Druckschrift 
Commentarius in secundum librum Sententiarum Petri Lombardi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

poteſt attēdi elemētoꝝ p̄dominātia. videlꝫquantū ad molem quantum ad uirtutem.Si enim loquamur de predn̄antia quantuꝫad molē. ſic in corporibus animaliū predominātur elemēta paſſiua. et ideo ex eis maxime dicuntur eſſe facta. ſi autē loquamurqͣꝫtum ad qͣꝫtitatē uirtutis. cum corpus ꝯplexionatū ſit natum regi ab anima mediantibus elementis actiuis. ſic predn̄antur in eiselementa actiua. Ratio autem huius qͣreelemeta actiua paſſiua ẜm hanc duplicemqͣꝫtitate uirtutis molis uiciſſim p̄dn̄enturſumitur ex parte finis. finis enim imponitneceſſitatē his que ſunt ad fineꝫ. finis auteꝫcorporis ꝯplexionati anima eſt. inquātū datei uitam ſenſum motū. Ad uita aut corpus illud non eſſet habile. ſi p̄dn̄arentur ibielementa paſſiua qͣꝫtum ad qͣꝫtitatē v̓tutepropter ſui groſſiciem ſoliditatē. ſicut ſūtcorpora mineralia. Similiter nec eſſꝫ habileſi predn̄aretur ei elemēta actiua quantū adv̓tutem qͣꝫtitatē. quia ſtatim ꝯſumerēturelemēta paſſiua. nec eſſet quod poſſet uegetari ab anima. ita oportuit ex quadammutua predominātia ꝯſurgeret quedaꝫ mutua ꝯcordia ꝓportio. ex qua corpus illudeēt aptum ad uitam ſuſcipiendā animamque eſt quaſi quedam armonia. Ad ſenſuꝫſimiliter idoneū non eēt niſi p̄dn̄aretur natura paſſiui elementi quantū ad molē. quiatactus eſt primus inter omnes ſenſus animalis. in quo ſenſu p̄dominatur terra. itaſi non predominaretur terra in corpore noneēt idoneū ad tactū. ergo nec ad aliqueꝫ ſenſuꝫ. Similiter oportet ad hoc ſit idoneūad ſenſum p̄dominetur in eo ignis qͣꝫtuꝫad uirtutē ſiue calorē. calor enim ſpiritusſunt inſtrumēta uirtutis ſenſitiue. hoc eſtquod dicit Aug. ſuper gen̄. ad litterā. li. iij.Tactus qui eſt quintus in ſenſibus terrenoelemento magis ꝯgruit. proinde per totumcorpus animātis quod maxime ex terra eſttacta ſentiuntur. poſt cui anima ſentiendiuis eſt. cum corporea non ſit. per ſubtiliuscorpus agitat uigorē ſentiēdi. inchoat nāqꝫrotum in omnibus ſenſibꝰ per ſubtilitateꝫignis. et ita ex hoc patet ad hoc corpſit idoneū ad ſenſū neceſſe ē elemētoꝝ actiuoꝝ paſſiuoꝝ mutuū p̄dniuꝫ. Siml̓r ad

hoc ſit idoneū ad motū neceſſe ē elementa actiua v̓tual̓r p̄dn̄entur mediantibꝰquibus anime motiua ad mēbra pertingat.neceſſe ē etiā dn̄entur paſſiua ẜm quantitatem molis. ex quibus ꝯſtituātur membraſolida ad mouendū idonea. et hoc eſt quoddicit Aug. iij. ſuper gn̄. ad lr̄am. Ignis oīapenetrat ut motū in eis faciat. et poſt. Ideoaūt caloris priuatōe corpus nimie frigeſcit obtūditur ſenſus. quia motus pigreſcitqui ex calore ineſt corpori. ſic ergo proptermotū neceſſe eſt mutuā actiuoꝝ paſſiuoꝝ elemētoꝝ in corꝑe animalis p̄dn̄antiaꝫut membra ſint mobilia. ita uigorē agilitatē habeāt ex aere igne. ſoliditatē uerohabeāt ex p̄dn̄io aque terre ẜm qͣꝫtitatē.aqua ergo terra in oībus aīalibus ẜm qͣꝫttatē molis p̄dn̄antur. ſicut enim aliquis artifex miſcendo terrā aqua facit lutū. exillo ꝯponit ſtatuā. ſic liquor aqͣus terremiſcetur fit humor. dum ille coagulaturnaturā fit corpus organicū. dupl̓r auteꝫ pōtintelligi hec mixtio. aut ita aque preexiſtenti fluxibili īmiſceatur terra. aut ecōtra.ut terra primū ſit quaſi arida. ad ſuaꝝ partiū ꝯtinuationē ꝯmiſceatur aqua. his duobmodis ꝓducta ſunt animaliū corpora. ideoquedā dicūtur eſſe ex aquis. quedā ex terrafacta. hoc autem non eſt dictum quia illafacta ſunt ex aqͥs plus habeāt de aqua qͣꝫtūad ſubſtātiā qͣꝫ de terra. omne corpus animantis ad ſui conſtitutionē plus recipiat deterra qͣꝫtum ad ſubſtātiā. tum ꝓpter hoc qꝛipſa eſt que prebet alij ſoliditatē ſtabilita. tum etiam quia ip̄a habet parum de ſpē multū de materia. ſed dictū eſt aliquaex aqua eſſe facta. hoc eſt quia magis in eisqͣꝫ in alijs dominatur natura aquea. hoc aūtdico non qͣꝫtuꝫ ad p̄dominiū qualitatis actiue uel paſſiue. ſed quantū ad aliquā ꝯformitatē nature per quam illa que ex aquis producta ſunt in aquis magis delectantur eſſequoniam humor aqueus eſt in duplici dr̄ia.videlicet in ratione humoris fluitantis. inratione uaporis exalantis. ideo aqua ē principium duplicis generis animalium .ſ. natatlium uolatilū. natatiliū ẜm rationē humoris. illa remāſerūt in aqͥs. volatiliū rōeuaporis. cuꝫ ille uapor ſit ꝯmixtꝰ aeri