Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

oͦmnes hoīes ī ꝗbꝰ nō ſubeſt ſcīa dei: ēt de his q̄ vidētur bona non potuerūt intelligere eū ꝗ eſt: nēqꝫ operibus attēdētes agnouerūtꝗs eēt artifex: ſꝫ aut ignem:aūt ſpūm: aut citatū aereꝫ:aut gyꝝ ſtellaꝝ: aut nimiaꝫaqua: aut ſolē ⁊ lunā: rectores orbis t̓rarū deos putauerūt. Quōꝝ ⁊ ſi ſpēcie delectati deos putauerūt: ſciꝰant quanto his dn̄ator eorū ſpecioſior ē. Spe̓ciei eīꝫgnator hec ōīa conſtituit.Aut ſi v̓tutē ⁊ opera eoruꝫmirati ſūt: intelligāt ab illisqu̓oniā ꝗ hec fecit fortior ēillis. A magnitudine .n. ſpeciei ⁊ creature: cognoſcibiliter pot̓it creator horū videri. Sed tn̄ adhuc in hisminor ē querela. Et hi eniꝫfortaſſe errāt deū querētes⁊ volētes inuenire. Etēnimcū ī oꝑibꝰ illius ꝯuerſent̉: in

quirūt ⁊ ꝑſuaſū hēnt: quoniā bona ſt̓ que vident̉. Itērū autē nec his dꝫ ignoſci.Si ēnim tātū potuerunt ſcire: ut poſſent eſtimare ſecūlū: quomō huiꝰ dn̄m nō facilius īuenerunt? Infelicesautē ſt̓: et int̓ mortuos ſpesilloꝝ eſt: qui appellauerūtdeos oꝑa manuū hoīum:auꝝ ⁊ argētū ari inuentionē ⁊ ſil̓itudines aīaliū: autlapidē īutilē qͦ pͥus manꝰ antique. Aūt ſiꝗs artifex faber de ſilua lignū rectuꝫ ſecuerit: ⁊ huius docte eradat omnem corticem ⁊ arte ſua vſus diligenter fabrice̓t vas inutile ī conuerſationē vite: reliquijs aūt eiusoperis ad p̄parationeꝫ eſceabutatur: et reliquum horum quod ad nullos vſusfacit: lignum curuum ⁊ verticibus plenum ſculpat diligenter per vacuitatem ſu

b Oēs hoīes in qͥbus nō ſb̓eſt ſcīa dei. ⁊ iſti ſunt idolatrecarentes noticia verbi dei. c Et de his que vidēt̉ bona.ꝑ participatōem: ſicut ſūt ſol ⁊ luna ⁊ huiuſmōi: ex quoruꝫinfluētia nobis ꝓueniūt bona. d Nō potuerūt intelligeeū qui ē .ſ. bonꝰ ꝑ eēntiā. e Neqꝫ oꝑbꝰ. diuinis. f Attēdētes agnouerūt qͥſeſſet artifex .ſ. deuſ veruſ: qͥ lꝫ a pͥori nō poſſit cognoſci: cognoſcibilis tn̄ ē a poſteriori.ſ. ab effectibus. gSed aut ignē. quemvulcanū dicebāt.)hAut ſpūꝫ .i. puꝝ etherē vel aerē quē vocabāt iouē. i Aut citatū aerē .i. mobilemquē dicebāt iunonē.k Aut gyꝝ ſtellarū .i. ſigna in cōdiacoreuoluta que deoſ dicebāt vn̄ de ſigno gemīoꝝ dicebāt: ꝙ eratcaſtor ⁊ pollux ī deoſtranſlati: ⁊ ſic de ſil̓ibuſ. l Aut̓ nimiāaquā. quā tethim vocabāt. m Aut ſolem ⁊ luna. quos vocabāt phebuᵐ dianān Rectores orbisterrarū deos putauerūt .i. crediderūt eſſedeos mūdū regenteso Quoꝝ. Hic ꝯſequenter dictꝰ error remouet̉: ⁊ pͥmo remouet̉ erronea opīo: 2º q̄dā inſufficiēs excuſatio: ibi Sed tn̄. Circapͥmum dicituro Quorum .ſ. ſolis ⁊ lune ⁊ huiuſmodi. p Siſpecie .i. pulchritudine. q De ectati deos putauerūt. eoseē: vt dictū ē. r Sciāt. q. d. ⁊ hoc deberēt ſtatim ſcire.s Quāto his dn̄ator eoꝝ .i. deꝰ qͥ ē cā pͥma oīuꝫ. Specioſior ē. nā eiꝰ pulchritudo excedit in īfinitū: qd̓ ꝓbat̉ cū ſb̓dit̉: v Spēi .n. gnaͣtor .i. pulchritudīs vniuerſe actor.x ¶Hec oīa cōſtituit. ⁊ ꝑ ꝯn̄s eoꝝ pulchritudo in ipſo excellētiꝰ in infinitū p̄exiſtit. y Aut ſi virtutē ⁊ oꝑa eoꝝ. q̄faciūt in trāſmutatōe creaturaꝝ. z Mirati ſūt. tanꝙͣ q̄dā excedētia intellectū nr̄m. a Intelligāt ab illis .i. ītelligere debēt ab iſtis. b Qm̄ qui hec fecit .ſ. deꝰ qͥ ab oībꝰdr̄ pͥma cā. c Fortior ē illiſ. nā eminētiori mō oīa ꝯtinetcreata: iō ſubdit̉: d A magnitudīe .n. ſpēi ⁊ creature .i.pulchritudīs vniuerſe. e Logͦſcibil̓r po. crea. hoꝝ videri. nā ꝑ effectꝰ pōt in cognitōem cāe deueniri. Sꝫ tn̄. Hicremouet̉ quedā excuſatio qua poſſet aliqͥs dicere: ꝙ laborātes in cognitōe creaturaꝝ poſſūt excuſari: ſi nō cogͦueruntdeū qui excedit creaturas in īfinitū: qd̓ excludit̉ hic ꝑ hoc:ꝙ lꝫ ꝑ creaturas nō poſſit cogͦſci deꝰ ꝙͣtū ad diſtinctōeꝫ ꝑſonaꝝ dīnaꝝ: pōt tn̄ ꝑ eas cogͦſci ꝙͣtū ad eſſentialia attributa.ſ. potētiā: ⁊ huiuſmōi: ī qͥbꝰ īproportōabil̓r trāſcēdit oēꝫ naturā creaturaꝝ mūdi. Et hoc ē qd̓ dr̄: f Sꝫ tn̄ adhuc inhis. qͥ coluerūt creaturas excellētes tanꝙͣ deos: vt ſolē ⁊ lunā ⁊ huiuſmōi. g Minor ē querela. ꝙͣ in illis qui colue

