctiſſimos. ſcilicet ſcriptores velꝯditores librorūꝑitiſſimos. Iſtaꝫlitterā magis approbo. Uel aliter ab illo loco. Doctrie⁊ ſapientie cauſa. qͣſi dicat: laudabiliſ erat de ſapīa quāhabebat: ⁊ de doctrīa quā alijſ īpendere poterat. Quianō ſolū ip̄os loquētes .ſ. moyſen ⁊ ꝓph̓as: qͥ ꝑ ſpm̄ſanctū loquebāt̉. Receſſe ē ꝑitos eſſe. qꝛ ſoli docebat̉ a ſpūſancto īmediate. Sed etiā extraneos .i. alios qͥ iſtā gr̄aꝫnō habebāt. Receſſe ē poſſe fieri diſcentes ⁊ ſcribētes .i.doctores ⁊ ſcriptores doctiſſimos. n ¶ Auꝰ meꝰ ieſusfiliꝰ ioſedech qͥ fuit vnꝰ de. lxx. īterp̄tibꝰ. cuiꝰ nepos fuitiſte ieſus filiꝰ ſirach. o ¶ Poſtꝙͣ ſe ampliꝰ. ꝙͣ alij. velAmpliꝰ. p̄ ceteris ſcripturis. p ¶ Dedit ⁊cͣ. voluit ⁊ .i.etiā. q ¶ Ip̄e ſcribe̓ aliqͥd hoꝝ .i. aliqͥd extrahe̓ ⁊ ſcribe̓d̓ libriſ qͦs legerat. notabil̓r dixit aliqͥd: qꝛ ſcripſit dūtaxat .i. tātūmodo vel .ſ. r ¶ Que ad doctrina. moꝝ ¶sEt ſapiētiā. diuinoꝝ ꝑtinēt. t ¶ Ut deſiderātes diſce̓.ſapiētiā ⁊ doctrina. v ¶ Et illoꝝ ꝑiti fieri magꝭ .i. habere ꝑitiā de diuinis ⁊ moralibꝰ. x ¶ Magiſqꝫ attendant aīo .i. vt de die in diē pl̓ꝰ ⁊ plus ſint intēti ꝑ ea quelegerit ī ſcriptis eiꝰ. y ¶ Et ꝯfirment̉. ꝑ ea q̄ ibi inuenerūt. z ¶ Ad legittima vitā .i. ad vitā gr̄e lege dei informata. a ¶ Hortor itaqͣꝫ vos lectores vel qͥcūqꝫ vultiſaddiſce̓. b ¶ Uenire cū beniuolētia. vt benigne ignoſcatis mihi ſi ī aliqͦ defecerī: qꝛ opꝰ eſt difficile. c ¶ Eiattētiori ſtu. lec. face̓ .i. vt attēte ſtudeatꝭ ⁊ legatꝭ: qꝛ opueſt vtile. vel ſic: Hortor itaqꝫ vos venire cū beniuolētiaqͦ ad affectū vt nō īuideatis. Et attētiori ſtu. lec. face̓. qͦad intellectū: vt nō erretis. d ¶ Et veniā hr̄e .i. mihiignoſci. e ¶ In illis in quibꝰ vi. ſe. imagi. ſapīe. q̄ ē inꝑabolis ſalomōis quē imitamur in hͦ libro. Et hortorveniā hr̄e .i. mihi ignoſci ī illis ī qͥbꝰ videmur f ¶ Deficere ī v̓boꝝ ꝯpoſitiōe .i. in ordine vel ornatu v̓boruꝫ.Si v̓o ita ornate nō ordino v̓ba in oꝑe iſto: ſic̄ ſunt inhebraico: ⁊ bn̄ indulgēdū ē mihi. g ¶ Nā deficiūt v̓bahebraica .i. minꝰ elegat ſonāt. h ¶ Qn̄ fue. trāſl. ad aliāliguā. Hoc pōt exꝑiri ī līgua ſua: ml̓ta eī bn̄ ſonāt ī vnaliua: q̄ ſatꝭ male ſonāt ī alia: vl̓ ad minꝰ n̄ ita bn̄ ſonāt