Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Iob

Eſpōndens C.XL.autem dominus iobde turbine dixit: Accingeſiccut vir lumbos tuos: interrogabo te indica mihi. Nu̓nquid irritum facies iudicium meum: condēnabis me vt iuſtificeris?Et ſi hābes brachiuꝫ ſicu̓tdeꝰ ēt voce ſil̓i tonas: circū tibi decoreꝫ ēt ī ſublimeerigere: eſto gl̓oſuſ: et ſpe

cioſis induere veſtibꝰ. Diſpergē ſuperbos in furoretuo: confunde eos: et reſpiciēs omnem arrogantē:humilia. Reſpice cunctosſuperbos: et confunde eoſet contere impios in locoſuo. Abſconde̓ eos in puluere ſimul: et facies eorumdemerge ī foueā: et ego ꝯfitebor ſaluare te poſſitxtera tua. Ecce̓ behemoth

In capl̓o. xxxix. vbi dr̄ in poſtilla: Nunqͥd noſti tempus partꝰ ibicū ⁊cͣ. Additio.Ecūdū quoſdā expoſitores hebreoꝝ ratio quare fit mētio de partu ibicū magis alioꝝ aīaliū eſt: qꝛ ibices ſūt ſicciſſime cōplexionis: hn̄tviſcera ſtricta: ſil̓iter meatuſ:partus earū indilatatio viſcerū meatuū maxīerequiritur: eſt ineis valde difficil̓ẜm eaꝝ naturaꝫ:vnde indigerētmaxime alicuiusartificij ſeu iuuamenti: qd̓ tamennon habent: quianullꝰ obſeruatpora parturitōiseaꝝ: tn̄ diuinaꝓuidētia ſuppletdās eis inſtinctuꝫnaturalē qua ſeipſas adaptat ad partū: de dicit: Incuruātur ad fetum pariūt. Eadē enī rōne .ſ. ꝓpter ſiccitatē ꝯplexiōis ibicum filij eaꝝ citius gradiūtur ſuper terra ſeꝑantur amatribꝰ eo carēt humiditatū ſuꝑfluitatibuſ: īpeditmotū ꝓgreſſiuuꝫ: vn̄ dicit: Seꝑant̉ filij earū: pergūtad paſtū ⁊cͣ. vn̄ ex ꝓuidētia diuina circa tales procedit ta cito de paſtu ſibi poſſūt ꝓuidere. Ca. XL.Eſpondens aūt. Poſtꝙͣ dn̄s īcrepauerat iob dehoc dixerat: Diſputare deo cupio: hicſequēter increpat de altero .ſ. derogare diuine iuſticie videbat̉ ſuā iuſticiā nimiſ ꝯmemorādo. Etpͥmo ponit̉ ipſiꝰ iob increpatio: ip̄iꝰ humilis reſponſio. xlij. ca. Prima ī duas: qꝛ pͥmo dn̄s ꝓponit ꝓpoſitū ꝓſeqͥt̉ intētū: ibi Si habes brachiū. Circa pͥmū pͥmoexcitat iob ad attētōem: pꝫ lr̄a ex dictis ſupra in prīcipio. xxxviij. capl̓i. ꝯſequēter ꝓpoſitū intentū dicens:b Nunqͥd irritū facies iudiciū meū ꝯdemnabis mevt iuſtificeris .i. debes tu cōmemorari iuſticiā tuā per talem modū: iudiciū meū hoc videat̉ hōibꝰ irritumi. falſū: ꝯſequēs videar ꝯdēnabilis. q. d. non: tn̄ tuhoc feciſti: qꝛ verba tua quibꝰ iuſticiā tuā expreſſiſti:amici tui ſic intellexerūt tu argueres iudiciū meūꝙͣ iniuſtū. c Si habes brachiū. Hic ꝯn̄ter ꝓpoſitūprobat: iob ſit increꝑabil̓ ex v̓bo p̄dcō: hoc aūt ꝓbat excellētiam diuine ſapīe potētie tm̄ excellit potentiam ſapīam hūanā: nullꝰ debet ſe iuſtificaretalē modū: quo aliqͥs poſſit opinari talis iuſtificatiocedat aliquo in derogatōem diuine iuſticie. Excellētia aūt diuine v̓tutis maxīe relucet ī mūdi creatōe gubernatōe: quātū ad hoc dr̄: c Si habes brachiū.i. virtutē que brachiū deſignat̉ d Sicut deus.ſua virtute mūdū de nihilo ꝓduxit ꝯſeruat: ita ſb̓tracta manutenētia ip̄iꝰ oīa redigerētur ī nihilum: VeEt voce ſil̓i tonas .i. ſi vox tua ſit tante v̓tutis ſicut voxdei quā oīa facta ſūt de nihilo: ſic̄ dr̄ p̄ſ. cxlvij. Quiaipſe dixit: facta ſūt. f Circūda tibi decorē .i. fac̄ tibi mūdū totū ſpericū: ſit tibi ad decorē: ſicut vniuerſitas creaturarum ip̄i deo: qꝛ per pulchritudinem ordinis in creaturiſ: apparet decor diuine ſapientie virtutis. g Et ī ſublime erigere. quaſi preſidens omnicreature: qd̓ eſt ꝓprium dei. apparet excellētia diuina in p̄miatione beatoꝝ quātum ad hoc ſubditur:

h Eſto glorioſus .i. clare a ſanctis angelis cognitus: reuerenter laudatꝰ: gloria enī eſt clara noticia laude. iEt ſpecioſis induere veſtibꝰ .i. ſocietate ſāctoꝝ āgeloꝝ adornatis. ſicut enī veſtes precioſe ad ornatū faciūt hoīs: ſic ſocietas angeloꝝ ad ornatū dei: inquātū decor ſue ſapiētieglorie maxime relucꝫī eis. k Diſperge.Hic ꝯſequēter ꝯn̄ditexcellentiā diuine virtutis tertio modoapparet ī pūitiōe maloꝝ: hoc on̄dit̉ primo in malis hōibus in demonibus: ibiEcce behemoth. Circa pͥmū dicit: k Diſperge ſuꝑbos .i. peccatores ſi habes brachiū ſicut deꝰ. Etreſpiciēs oēm arrogā hūilia .i. ſolo nutuvel reſpectu deijce aſua potētia. dicit̉ aūtarrogans qui maiora preſumit attentat ꝙͣ facultas ſua et decentia ſe extendat. m Reſpice cunctos ſuperbos. non oculo clementie parcentis: ſed oculo iuſticie punientis: ideo ſubdit̉n Et confunde eos. reddens eis confuſionem proptereorum ſuperbiā gloriationē. o Et contere īpios in loco ſuo .i. vbi quādo magis ſecuri verebātur ſuā impietatē oꝑari. p Abſcōde eos ī puluere ſimul. corpora eorum mortē redigendo in puluerē. q Et facies eoruꝫ.i. aīas facies deſignātur: eo in facie relucēt oēs ſēſus: in aīa ſūt oēs noticie intellectiue r Demerge in ſoueam .i. in profundū inferni. s Et ego cōfitebor. ſi poſſisfacere predcā: t ſaluare te poſſit dextera tua .i.indigeas alicuiꝰ auxilio: qd̓ eſt ꝓpriū ipiſiuſ dei. a Eccebehemoth. Hic ꝯn̄ter oſtenditur excellentia diuine virtutiſin punitōe demonis: Et pͥmo ſub ſil̓itudine aīalis terreſtriſ ſub ſilitudine piſcis: ibi An extrahere. Circa pͥmū ſciēdū iudei dicūt behemoth eſt nomē cuiuſdā animalis incredibilis magnitudiniſ: intm̄ in vna die depaſcit herbamille mōtiū: in craſtino renaſcitur herba in tanta magnitudine ſicut erat in precedēti die. Et ſuꝑ hoc dicit ra. ſa. ſuꝑiſtū locū auctoritatē p̄ſ. xlix. in quo vbi habemus: Iumenta in mōtibus boues. hebrei dicūt: Behemoth in mōtibꝰmille. et tranſlatio hieronymi ſumpta īmediate de hebreohabet: Pecudes in montibꝰ miliū. dicūt enī hebrei behemoth eſt nomē equiuocum: vno modo ſignificat ideꝫanimalia: ſic ē nōnem communis generis plurale. Aliomodo ſignificat predictum animal immenſe magnitudini ſic eſt nomen ſpeciei ſingulare. Dicunt etiam hebreiin reſurrectione deus interficiet illud iuſti carnibus eiusveſcentur: ſic patet iudei inciderunt in errorem ſaracenorum dicentes: reſurrectio fiat ad vitam animalemcibis indigentem: quod improbaui Geneſis primo capitulo per ſcripturam noui ac veteris teſtamenti. Habet etiam dictum eorum de magnitudine illius animalis multa que ſtatim videntur inconuenientia in paſtu illius: Propter quod expoſitores catholici exponunt hoc de demoneſub ſimilitudine elephantis ceti quod eſt idem qd̓ leuiathan. vnde poſitis proprietatibus elephantis dicitur in littera: Ipſe eſt principium viarum dei: quia tota natura angelica a principio fuit creata in celo empyreo. Similiter poſitis proprietatibus leuiathan dicitur: Ipſe eſt rexſuper omnes filios ſuperbie. Ex quibus dictis ſatis patet: