Uarto querit̉ de libero ar. in ꝯꝑatione ad aliud agens creatū. Et equeſtio Utrum libeꝝ ar. ab aliquoagente creato poſſit cogi ¶ Et ꝙ ſic uidet̉.Tam Damaſ. qͣꝫ philo. dicat ꝙ quedā ſuntoꝑatiōes ꝑtim uolūtarie. ꝑtim īuoluntarie. ⁊quoddāmodo ꝑmixte ex uolūtario ⁊ īuoluntario. ſicut iactare merces ⁊ cōſimilia. ſi exgo inuolūtariū eſt illud qd̓ eſt ꝑ uiolentiamaliquas oꝑatiōes exeuntes. a li. ar. cōtingitꝑmiſceri uiolētia. ergo ſi contingit magis ⁊magis ꝑ̄miſceri. ꝯtingit eas ſimpl̓r eſſe īuoluntarias ⁊ coactas. ergo li. ar. cogi poteſt īactiōe ſua ¶ Itē maior v̓tus pōt inferre uiolentiā minori. ſed qd̓ pōt īferre uiolentiampōt ꝯpellere. ergo minor v̓tus a maiori pōiꝯpelli. ſed aliqua v̓tus potētior ē li. ar. uia.toris. utpote vtus angeli. ergo ſaltē ab angelo libeꝝ ar. noſtrū pōt cogi. ¶ Itē ſi aliquav̓tus pōt impediri ab actu ſuo pōt uiolētari⁊ ſi ſufficiēter pōt īpediri ſufficiēter pōt uiolētari. ⁊ ſi ſufficieter pōt uiolētari pōt cogicū ergo li. ar. ab actu ſuo ⁊ uſu īpediri poſſit. ſicut patꝫ ꝙ diabolus pōt auferre uſumli. ar. ⁊ facere eū furioſuꝫ. ergo uidet̉ ꝙ abeo libeꝝ ar. noſtrū poſſit ꝯpelli uel cogiItem quādo radius eſt iunctus aqua. motaaqua neceſſe eſt moueri radium. ſed multomaiori ninculo cōiungitur anima corpori ꝙͣꝫcōiungatur radius aque. ergo moto corporeneceſſe eſt moueri affectus anime. ſi ergoaliqua uirtus creata poteſt corpus tranſmutare. poterit ꝑ cōſequens liberū arbitriū uertere et compellere ipſo nolente ¶ Itemſicut ſe habet intellectus ad uerum ita ſe habet affectus ad bonum. ſed intellectus compelli poteſt ad credendum aliquod uerum.ergo ⁊ affectus ad amandum bonum. ſi ergo libeꝝ arbitriū non dicit aliud qͣꝫ ratiōem⁊ uolūtatem. uidetur ꝙ ⁊ ipſum compellipoſſit per actionem alicuius agentis creati.¶ Item agens creatum ſua actione poteſtlibeꝝ arbitriuꝫ cogere coactione inducenteque eſt diſpoſitio reſpectu coactionis ſufficientis. ſed diſpoſitio per frequentem ſui iterationem ⁊ intentionem poteſt fieri neceſſitas. ergo uidetur ꝙ ſi uoluntas poſſit cogicoactiōe inducēte. ꝙ ꝓceſſu teporis cōpellipoſſit coactiōe ſufficiēti ꝑ actiōeꝫ alicꝰ crea

ture. ¶ Sed ꝯtra. Bernar. de libero arbi.Uolūtas ꝓ ingenita ſui nobilitate nulla cogitur neceſſitate. ſi ergo uolūtas a nemīe poteſt cogi. ⁊ hoc non eſt ob aliud niſi ꝓpter liberi ar. libertate. ergo libeꝝ ar. a nulla creatura cogi poteſt. ¶ Item ſi aliqua creaturapoſſet libeꝝ ar. homīs cogere. hoc maximeꝯpeteret ipſi diabolo. de quo dicit̉ Iob xlNon ē poteſtas ſuꝑ terram que ei poſſit cōpari. ſi ergo diabolus libeꝝ ar. noſtrū nonpoteſt cogere. quia tūc faceret nos continuepeccare. uidet̉ ꝙ nulla alia creatura poſſitip̄m cogere. ¶ Item nulla maior cōpulſiopōt fieri liberi ar. homīs qͣꝫ ꝑ intentationemortis. ſed mortis intenitatio ad ꝯpellēduꝫlibeꝝ arbi. non ſufficit. ſicut patet in martiribus ſanctis ⁊ alijs. ergo non uidetur ꝙ abaliqua creatura poſſit compelli. ¶ Item libeꝝ arbitriū eſt ẜm id quod eſt ſupremū inanima cum ipſius ſit regere ⁊ mouere omnes potentias. ſed eo ꝙ ſupremum eſt inanima ſolus deus maior eſt. ergo nulla creatura poteſt ſuꝑ illud. nulla ergo creaturapoteſt in hominis libeꝝ arbi. compellendū.¶ Reſpōſio. Ad predictoꝝ intelligētiameſt notandū. ꝙ eſt loqui de libero arbi. qͣꝫtūad actū exteriorem ⁊ qͣꝫtum ad actu interiorem. ſiue qͣꝫtum ad actum ꝓprium ⁊ ꝙͣtumad actuꝫ alienum. Si uero loquamur de libero arbi. qͣꝫtuꝫ ad actu exteriore. ſic reſpc̄utaliū actuū poteſt interuenire coactio. Pōtetiā quis cōpelli ut genua coram ydolo flectat. ⁊ ut manibus ꝓpriis thura altaribus imponat uel incendat. Si autē loquamur qͣꝫtūad actū interiorē qui ſcilꝫ eſt uelle uel eligere aut conſentire. ſic reſpectu talis actuspōt libeꝝ ar. aliquomō īduci. pōt etiā impediri. ſed nullo mō pōt ꝯpelli. Induci quideꝫpōt qm̄ amat aliud a ſe ⁊ qd̓ īfra ſe ē. Und̓ꝑ oblationē alicꝰ rei amate ul̓ ablationē pōtiduci ad ꝯſētiēdū aliqͥd ml̓tu efficaci ꝑſuaſione. ꝑ quē modū ydolatrie tētabāt ſctos matires ꝯſētire ī ydolatriā. mō ꝓmittēdo Slectabilia. modo ī fugiēdo triſtia. Iſta tn̄ īductio lōge diſtat a coactiōe ſicut ꝓbat ip̄e exitus. qͥa nec blādimetis allici nec cormētiſ terreri ad̓o potuerūt. ut a v̓itate iuſticie mutaret̉. ⁊ ſic li. ar. īduci pōt qͥa amat aliqͥ infraſe. utpote uitā tēporalē uel aliud conſimile.