Liber
On quaſi crudelis ſuſcitabo eū. Quis enīreſiſtere pōt vultui meo: etquis an̄ dedit mihi vt reddam ei? Oīa que ſub celoſūt: mea ſūt. Nō parcam eiverbis potētibus: et ad deprecandū cōpoſitis. Quisreuelabit faciem indumētieius: et in mediū oris eiꝰ ꝗsintrabit? Poͣrtas vultꝰ eiꝰquis aperiet? Per gyrumdentiū eius formido: corpꝰillius quaſi ſcuta fuſilia: cō
pactum ſquamis ſe primētibus. Una vni coniungit̉:et ne ſpiraculum quideꝫ incedit ꝑ eas. Una alteri adherebit: ⁊ tenetes ſe nequaqͣꝫ ſeꝑabuntur. Sternūtatio eius ſplendor ignis: etoculi eius vt palpebre diluculi. De ore eiꝰ lāpadeſ ꝓcedūt ſic̄ tede ignis accēſe: denaͣibꝰ eiꝰ ꝓcedit fumꝰ ſic̄ oͣlleſuccenſe atqꝫ feruētes. Hālitꝰ eiꝰ prumas ardere facit:et flāma de ore eiꝰ egredit̉.
nunc ī ſequentibꝰ nequitiā antiqui hoſtis oſtendit: vt bonꝰfamulus dn̄i eruditus priꝰ virtutibꝰ ſciret quātū eū diligeret: ⁊ cognita poſt calliditate diaboli diſceret quantuꝫ timeret: hec in gloſa¶ In eodē capl̓o. xl. vbi dr̄ in poſtilla: Ipſe ē principiuꝫ viarū dei. ¶ Additō. iij.Icer ſathā dequo ſub figura behemoth.hic principalit̓ intēditur: ſic inter primascreaturas dei: non exhoc ꝓprie diceret̉ prīcipiū viarum dei. vn̄⁊ aliter ⁊ ꝯuenientiuſhec verba exponi videntur a ſancto tho.in expoſitōne ſua ſic:vt ꝑ viaſ dei intelligātur opera ꝓuidentieeius. Circa quod cōſiderādum ꝙ deo ſolūvnū opus ē ꝓpriuꝫ ⁊ſue bonitati ꝯueniēs:ſcꝫ bn̄facere ⁊ miſereri. ſed ꝙ diꝰ puniat vl̓aduerſitates indicat: hoc ꝯtingit ꝓpter maliciam creatureratōnalis: que pͥmo in diabolo fuit inuenta: ⁊ ꝑ eiꝰ ſuggeſtionē ad hoīem deriuata: iō ſignant̉ dicit: ꝙ ip̄e ē principiuꝫviaꝝ dei .i. ꝙ deus diuerſis vijs vtitur .ſ. bn̄ faciēdo ⁊ puniendo: ⁊ ne credat̉ ſic eē principiū viaꝝ dei: ꝙ ꝑ ſeip̄m ſit potens ad nocendum: ideo ſubdit: Qui fecit eum applicauitgladium eius.¶ Ca. XLI.On quaſi crudelis. Poſtꝙͣ on̄dit demonē ab hoīeinſuperabilem: hic cōſequēter on̄dit eum cūctis terribilē. Circa qd̓ primo remouet dubiū: ⁊ 2º ꝓſequit̉ꝓpoſitum: ibi Quis reuelabit. Circa pͥmū ſciendū ꝙ ex cōditōibus ipſius demonis p̄dictis ac etiā dicendis ſub ſil̓itudine cēti poſſet aliqͥs credere deū eē crudelē erga creaturasdando demoni tantā ptātem: ⁊ hoc remouet dicēs: Nō qͣſitrudelis ſuſcitabo eū. cuiꝰ rōeꝫ ſubdit: b ¶ Quis eī pōt reſiſtere vultui meo .i. volūtati ⁊ p̄cepto meo: qͣſi diceret nullus: ⁊ iō ꝙͣuis ptās demonis ſit magna tn̄ non pōt ea vti niſi quātū placet mihi: ⁊ ſic poſſū eam reſtringere ⁊ ꝑmittereꝓut expedit ſaluti electoꝝ. 