abſqꝫ dubio libeꝝ ar. r̄ꝑitur in ſolis ſubſtantiis rōnalibus. Et rō huius ſumit̉ tu ex ꝑtelibertatis. tū ex ꝑte arbitratiōis. Ex ꝑte libertatis. Libertas eīm oppōitur ſeruituti.Unde illa ſola potētia dicit̉ libera q̄ dominiūhabꝫ plenū tam reſpectu obiecti qͣꝫ reſpectuactꝰ ꝓprii. Illa autē potētia dominiū habeſex libertate reſpectu obiecti que nō ē artata ad aliqd̓ genus appetibile. ſed nata ē oīaappetibilia appetere. ⁊ omne fugibile r̄ſpuere. Tria autem ſunt que ſunt in appetitibꝰ⁊ quoꝝ oppoſita ſunt in fugis. uidelꝫ bonū.ꝯferēs ⁊ delectabile. ⁊ nomīe boni ibi ītelligitur honeſtū. Cū autē bonū ꝯferēs ⁊ delectabile nata ſint appeti ab irrōnalibꝰ. bonumhoneſtū a ſolis rōnalibꝰ pōt appeti. ⁊ ideoin eis ſolū r̄ꝑitur v̓tus que non ē ad aliquodgenus appetibilis artata. ac ꝑ hoc habens libertatē reſpectu obiecti. In eis etiā ſolū reperitur potētia habēs libertatē reſpectu actus ꝓprii. Nam uolūtas in rōnalibꝰ nō ſolūꝯpeſcit manu exteriorē uel pedē. ſed etiā cōpeſcit ſeip̄am ⁊ r̄frenans īcipit odire frequeter quod prius diligebat. ⁊ hoc ex ſuip̄iꝰ imperio ⁊ dominio. In brutis autē aīalibus ⁊ſi aliquo modo ſit r̄ꝑire dominiuꝫ reſpectuactus exterioris. quia bene r̄frenātur aliqn̄ſicut patꝫ ī aīalibus domeſticis. reſpectu tn̄actus ꝓprii īterioris. uidelꝫ appetitꝰ. dominiuꝫ non eſt. Unde ſi aliqͥd amāt nō poſſūtillud nō araare. licꝫ a ꝓſecutione alicuius reiamate arceant̉ timore alicuiꝰ paſſiōis īflictīeEt ideo dicit Damaſ. ꝙ magis aguntur qͣꝫagant. ac ꝑ hoc cū non poſſint actu ꝓpriumr̄primere. reſpectu actꝰ ꝓprii nō habent libertatē. nec etiā reſpectu obiecti. ⁊ ideo deficiente in eis libertate. li. ar. nō poſſunt ꝑticipare. ¶ Simil̓r etiā rō ex ꝑte arbitrationis. Arbitriū eīm idē ē ꝙ iudiciū. ad cꝰ nutum cetere v̓tutes mouetur ⁊ obediūt. Iudicare aūt illiꝰ ē ẜm rōem ꝯpletā. cuius ē diſcernere īter iuſtū ⁊ īiuſtum. ⁊ īter ꝓprium ⁊alienū. Nulla aūt potētia nouit ꝗd iuſtum⁊ qͥd īiuſtū. niſi illa ſola q̄ ē ꝑticeps rōis ⁊ nata ē ꝯgnoſcere ſūmaꝫ iuſtitiā. a qua ē regl̓aoīs iuris. Hec aūt ſola ē in ea ſubſtantia q̄ē ad imaginē dei. qualis ē tm̄ potētia rōnal̓.Nulla .n. ſubſtātia diſcernit qͥd ꝓpriuꝫ ⁊ qͥdalienū niſi ꝯgnoſcat ſeip̄aꝫ ⁊ actu ſuū ꝓpriū

ſed nūqͣꝫ aliqua potētia ſeip̄aꝫ ꝯgnoſcit. uelſuꝑ ſeipſam r̄flectit̉ q̄ ſit alligata materie.Si ergo oēs potentie ſunt alligate materie⁊ ſubſtātie corporali p̄ter ſolā rōnalem. ſolailla ē que pōt ſe ſuꝑ ſeip̄am r̄flectere. ⁊ ideoip̄a ſola ē in qua ē plenū iudiciū ⁊ arbitriuꝫ īdiſcernēdo qͥd iuſtū ⁊ qͥd iiuſtū. qͥd ꝓpriū etqͥd alienū. Taꝫ ergo rōne libertatis qͣꝫ rōearbitratiōis libeꝝ ar. in ſolis ſubſtātiis rōnalibus r̄ꝑitur. Et ꝯcedēde ſunt rōnes q̄ hocoſtendūt. ¶ Ad rōnes uero ī oppoſitu plana ē rn̄ſio ꝑ iam dicta. ¶ Ad illud .n. quodobicit̉ prio. ꝙ bruta peligūt bonū malo. Dicendū ꝙ ueꝝ ē de bono ꝯferēti ⁊ d̓lectabili.ſed nō ē ueꝝ de bono honeſto reſpectu cuiꝓprie libeꝝ ar. ꝯſiſtit. ¶ Ad illd̓ ſitr quodobicit̉ ꝙ bruta poſſūt ad oppoſita moueri.patꝫ rn̄ſio ꝙ nō poſſunt moueri ī oīa oppoſita. ſed ſolū in illa q̄ ſunt īfra dignitatē liberi ar. ¶ Ad illd̓ qd̓ obicit̉ ꝙ bruta dominātactibus ſuis qͥa poſſunt r̄primere. Dicēdūꝙ nō dominant̉ actibꝰ īterioribꝰ lꝫ dominētur exterioribꝰ. ⁊ ſi ꝯprimātur ab actu nō tn̄r̄trahūtur ab appetitū. Uel aliter dici pōtꝙ ⁊ ſi etiam retrahātur ab actu ſuo. non tn̄hoc eſt ꝑ dominiū ꝓpriuꝫ. hoc eīm ē ex imagīe mali exterioris. qd̓ adeo exterret ut magis rtrahat qͣꝫ appetitus attrahat. et ideoſicut in appetēdo ⁊ ꝓſequēdo magis agunt̉qͣꝫ agant. ſic etiā in abſtinendo uel ſe r̄trahendo magis r̄primūtur qͣꝫ ſe rprimat. Etꝑ hoc patꝫ rn̄ſio ad aliud quod obicit̉ ꝙ pricipiū motus ē ab intrinſecō in brutis animalibus. Dici eīm poteſt ꝙ ⁊ ſi prīcipiū motus exterioris ꝓcedat ab intrinſeco. tamenappetitus interior potius habet ortū ab exteriori appetibili qͣꝫ ex imperio appetitiueuirtutis. ideo non quicūqꝫ motus ab intrinſeco facit potētiam liberam. ſed ille motusquo mens motiua mouet ſeip̄am. Uolūtaseim ⁊ libeꝝ arbitriū ut dicit Anſelmus eſtlibeꝝ ar. ſeip̄m mouens. ¶ Ad illud quodobicitur ꝙ li. ar. eſt ꝓuidere. Dicenduꝫ ꝙꝓuidentia quedam ꝓuenit ex actu deliberationis ⁊ p̄cognitionis. quedam ꝓuenit exinſtinctu naturali. prima eſt libertatis arbitrarie ⁊ reperitur in ſolis tōnalibus. Scd̓auero eſt naturalis ſagacitatis ⁊ īduſtrie. Natura eīm prudentiſſima eſt. ⁊ hec reꝑitur in

d ⁊