rūt ſerpētes ⁊ vilia aīalia. h Et hi .n. fortaſſe errātdeū q̄rētes. ⁊ iō creaturis eminētibꝰ deitatē falſe attribuentes. i Eteīꝫ cū ī operibꝰ illius ꝯuerſent̉. ordinē creaturaꝝ meditādo. k Inqͥrūt ⁊ ꝑſuaſum habēt .i. ꝓvero tenent. l Qm̄ bona ſūt q̄ vident̉ .ſ. ſol ⁊ luna ⁊ alie notabiles creature: ſed ꝑhec eoꝝ creatorenoluerūt cogͦſcere: iō ſubdit̉: mIterū aūt nec hiſdꝫ ignoſci. qꝛ v̓eſunt culpabiles:cuiꝰ cā ſb̓dit̉ cumdr̄: n Si eniꝫtm̄ po. ſcire. ꝑͦ rōnē naͣleꝫ: o Utpoſſent eſtimareſcl̓m. ⁊ cogͦſce̓ creaturaꝝ ordineꝫ.p Quō huiusdn̄m .ſ. ſeculi. qͣFaciliꝰ nō inuenerūt. qͥ d. debuer̄tſtatim inuenire.Naꝫ oīa mutabilia oꝑꝫ ad vnū pͥmū pͥncipiū īmutabile reducereal̓r eēt ꝓceſſus ininfinitū: qd̓ ē impoſſibile. cū igit̉oēs creature viſibiles ſint mutabileſ aliquo mō: potuerūt venire exillis ad cognitōeꝫpͥmi motoris oīoimmobilis: ſicutph̓s d̓ducit. viij.phyſi. r Infeliceſ. Hic ꝯn̄ter reprobat̉ idolatria imaginibꝰ exhibita: ⁊diuidit̉ in tres partes: qꝛ pͥmo reprobat̉ imaginū fabricatio: ſcd̓o eaꝝ adoratio: ibi Et de ſb̓a. 3º ad orōeꝫ īchoatio: ibi Initiū .n. Circa pͥmū dr̄: r Infelices aūt ſūt..i. pͥuati va felicitate. s Et int̓ mor. ſpeſ illo. ē. qꝛ nullaſpes ē de eoꝝ ſalute: ꝙͣdiu ſt̓ tales: t Qui appella.deos oꝑa ma. hoīuꝫ. idola nāqꝫ ꝙͣtū ad figurā fint perartē: mā v̓o ē res naͣe: vt auꝝ ⁊ argētū ⁊ reliqua de qͥbfiunt idola. v Opꝰ manꝰ antique. hoc addit̉: nā idola ab antiqͦ fcā ī maiori reuerētia hēbāt̉: vn̄ aliqͥ ſimplices xp̄iani aliqͣs imagines antiqͣs crucifixi: q̄ dicunt̉ facte a Nicodemo magꝭreuerētur. x Aut ſiqͥs artifexfaber .ſ. lignariꝰ. y De ſil. li. re. ſe. ⁊ hꝰ do. eradat ⁊cͣ..i. perfecte radat. a Fabricet vas īutile. ſic eſt ī libriscorrectis .i. valde vtile. vt dicūt aliqͥ: ⁊ adducūt ꝓ ſil̓i dictū Uirgilij: Nunꝙͣ īprudētibus nocuit imber .i. valdeprudētibꝰ. Poſſet al̓r dici .ſ. ꝙ ſint ibi due dictiones.Uas inutile .i. factum ad vtilitatē hūanā: ideo ſb̓ditur:b In ꝯuerſatōem vite. ī qͣ neceſſaria ſt̓ multa vaſa lignea. c Reliquijs aūt eiꝰ oꝑis .i. dolaturis. e Adp̄paratōem eſce .i. ad coquēdū eſcas. e Et reliquumhoꝝ .i. reſiduū ligni. f Qd̓ ad nullos vſus fac̄. qꝛ n̄ē aptū ad vas aliqd̓ fiēdū. Lignū cur. ⁊ v̓ticibꝰ .i. nōdis h Plenū. d̓ tali v̓o ligͦ aliqn̄ fit imago: eo ꝙ ē ma