2ª etiā cauſa ſubdit̉ cū dicitur:c ¶ Et qͥs an̄ dedit mihi ⁊cͣ. q. d. non ſum obligatus alicuinec poſſū obligari: ⁊ ideo nulli facio iniuriā ſeu crudelitatēꝯcedendo demoni ptātem. 3ª enī cauſa ſubdit̉ cū dicit̉: ¶ dNon parcā ei verbis potētibꝰ .i. ꝓpter v̓ba eiuſ ꝯminatorianec etiā ꝓpter verba eiꝰ humilia: iō ſubdit̉: e ¶ Et ad deprecādum ꝯpoſitis. ſed puniā eum de malo vſu ſue ptātisẜm tenorem iuſticie ⁊ eqͥtatis: q̄ punitio cedet ad honoremmeū: ⁊ gloriā electoꝝ. f ¶ Quis reuelabit ⁊cͣ. Hic ꝯſequēter exequitur ꝓpoſitū on̄dens ſub ſpecie demonē terribilē:primo ex eiꝰ diſpoſitōne: 2º ex eiꝰ operatōe: ibi Sternutatio eiꝰ. Circa primū dr̄: ¶ ¶ Quis reuelabit faciē indumentieiꝰ. cetus enī in frōte dicitur habere multas plicas magnasad modum falcis diſpoſitas ad quarum releuatōem vel reuelatōem nullꝰ audet appropiquare ex terrore: ⁊ ꝑ hoc deſignat ꝙ aſtutias demonis ⁊ eiꝰ fraudulētias nullꝰ homo poſſet explicare. g ¶ Et in mediū oris eiꝰ quis intrabit. os enīceti eſt ita terribile: ꝙ q̄libꝫ creatura vltra modū horreret ītrare: ⁊ ꝑ hoc deſignat̉ ꝙ adhuc debet eē magis horridū incorporari demoni ꝑ peccati mortalis ꝯſenſum. h ¶ Portas vultus eiꝰ qͥs aperiet. porte vultꝰ ceti dicūtur eiꝰ due mādibule ſuꝑior ⁊ inferior: qͥ ad modū portarum aperiūtur ⁊
claudūtur ꝑ quas ītelligit̉ in demone violētia ⁊ aſtutiaquibꝰ quaſi quibuſdā portis peccatores abſorbet. iPer gyrū detiū eiꝰ formido. ꝑ dentes ceti terribiles ītelligūtur mali hoīes: qui ſua ptāte alioſ ad malū inducūtvt ſic demoni ꝑ hos quaſi quibuſdā dentibus incorporentur: k ¶ Forpus illiꝰ quaſi ſcuta fuſilia .i. de erefuſo: q̄ ſūt fortiſſima: k ¶ Cōpactū ſquamis. ſeſep̄mentibꝰ ⁊ cōplectētibꝰ: ſquamē eīceti magne ſūt admodū ſcuti: ꝑ hͦaūt deſignat̉ multitudo malorumhoīm qͥ ſt̓ qͣſi q̄dāſquame diaboli:⁊ ꝯnexio eoꝝ admale agenduꝫ: iōſubdit: Una vniꝯiūgit̉ l ¶ Et neſpiraculū .i. aer incedit ꝑ eas. ſquaꝯiūcte ꝙ vix aer pōt int̓ eas īgredi: ⁊ ꝑ hͦ intelligit̉ ꝙ mame enī ceti ſūt itali hoīes ita aliqn̄ ſūt ad