Liber
¶ Incipit ꝓlogꝰ beati hieronymi p̄ſbr̄i in libꝝ Tobie.Hromacio et heliodoro ep̄iſ: Hieroymus p̄ſbyter indn̄o ſalutē. Mirari nō deſinō exactiōis vr̄e inſtātiam.Exigitiſ .n. vt libꝝ chaldeoſermone ꝯſcriptū: ad latinūſtilū trahā: libꝝ vtiqꝫ tobiequeꝫ hebrei de cathalogodiuinarū ſcpͥturarū ſecātēshis q̄ agioͣgͣpha memorāt:māciparūt. Feci ſatꝭ deſiderio vro: non tn̄ meo ſtudio.Arguūt ēniꝫ nos hebreoꝝſtudia: et imputāt nob̓ ꝯtra
ſuū canonē latīs auribꝰ iſtatrāſferre. Sꝫ meliꝰ eſſe iudicans phariſeoꝝ diſplice̓ iudicio: et ep̄oꝝ iuſſionibꝰ deẜuire: inſtiti vt potui. Et ꝗavicinā eſt chaldeoꝝ linguaſermoni hebraico: vtriuſqꝫlingue peritiſſimū loquacerēperiēs: uniꝰ diei laborē arripui: et ꝗcꝗd ille mihi hebraicꝭ v̓bis exp̄ſſit: hoc egoaccito noͣrio ſermonibꝰ latinis expoſui. Oratōibꝰ vr̄isme̓rcedē huiꝰ oꝑis ꝯpenſabo: cū gratū vob̓ didicero:me qd̓ iubere eſtis dignaticōpleſſe. ¶ Explicit ꝓlogꝰ.
¶ Incipit ꝓlogus in libꝝ Tobie.Romacio ⁊ heliodoro ⁊cͣ. Iſte ꝓlogꝰ tres hētꝑtes pͥncipales .ſ. inchoatiōem: ꝓgreſſionē: etꝯcluſionē. Inchoatio ꝯtinꝫ deuotā ſalutationē: ⁊ illa ꝑs ꝑ ſe pꝫ. Progreſſio cōtinet narrationē: q̄ hꝫ tres ꝑticulas. in qͣrum pͥª ponit̉admiratio Hiero. deinſtātia petitōis chromacij et heliodori: cūdr̄: b ¶ Mirari nōdeſino ⁊c̄. ⁊ ſb̓dit̉ ibidē rō duplex admiratōis. pͥma eſt: qꝛ liberiſte ſcriptꝰ eat chaldaico ẜmōe: cuiꝰ adhucmodicā hēbat noticiam: vn̄ dicit: Ut libꝝchaldeo ẜmōe ſcpͥtuꝫ⁊cͣ. 2ª admiratiōis rōeſt: qͥa liber iſte apudhebreos nō ē de canone: et ita ſi tranſferretincurrēt eorū maliuolentiā: vn̄ dicit: Quēhebrei de catalogo.⁊cͣ. In 2ª ꝑte narrationis dic̄ ſe trāſtuliſſe librū ad petitiōem ip̄orum: vn̄ dic̄: Feci ſatiſdeſiderio vr̄o ⁊cͣ. In t̓tia ꝑte dic̄: ꝙ ex hoc incurrit indignationē hebreoꝝ: vn̄ dic̄: Arguūt .n. nos ⁊cͣ. Cōcluſio on̄dit finalē Hiero. intentiōem: q̄ eſt ep̄oꝝ face̓ bn̄placitū: qd̓ notaſibi Sꝫ meliꝰ eſſe iudicās. nec hoc facit negligent̓ ſed cū diligētia: qd̓ notat̉ ibi Et qꝛ vicina ē. vbi dic̄ ꝙ ꝑitiſſimū q̄ſiuitint̓pretē. vlteriꝰ dic̄ ꝙ or̄onibꝰ eoꝝ attribuendū eſt qͥcqͥd boni ſequet̉ de trāſlatōe ſua: vn̄ dic̄: Et or̄onibꝰ vr̄is ⁊cͣ. his dictis lr̄e inſiſtamꝰ. c ¶ Exactōis .i. petitōis. vide ī opuſculode vocabulis biblie vbi exponit̉ exactor. f ¶ Secātes .i. ſeparātes ⁊ repellētes d ¶ De catalogo .i. de nume̓o e ¶ Diuinarū ſcripturarū. vn̄. sͣ. dixit in ꝓlogo galeato: ꝙ ſapīa q̄vulgo ſalomōis inſcribit̉: ⁊ Ieſu filij ſirach liber: ⁊ iudith: ⁊tobias ⁊ Heſter nō ſunt in canonē. Catalogus dr̄ a cata qd̓ē breuis ⁊ logos qd̓ eſt ẜmo: qͣſi ẜmo multa breuit̓ ꝯprehendēs: vt Oēs ſancti orate ꝓ nobis. ⁊ in ꝓpoſito. xxij. libri ve.teſta. de cathalogo dicunt̉ vt patebit. Catalogus ẜm huguicionē dr̄ enūatio: ordo: ſeries: vel breuis deſcriptio: vl̓ iuſtorū numerꝰ. g ¶ Agiographa memorāt .i. dicunt: vel Nomināt. alia lr̄a. qͥd ſit agiographū inuenies. sͣ. in ꝓlogo ſuꝑioſue in pͥnciº. Glo. quedā ſcribit̉ ſuꝑ iſtū locū: q̄ talis ē: Potius ⁊ veriꝰ dixiſſet: Inter apocrypha: vel large accipit agiographa: qͣſi ſcōꝝ ſcripta: ⁊ ita nō eſt de nūo illoꝝ nouē queꝓprie dicunt̉ agiographa: qͥ ſunt de catalago hoc ē de nu̓oxxij. libroꝝ biblie. cōſiſtit .n. catalogꝰ in pētatencho: ⁊. viij.ꝓphetis: ⁊. ix. agiographis. h ¶ Maciparūt .i. deder̄t veladiecerūt. mācipare dr̄ mancipiū face̓: in ẜuitutē redige̓: manū captū adduce̓: trade̓: vel dare: vel duce̓: ⁊ ſimplicit̓ ponit̉ꝓ dare vel ducere. inuenit̉ etiā neutrū ꝓ ẜuire. i ¶ Nō tn̄meo ſtudio .i. nō meo labore ſupp̄. ſolū: qꝛ aliꝰ mecū laborauit .ſ. chaldaicꝰ int̓pres qͥ mihi expoſuit hebraice: et ego feciſcribi latine. vl̓: meo ſtudio: ſit datiui caſuſ: vt ſit ſenſuſ: nōſatiſfeci ſtudio meo. qꝛ ex hoc ſuſcitata eſt ꝯͣ me emuloꝝ īdignatio qͥ mihi detrahūt. k ¶ Enim. ꝓ certe vel qꝛ: Arguūt nos ⁊cͣ. l ¶ Et imputāt .i. improperāt. m ¶ Cōtraſuū canonē .i. ꝯͣ ſuā bibliā que recte canō dr̄. nā canon greceregula dr̄ latine. vn̄ biblia dr̄ canō .i. regula: eo ꝙ rc̄e ducit:
nec aliqn̄ aliorſum trahit. vl̓ dr̄ regula: eo ꝙ regat: ⁊ ꝙnormā rc̄e viuēdi p̄beat: vl̓ diſtortū prauūqꝫ ad modūregule corrigat. Et qꝛ fecimꝰ h̓ mentionē de canone: nōẜm Iſid̓. in. vj. etym̄. ꝙ ſunt canoneſ euāgelioꝝ: ⁊ ſūt canones ꝯciliorū. Canones. iiij. euāgelioꝝ Ammoniꝰ alexandrie pͥmꝰ excogitauit: quem poſtea euſebiꝰ ceſarienẜ ſecutꝰ: eos pleniꝰ ꝯpoſuit: qui iōfacti ſūt: vt ꝑ eosinuenir̄ ⁊ ſcir̄ poſſimꝰ qui reliquoꝝeuāgeliſtarū ſil̓iaaut ꝓpria dixer̄t.Sūt autē nūo decē: quoꝝ pͥmꝰ ꝯtinet numeros in cbus qͣttuor eadeꝫdixer̄t: Matheꝰ:marcꝰ: lucas: et iohāneſ. ſcd̓s in quibus tres: matheꝰmarcꝰ: lucaſ. t̓tiusin quibꝰ ſil̓it̓ tres.