Druckschrift 
Commentarius in secundum librum Sententiarum Petri Lombardi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

uoluntatem. Nam ſi rōnem tantū haberꝫ uolūtate quā moueret. poſſet ſe ſuꝑactū ſuū r̄flectere. ſed poſſet ſe mouereuel imꝑare. Si uero appetitu ſoluꝫ haberꝫ rōnem. poſſet utiqꝫ mouere in actumexire. ſed quia poſſet ſe ſuper actū ſuuꝫr̄flectere. poſſet utiqꝫ r̄frenare. ita dominium haberet. Sicut ergo ex ꝯcurſuv̓tutis duoꝝ hominū ī ſultat quedā facultasad portandū unū lapidē quē non poſſet ferre alter eoꝝ. ſicut ex cōcurſu patriſfamilias matriſſamilias ad diſponēdum regimēdomus r̄ſultat una poteſtas. ita alteraſufficeret. ſicut ex cōcurſu v̓tutis manusoculi reſultat poteſtas ſcribēdi ad qd̓ alteraeaꝝ non ſufficeret. ſic ex cōcurſu rōis uoluntatis r̄ſultat quedā libertas ſiue quoddaꝫdominiū ad aliquid faciendū diſponendū.Et ſic patet liberum ar. rōnem cōplectit̉ uolūtatē. patet etiā libeꝝ ar. ſit q̄dāpoteſtas ſiue quoddā dominiū r̄ſultās exiunctiōe iſtaꝝ duaꝝ potentiaꝝ .ſ. rōnis uoluntatis qd̓ optime noīatur hoc dicit̉ li.ar. non uno nomine. ſed cōpoſito ut nomenunū rn̄deat rōni alteꝝ uoluntati. Optimeetiā diffinitur dicitur facultas rōnis etuolūtatis. Facultas eīm tantū nominatpotētiā. īmo facilitatē potētie ex qua tm̄potēs eſt. ſed etiā p̄potēs eſt ad exeundumin actū. ideo facultas dicit poteſtatem ſiuedominiū qd̓ qͥdeꝫ dicit̉ rōis ſimul uoluntatis. non ē unius niſi cōcomitāte altera.Cōcedēde ſunt ergo rōes ꝓbantes li. ar.rōeꝫ ꝯp̄hendit uolūtatē. Ad rōes ueroad oppoſitū facile ē rn̄dere. enim obicit̉ ꝯp̄hendit totā rōem nec totā uolūtatem. Dicendū ueꝝ eſt. ſed ꝯp̄hendit ſolum ip̄am potētiā ꝯgnitiuaꝫ inqͣꝫtū iūcta eſtaffectiue. affectiuā inqͣꝫtū iūcta eſt ꝯgnitīe.Unde dicit affectu deliberatiuū uel deliberationē uolūtariā. ꝓpterea quia nominatip̄am potētiā cognitiuā ut ordinatā ad affectiuam. uolūtas ip̄am affectiuā ut regulataꝫ rōcinatā a cognitiua. hinc ē libeꝝ arbi.potius dicitur facultas uoluntatis rōnis ꝙͣꝫintellectus affectus. Non eīm comp̄hendit totam cognitiuā ſicut due prime rōes oſtendunt. nec totam affectiuā ſicut due ſequetes. ſed aliquid huius aliquid illius. ſicut

oſtendunt rōnes ad primaꝫ ꝑtem inducte. Ad illud quod obicitur liberū arbitriūeſt potentia una cum habeat actum unum.Dicendū qͣꝫuis actus liberi arbitrii utpote eligere conſentire unus eſſe actus uideatur. nihilominus tamen implicat in ſe diuerſos actus. Cōſenſus eīm dicit concordiamaliquoꝝ duoꝝ. ita concurſum actuū ratiōis uoluntatis in unū. Eligere etiam īcluditin ſe rationis iudiciū uoluntatis appetitu. ita quēadmodū ꝯſentire eligere ſi unactus eſſe uideatur. tamen diuerſos actus inſe includit. Sic liberum arbitriū ſi uideatuna potentia. tamen diuerſas in ſe potētiascomplectitur. ita ex concurſu illarum ſeinuicem adiuuantiū reſultat in nobis regimepoteſtatis ꝑfecte. Ad illud quod ultimoobicitur Utrū complectatur eas ſicut ꝑtesintegrales aut ſubiectiuas Dicendumnon complectitur eas omnino ſicut totuꝫ integrum. nec omnino ſicut totum uniuerſaleſed ſicut totum potentiale quod ꝑtim habetnaturam totius integri. ꝑtim natura totiusuniuerſalis. Naturam totius integri ī hoc in una potentiaꝝ poteſt ſaluari abſqꝫaltera. Naturamᵇ uero totius uniuerſalishabet in hoc. quia ex earum concurſu ad inuicem. quālibet earum denominat. Unde ſicut duo homines facultatem habent ferendilapidem quem neuter ſe habet. illa facultate potentia cuiuſlibet eorum diciturfacilis. nec tamen eſt unia ſine altera. Sic intelligendum in ꝓpoſito. Et rurſus ſicut ſimilitudo eſt in duobus ſimilibus ita noneſt in uno plus ſine altero. tamen quelibeteorum denominatur ſimilis. nec dicunturdue ſimilitudines. ſed una. ſic libertas dicit̉eſſe in rōne. in uoluntate ita utraqꝫ illarūpotentiarū eſt libera ex cōiunctione ſui cumalia. nec tamen ſunt ī eis due libertates. ſeduna. ſic patent obiecta.Uarto queritur Utruꝫ liberuꝫarbitrium complectatur rōnem uoluntatem modum potęntie. an̄ modum habitus Et modum potentie uidetur primo Anſelmū in libro de libero arbitrio. ubi ait ſic.

d 4