male agendū ꝯnexi ⁊ obſtinatiꝙ nō recipiunt inſtinctū ſpūſſancti ad bonū: ẜm ꝙ dicitur ſupra. xxiiij. Ipſi fuerūt rebelles ⁊cͣ. m ¶ Sternutatio eius. Hic ꝯſequēter on̄ditur demon terribil̓ ſub ſimilitudine cēti ex eiꝰ oꝑatōe. ⁊ pͥmo deſcribit̉ eiꝰ terribil̓oꝑatio: ⁊ 2º eiꝰ mirabilis impugnatio: ibi Mittet ꝯtraeū. Circa pͥmū ſciendū ꝙ ſicut in deſcribēdo diſpoſitionem ipſiꝰ ceti incipit a capite: ita ſimilit̓ incipit deſcribēdo eiꝰ oꝑatōnes: prīcipalior aūt pars eſt cerebꝝ: ex cuiꝰꝯmotōne cauſatur ſternutatio: iō dicit: m ¶ Sternutatō eiꝰ ſplēdor ignis. qn̄ enī homo fortiter ſternutat exꝯmotōne cerebri ꝯmouētur oculi: ⁊ ſic ab eis vident̉ qͣſiquedā ſcintille egredi: ⁊ hoc tātomagis fit ī ſternutatōeceti quāto caput eiꝰ ⁊ cerebruꝫ ſūt maiora. Audiui a qͦdā exꝑto ī mari ⁊ hoīe veridico: ꝙ in ripa maris iuxtaportigaliā fuerit īuētꝰ cetꝰ: de cuiꝰ lingua ꝑticulatim deciſa fuerūt onerati. xxiiij. muli: ex quo ſatis apparet magnitudo capitis ⁊ cerebri ⁊ oculoꝝ: iō ſubdit̉: n ¶ Etoculi eiꝰ vt palpibre diluculi. oculi enim ꝓpt̓ lenitatemhabēt quādā claritatē: ⁊ iō oculi ceti ꝓpter magnitudinē vidētur a lōte ꝑ modū cuiuſdā claritatꝭ diffuſe ſil̓isaurore ſeu diluculo. ꝑ ſternutatōnem autē ceti intelligit̉tētatio diaboli: ex qͣ ꝓcedit ignis ire ⁊ cōcupiſcentie: ⁊ ꝑclaritatē oculoꝝ ꝓſperitas tꝑaliū: quā diabolꝰ peccatoribꝰ repromittit: Cōſequēter deſcribit̉ effectꝰ oris cū dr̄:o ¶ De ore eiꝰ lāpades ꝓcedūt ſicut tede ignis accēſe. ēaut tēda genus ligni luminaribꝰ apti: ⁊ dr̄ a tedet ꝑ antiphraſim. cetꝰ enī hꝫ maximū calorē interiꝰ: qͥ neceſſarius ē ad mouēdū tāta molē corꝑis. eſt enī aīal reſpiras ſicut delphin: ⁊ iō de ore eiꝰ egredit̉ aer multū calefactusꝓpt̓ qd̓ igni ꝯꝑat̉: qꝛ n̄ ſolū reſpirat ꝑ os ſꝫ etiā ꝑ nare:iō ſb̓dit̉: p ¶ De naribꝰ eiꝰ ꝓcedit fumꝰ .i. aer calefactꝰ⁊ aduſtꝰ: q Sic̄ olle ſuc. atqꝫ feruētes. ſic̄ eī aqͣ ī ollacalefit ꝑ hͦ ꝙ ignis appōit̉ olle: ita aer reſpiratꝰ ī pulmone ꝑ calorē cordis ꝓpe exiſtētē. r ¶ Halltꝰ eiꝰ pru. ar. fac..i. ita magnꝰ ē ⁊ calidꝰ ꝙ poſſit accede̓ prunaſ: ⁊ loqͥt̉ d̓ ceto ad modū ſufflatorij magni: qͦ ſuccēdit̉ igniſ ī mag fornace. ¶ Et flā. de ore eiꝰ egre .i. aer tā aduſtꝰ ⁊ calid ꝙͣmē̓ito flāme ꝯꝑat̉. Per iſta at p̄dc̄a ītelligit̉ ꝙ ꝑ tētatōe-