ſ. matheꝰ: lucaſ ⁊iohānes. qͣrtꝰ in qͦiteꝝ tres: mathemarcꝰ: ioh̓es. qͥntus in qͥbus duo:lucaſ: matheꝰ. ſextꝰ in qͥbuſ d̓uo: matheꝰ: marcꝰ. ſeptimꝰin qͥbus duo: matheꝰ: ioh̓es. octauꝰ in qͥbus duo: lucas⁊ marcꝰ. nonꝰ in qͥbus duo: lucas: ⁊ iohānes. decimꝰ inqͥbus ſinguli eoꝝ ꝓpria q̄dā dixer̄t. quoꝝ expō hec eſt:ꝑ ſingulos .n. euāgeliſtas numerꝰ quidā capl̓is affixꝰ adiacet: cui numero ſubdita ē era q̄daꝫ ex minio notata q̄indicat in qͦ canone poſitꝰ ſit nūs cui ſubiecta ē era: v̓bigr̄a: ſi eſt pͥª in pͥº canone: ſi 2ª in 2º: ſi t̓tia in t̓tio: et ſic ꝑordinē vſqꝫ ad decimū ꝑuenieſ. Si igit̉ aꝑto qͦlibet euagelio placuerit ſcire qͥ reliquoꝝ euāgeliſtarū ſimilia dixerūt: aſſumēs adiacentē num capl̓i: ⁊ reqͥres ip̄m numin ſuo canone quē indicat: ibiqꝫ inuenies qͦt ⁊ qͥ dixerūt⁊cͣ. Canones generaliū ꝯcilioꝝ a tꝑibus Cōſtatini ceperūt. In p̄cedentibꝰ nāqꝫ ānis ꝑſecutōe feruēte docēdarūplebiū mīme dabat̉ facultas ⁊cͣ. n ¶ Phariſeoꝝ. videin opuſculo de vocabul̓ biblie vbi expōit̉ phariſei: h̓ tn̄phariſei cōit̓ dici pn̄t iudei: a phareſ qd̓ ē diuiſio: qꝛ ſūta v̓a fide diuiſi. o ¶ Inſtiti. trāſlatōi faciēde. inſto as dr̄ꝯͣſtare: inſiſte̓: inuigilare: inſudare: ⁊ in t̓bꝰ vltimis ſignificaiōibꝰ ponit̉ h̓. p ¶ Uicina .i. ꝯfinis ⁊ ꝯſil̓is: ſic̄ hr̄ inpͥnciº ꝓlogi galeati. s ¶ Reꝑiens quēdā loqͣcē .i. loqͥ ſcientē chaldaice ⁊ hebraice: ⁊ nō ſolū loquacē uel loquētēſed r ¶ Peritiſſimū .i. doctiſſimū q ¶ Ut̓uſqꝫ līgue.⁊ ita bn̄ poterat interp̄tari. t ¶ Uniꝰ diei laborē. hocdic̄ qꝛ liber breuis ē ⁊ breuis labor qͣſi vniꝰ diei fuit ī eiꝰtrāſlatōe. v ¶ Accito .i. aduocato. x ¶ Nōrio. qͥ ſcribebat latinis lr̄is ſic̄ ego dictabā. y ¶ Or̄onibꝰ vr̄is recō i. att̓buā vel ꝑſolua. recōpēſare ꝓpe dr̄ redde̓: ꝑſolue̓remunerae: iterū trutinae: eqͣre. z ¶ Mercedē .i. p̄miū⁊ p̄ciū .ſ. oēm vtilitatē. ⁊ ¶ Huiꝰ oꝑis. ad cuiꝰ ꝯpletionem me vr̄is or̄onibꝰ adiuuiſtis. ¶ Cu didicero. alioꝝ relatiōe. ¶ Gratū eſſe vobis me ꝯpleſſe. opꝰ illud qd̓ vos¶ Dignati eſtis iube̓. q. d. cū intellexero vos gaude̓: eo ꝙcōpleuerim qd̓ iuſſiſtis: iō or̄onibꝰ vr̄is attribuā: ſiqͣ exhoc vtilitas ꝯſequat̉: qꝛ orando ꝓ me tā efficacit̉ me iuuiſtis. ¶ Explicit qͣliſcunqꝫ expoſitio iſtiꝰ ꝓlogi-