Liber
ſeu ignorātia tales deos colebant ſicut īperiti ⁊ vulgares: alij vero .ſ. veri ph̓i ꝯͣ dictamē rōnis eoꝝ hoc faciebāt: vt Aug. narrat ī. vi. de ciui. dei. c. iiij. de ſeneca quicultū idoloꝝ ad morē aſſerebat ꝑtinere non ad veritatē rei: vn̄ ꝯͣ tales dauid dicebat: Filij viri .i. v̓tuoſi: ac ſidiceret: de ſimplicibus ſeu vulgaribus nō ē miranduꝫſi a tramite rōnis deuient: ſꝫ vos ſapiētes ſeu veri ph̓iqͥ dici debetis filij viri ꝑ aſſimilationē v̓tutis ſicut filijdei aliqui qn̄qꝫ dicūtur ẜꝫ aſſimilationē gr̄e. Uſqꝫ quograui corde .i. obſtinati ſeu obdurati corde: iuxta illudexo. vij. c. Obduratū eſt cor pharaonis. Diligitis vanitatē ⁊ q̄ritis mēdacium. Ad qd̓ ſciendū ꝙ rō ſeu menshūana voluntate ⁊ ītellectu ꝑficit̉. volūtatis aūt bonūeſt finis ſeu cōſecutio finis: malū aūt ipſius ē finis intēti carētia. bonū ēt ītellectus eſt veꝝ: malum aūt ipſiuseſt fl̓ꝫ: vt ex phyſicis documētis hētur. Et iō idoloruꝫcultores diligunt vanitatē: ſimil̓r querūt mēdaciū vocātes deū illud qd̓ nō eſt deꝰ: ⁊ ſic ī tali cultura īcurrit̉duplicit̓ malū rōnis .ſ. ītellectus ⁊ volūtatis: que qͥdēduo mala hieremias explicat ꝯͣ idolatras: hiere. xvi.ca. di. Dn̄ ad te gētes veniēt ab extremis terre: ⁊ dicēt:fl̓m hereditauerūt pr̄es nr̄i ⁊ vanū abſqꝫ vtilitate. Cōſequēter fc̄a exprobratiōe talium ipſos ad latriaꝫ inuitat qͣſi ꝓphetice ꝑ cognitionē chriſti cuiꝰ doctrina potiſſime idola deſtruxit: iuxta illud eſa. ij. Et idola penitus cōterent̉: qd̓ ꝓprie ītelligitur fienduꝫ v̓tute chriſti.Sil̓iter ⁊ v̓itas teſtat̉: Ioh̓. xij. Prīceps hꝰ mūdi eijcieforas. A pͥma .n. etate vſqꝫ ad ſextā excluſiue ī qͣ chriſtꝰvenit: ⁊ doctrina euāgelica per orbē fuit diuulgata idolatria ꝑ vniuerſū mundū publice viguit p̄terꝙ in pauciſſimis .ſ. iſraeliticis qͥ cultui diuino macipabātur lꝫnon oēs nec ſēper: vt pꝫ in ſacris hiſtorijs. Notāter ergo dicit: Scitōte qm̄ mirificauit dn̄s ſc̄m ſuū. Chriſtꝰeīꝫ qui ſāctus ſc̄oꝝ ē: Dan̄. ix. c. mirificatꝰ fuit a pr̄e nōſolū ī ipſius incarnatione reſurrectione ⁊ hꝰ mōi: ſꝫ ēt īdemonioꝝ expulſione intantū ꝙ primum ſignū eorūqui chriſtum ꝑ fidē recipiebāt in primitiua eccl̓ia eratdemonioꝝ expulſio: Marci vlti. c. Signa eos qui crediderit: hec ſequētur: In noīe meo demonia eijcient: qquidē demones pͥncipales ſunt ī idolatria. Oēs .n. digentiū demonia. Et qꝛ finaliter ītendit̉ a quocūqꝫ cultore ꝙ exaudiatur ab eo quē colit: iō p̄s īuitando idolatras eis denunciat ꝙ ſāctus p̄dictus intm̄ ē mirificatus ꝙ deus exaudit illos qͥ ad ipſū ſc̄m clamant. vn̄ ſb̓dit: Dn̄s exaudiet me cum clamauero ad eū .i. ad illuꝫſc̄m ſic mirificatuꝫ: iuxta illud Ioh̓. xvi. c. Siqͥd petioritis pr̄em meū in noīe meo ⁊cͣ. Conſequent̓ dicit: Iraſcimini ⁊ nolite peccare. qui verſus multū varie ab expoſitoribus declaratur: videtur tn̄ conſonum littere ⁊rōni ꝙ gentiles ph̓i quibus dauid in hoc p̄ſ. loquebat̉cognitionē dei hēbant: iuxta illud Ro. j. ca. Qui cū deum cognouiſſent ⁊cͣ. ẜm quā cognitionē merito debuiſent iraſci ꝯͣ eos qui idola vane colebat: qꝛ ẜm ph̓m inſecundo rhetorice: homines iraſcuntur precipue cōtraeos: qui deſpiciunt ea circa que ipſi maxime ſtudentIccirco huiuſmodi ph̓os pſalmiſta hortatur dicens:Iraſcimini .i. contra idolatras ſimplices ſeu vulgaresqui vera ph̓iam per qua verus deus cognoſcitur ī quamaxime ſtudetis deſpiciunt: debetis iraſci ⁊ non eiēin tali crimine participare. Unde ſequitur: ⁊ nolitepeccare: ⁊ quia tales philoſophi in cordibus ſcū inſecretis cubilibus vanitatem idolorum fatebantur.exterius tamen vulgari conſuetudini conſentientes:ideo eiſdem ait: Qui dicitis in cordibus veſtris ⁊ incubilibus veſtris compungimini: hoc eſt dicere compunctionem debetis habere: ex eo ꝙ circa diuinum.
per diuinā reuelationē de cōſecutione regni tꝑalis pꝰ mortē faulis: ⁊ finalit̓ de cōſecutiōe regni et̓ni: tn̄ ꝑ morteꝫ chriſti ad qd̓ nos ꝑducat ⁊cͣ. ¶ Moraliter exponēdo pſalmuꝫiſtū ꝑ ſaulē qͥ abutenſ īterp̄tatur demon pōt ītelligi: qͥ bōiſnaͣlibus a deo ſibi datis: qͥ remāſerūt ī eo ꝯtinue abutitur.ꝑ dauid: qͥ īterpretat̉ manu fortis ītelligit̉ qͥlibet fidelis: qͥcū dei adiutorio eius īſultibꝰ reſiſtere nitit̉: ẜm illud primapetri. v. Aduerſariꝰ veſter diabolus tāꝙͣ leo rugiēs circuitquerēs quē deuoret: cui reſiſtite fortes ī fide. Et cū ꝑ īternaꝫcōſolationē ſeu diuinā reuelationē ſe ītelligit exaudituꝫ: ꝯͣdemonē īuehit̉ eius v̓tutē contēnendo: ⁊ ꝑ deuotionē ī deūerigitur gratias agendo.¶ In pſalmo quarto. Cum inuocarem. ¶ Additio.Ec expoſitio poſtillatoris nō videt̉ rōni ꝯſona neclr̄e. nā pͥmo dauid pſalmū. egit ſpālē ſuꝑ maͣꝫ hiſtorie. j. Reg. xxiij. qua poſtillator aſſignat d̓ maͣ huipſalmi: qͥ quidē pſalmꝰ ē. liij. cuiꝰ titulus ē talis. Ad victoriam ī organis eruditio dauid qm̄ venerūt ciphei: ⁊ dixerūtſaul: nōne dauid abſcōditus ē apud nos? Conſtat aūt ꝙ hiſtoria p̄dicta q̄ hētur. j. Reg. xxiij. q̄ agit de ſaul ⁊ de excercitu eiꝰ: qͥ dauid cingebāt ī modū corone ⁊cͣ. totā ſumit rōnēſeu occaſionē ī illis cipheis: vt ſatis pꝫ hiſtoriā illā ītuenti.Si igit̉ dauid iſtū pſalmū de illa maͣ edidiſſet: rōnabile vide̓tur hoc īſeruiſſe ī titulo hꝰ pſal. ſic̄ ī alio: ſꝫ qꝛ hoc nō fec̄videt̉ ꝙ maͣ hꝰ pſal. nō ē eadē. Pret̓ea lr̄a hꝰ pſal. nō ꝑmittitī multis lociſ vt p̄dicte hiſtorie ꝓprie applicet̉. Nā illud qd̓dicit. Et q̄ritis mēdaciū nō cōuenit hiſtorie. ęiphei .n. qͥ fuerūt pͥncipales motores illiꝰ ꝑſecutionis: nullū mendaciū legunt̉ ꝓtuliſſe ipſi ſaul ſꝫ tm̄ v̓itatē ei de abſconſione dauidapud eos v̓e reuelaſſe lꝫ malicioſe: īproprie .n. vel etiā fl̓e eisdiceret̉: q̄ritis mēdaciū. Iteꝫ illud qd̓ dic̄: Mirificauit dn̄sſc̄ꝫ ſuū. nō videt̉ ꝓprie cōuenire dauid ī hac vitā exn̄ti: qͥ lꝫſāctꝰ ꝑ īnocentiā ſeu gr̄am dici poſſet: nō tn̄ mirificatꝰ in eadē ſāctitate. Nec ēt ſaluatio dauid de qͣ agit̉ ī predc̄a hiſtōiamira dꝫ dici. ſolet .n. ſepe ꝯtinge̓ ꝙ reges vel pͥncipes caſtraobſidētes ex aliqͣ occaſiōe a tali obſidiōe recedāt: ēt ſi nihiladmiratiōe dignū ſuꝑueniat. p̄tea ꝙ dicit: Iraſcimini ⁊ nōlite peccare ⁊cͣ. Et ſacrificate ſacrificiū iuſticie ⁊cͣ. nō cōueniunt maͣe p̄dicte hiſtorie. Nā dauid ī alio p̄ſ. p̄dc̄o ꝯͣ aduerſarios illos qͥ ipſū ꝑ modū corone ꝑcingebat īprecabat̉ deūꝓ vltiōe dicēs: Auerte mala inimicis meis ⁊cͣ. qd̓ minimevidet̉ ꝯſonare cū hac exhortatiōe ſeu īuitatione .ſ. ſacrificate ⁊cͣ. Sūt ēt ī hoc pſal. alia īpertinētia predēe expoſitiōi q̄pn̄t pate̓ ītuēti: q̄ cā breuitatis omitto ⁊cͣ. Un̄ ſequēdo gloſā ordinariā ⁊ alios qͥ hūc pſal. alit̓ ītellexerūt videt̉ dicendū ꝙ dauid ī eo pͥncipalit̓ intēdit ꝯͣ idolatras. Fuit .n. magnus c̨elator diuini honoris ꝯͣ illos ꝓut ſatis pꝫ ex hoc ꝙ īprimordijs ſue iuuētutis ſe mortis ꝑiculo expoſuit nō potēs tolerare ꝙ golias: lꝫ gigas t̓ribilis exprobaret deū agminū iſrl̓: vt hetur. j. Reg. xvij. vn̄ ī hoc pſal. ꝯͣ idolatras ītendere videt̉ pͥmo eos īprobando. Ad cuiꝰ ītellectū ſciendū ꝙidola ī ſacris eloquijs dicūt̉ ſurda: iuxta illud p̄ſ. ciij. Aures hn̄t ⁊ n̄ audiūt. Et iō eoꝝ cultores illudebat helias. iij.Reg. xviij. ca. dicēs: Clamate voce magna ⁊cͣ. q. d. Inuanūīuocatis eos qͥ minime audiūt. Dauid ergo ꝯͣ tales dic̄: Cūinuocarē exaudiuit me ⁊cͣ. hoc ē dicere: ego colo deū viuū⁊ veꝝ: quē cū īuoco me exaudit: ⁊ in tribulatiōe mihi dilatat non ſic̄ vos: qͥ mortua ⁊ fia īuocatis. Et dixit noͣnt̓: Deꝰiuſticie mee. qꝛ ad hoc vt īuocās deū exaudiat̉: reqͥritur ꝙor̄o ſit iuſta .ſ. ꝙ ſit debite circūſtantionata: ⁊ talis ſēꝑ auditur: ſꝫ qꝛ oras nō dꝫ īniti ꝓprijs meritꝭ ſꝫ potiꝰ diuīe mīeſubiungit: Miſerere mei ⁊ exaudi or̄oneꝫ mea: iuxta illuddan̄. ix. c. Nō ī iuſticijs nr̄is ꝓſternimus p̄ces nr̄as coraꝫ teſꝫ ī miſeratiōibus tuis. Cōſequēter dicit: filij hoīum. vbi īhebreo hētur: filij viri .i. v̓tuoſi. Ad qd̓ nonduꝫ ꝙ cultoresidoloꝝ erāt ī duplici dr̄ia. Naꝫ quidā eoꝝ ex ſimplicitate