Druckschrift 
Rosarium decretorum
Einzelbild herunterladen
 

IIIDextͣ de offi. or. irrefragabili btͣ. Cum itaqꝫ dicit̉. inc. p̄ce. an rōe .i. ſine ſc̓ptura. Q. v. ꝯſtitucō dr ꝯſtituºq. ꝯmune ſtatutū eſt jo Eſt et alia. incipit. ij. ꝑsdi. in ponit. vij. dr̄ias iuriū jo. de f. noͣ. ꝙͣ hic reſpicit pͥncipiū vbi diuiſit ius in hūanū et diuinū. bt̄.Nam ibi poſuit diuiſionē iur̓ qͣſi tociꝰ in ꝑtes nūc ſb̓iūgit diuiſionē illiꝰ generis in ſpēs quā a legibꝰ mutūat jo. fa.Vs aūt nat̉ale ad huiꝰ euidenciā. Noͣ eſt duplex lex ſcꝫ nat̉alis ꝯmuīs et naͣlis rōnal̓ cuiaīalia ꝑticipāt̓ et de hac. l. tangit̉ in. c. hoc et an̄ legem mnoſaicā fuerāt heedue. l. ſcꝫ naͣlis ꝯmuīs et natural̓ rōnal̓ nichil aliud eſt qͣꝫ nat̉al̓ fuit ec̄ et an̄illā. l. moſaicā ius genciū de quo legỉ. j. e. juis gendum ẜm ho. qui ita noͣ. exͣ de ſū. t̓ni. c. i. §. ſc̄a ¶Itēno. diuidit ī tres ſpēs veꝝptū pociꝰ de effectibꝰ ip̄o exemplificat qͣꝫ de eſſencijs ip̄oꝝ et dicūt quidā abiſto loco ius autē ⁊cͣ uſqꝫ ad. iij. di. eſt vnicū. c. yſi. ſiꝑtit̉.. ꝑticularia. c. qͥa capl̓a locūt̉ in diu̓ſa materilaū. ciuile vocat̉ ius ciuile qͥa a duabꝰ ciuitatibꝰ .ſ. athenenciū lathimonioꝝ originē ducit. Sꝫ videt̉ yſi. incōuenient̓ diuiſionē hūanaꝝ legū pone̓. ſumt̉ iur̓ hūaniſub hoc enī ꝯp̄hendit̉ jus gencium qd̓ ideo ſic noīat̉ utdic̄ qͥa eo fere om̄es gentes vtūt̉ ut. j. e. di. iiis genciūin fi. ſꝫ ſic̄ ip̄e dicit. j. c. ꝓx. ius nat̉ale ꝯmūe eſt oīmgenciū ius genciū ꝯtinet̉ ſub iure poſitiuo hūa ſꝫ magis ſub iure nat̉ali. Preterea ſic̄ in ciuitate ſt̄pnīcipes ſacerdotes et milites ita et alia hoīm officia videt̉ ſic̄ ponit̉ qd̓dam ius militare et ius publicū qd̓ ꝯſiſtit in ſacerdotibꝰ et ingr̄atibꝰ ita debēt poniet alia iura ad alia officia ciuitatis ꝑtinencia. ℟º viiūqd̓qꝫ ſe pōt̄ diuidi ẜm id qd̓ in eiꝰ rōe ꝯtinet̉ ſic̄ ī rōeaīalis ꝯtinet̉ aīa eſt rōnal̓ ul̓ irrōnal̓ et ideo aīalſe diuidit̉ ẜm rōnale et irrōnale non aūt ẜm albū etnigꝝ ſūt oīo p̄ter rōeꝫ eiꝰ. Eſt enī pͥmo de rōe. l. humane qd̓ ſit deriuata a. l. nat̓e. Vn̄ augꝰ in li. de libero arbitrio dicit. videt̉ lex iuſta non fuerit.Vn̄ inqͣꝫtū habꝫ de materia intm̄ habꝫ de veritate iniuribꝰ hūanis dict̉ aliqͥd iuſtū eo eſt rectū ẜm regū rōis. racōis aūt pͥma regl̓a eſt lex nat̉e. vn̄ lex humana tm̄ habꝫ de rōe legis inqͣꝫtū a lege nat̉e deriuat̉.Si vero a lege nat̉e in aliqͦ diſcordet iam erit lex ſꝫlegis corrupcio. Scd̓m hūc modū diuidit̉ ius poſitm̄.in ius genciū et ius ciuile ẜm duos modos quibꝫ aliquid deriuat̉ a lege nat̉e. Nam ad ius genciū ꝑtinentea deriuant̉ a lege nat̉e ſic̄ ꝯcluſiones ex pnīcipijs vtiuſte empcōes et vendicōes et huiꝰ ſine quibꝰ hoīes ꝯuiuere pn̄t. qd̓ eſt de lege nat̉e qͥa eſt aīal ſociabilenat̉alit̓. ut ꝓbat̉ in pͥmo pollit̉. que vero det̓minant̉ alege nat̉e ꝑticularis det̓minacōis ꝑtinēt ad ius ciuile quelibꝫ ciuitas aliqd̓ ſibi ad ꝯmodū det̓minat. Scd̓meſt de racōe legis hūane ẜm qd̓ ordinet̉ ad bonū ꝯmūeciuitatis et ẜm hoc lex hūana diuidit̉ ẜm diu̓ſitatē illoꝝ qui pn̓cipalit̓ dant oꝑā ad bonū ꝯnūe. ſic̄ ſacerdotes populo orantes pnͥcipes ppl̓m gubernātes milites ſalute ppl̓i pugnātes. Tercio ut inſtituant̉a gubernāte ꝯmuītatē ciuitatis et ẜm hoc diſtinguunt̉leges hūane ẜm diuerſa regīa ciuitatū quoꝝ vnū eſtẜm phil̓ in t̓cio pollit̉. regimē ſcꝫ qn̄ ciuitas gubernatur ab vno et ẜm hoc accipiūt̉ ꝯſtitucōes pnͥcipū. Nliᵈvero regimē ariſtoctͣhia .i. pn̓cipatꝰ ſuie regimē optīo et optimatū ẜm hoc ſumūt̉ rn̄ſa prudentū et eciāſenatꝰ ꝯſulta. Aliud eſt regimē abligarcia .i. pricipatꝰpaucoꝝ diuitū et potentū et ẜm hoc ſumit̉ ius p̄toriūqd̓ eciā honorariū dr̓. Aliud eſt regimē ꝓpt̓ qd̓ denoīat̉democharchia et ẜm hoc ſumit̉ plebiſcita. Aliud ē tirannic̉ qd̓ eſt oīno corruptū vn̄ ex hoc non ſumit̉ aliqͣlex. Eſt aūt et aliud regimē ex iſtis ꝯmixtū qd̓ eſt opti et ex hoc ſumit̉ lex qͣꝫ maiores natū ſil̓ plebibꝰaliud ſanxerūt ut dicit yſi. i. di. ꝓxi. c. i. Quartū eſtde naͣ legis hūane ſit directiua hūanoꝝ actuū et ẜmhoc diu̓ſa quibꝰ. l. ferunt̉ diſtinguim̉ interdū ab auctoribꝰ noīant̉ ſic̄ lex iulia de adult̓ijs. lex cornelia deſicarijs et ſic de alijs ꝓpter actores ſꝫ ꝓpt̓ res de quibꝰ ſūt In. i. glo iꝓcreans adde ſub ſil̓ia ſil̓ibꝰgaudent qūo int ſe ꝯueniūt pacē nut̓unt quētē appetūt moleſtias fugiūt et cetera faciūt que ẜm ſenſualitatē .i. naͣlē appetitū bn̄ fieri hoc ius nichil aliudvidet̉ qͣꝫ ſenſualitas et de hoc iure dr̄ ius nat̉ale ē qd̓nat̉a oīa aīalia docuit ⁊cͣ. ẜm hu de hac mat̓ia pleneno. in ꝓhemio ſue ſūme.Vs aūt qd̓ ius nat̉ale hic accipiat̉ inſtinctunat̉e īnuit. id qd̓ ſeqͥt̉ eo qd̓ ⁊cͣ. Sꝫ ſi hoc dr̄ nonꝯpetūt exempla ſupponit ergo inſtinctu rōis enīinnuit̉ in fi. dicit hoc ⁊cͣ. ul̓ ſi vis pͥmū dice̓ dicnacōnū .i. naſcenciū nec ꝯpetūt oīa exempla ſꝫ que ſꝫ dic ẜm nacōnū .i. hoīm et ſic ꝯpetūt exempla etfinis lau. eo qd̓ ip̄m ius nat̉ale/ vbiqꝫ int̓ om̄s inſtīctu .i. inſpiracōe nat̉e. i. dei lau. no. hic oīa illa adhabꝫ nat̉alē inclinacōꝫ app̄hendit ut bona. etſequēs ut oꝑe ꝓſequendā et ꝯtraria hoꝝ et mala vitanda. In hijs tn̄ eſt triplex ordo. eſt enī inclinacō hoīsad bonū. ẜm nat̉aꝫ inqͣꝫtū ꝯinuīcat oībꝰ ſubſtācijsput q̄libꝫ ſubſtācia appetit ꝯẜuacōeꝫ ſui eſſe ẜm nat̉aꝫſuā. et ẜm hanc inclinacōꝫ ꝑtinēt ad legē nat̉alē ea perque vita hoīs ꝯẜuat̉ et ꝯtrariū impeditur. Scd̓o ineſthoī inclinacō ad aliqͣ magis ſpālia ẜm naͣꝫ. in ꝯīcat ceteris aīalibꝰ. et ẜm hoc dicūt̉ ea eſſe de lege nat̉enat̉a oīa aīalia docuit ut eſt ꝯiūctio maris feīe. educacō filioꝝ et ſil̓ia. Tercio eſt inclinacio hoīs ad bonū.ẜm nat̉aꝫ rōis que eſt ſibi ꝓp̓a ſic̄ habꝫ nat̉alē inclinacōꝫ ad hoc veritatē ꝯgnoſcat de deo et ad hoc inſocietate uiuat. ẜm hoc ad. l. nat̉alē ꝑtinent ea adhuiōi veī̓tatē ſpectāt. vtpote ignorāciā vitꝫ ⁊aliquos offendat quibꝰ debꝫ ꝯuerſari et huiōi nat̉aꝯſtōne ſuꝑ. tm̄ ul̓ referas ad originē et iniciū iur̓ naͣl̓nam ea ſecunt̉ nūc in ſc̓ptis redacta ſūt ul̓ dic ꝯſtitucōe .i. rōe hūana ẜm bt̄. diᵗ nāqꝫ ꝯſtitucōe eſt ꝯuict̉omaris et frīe ip̄o dicēte creſcite et ml̓tiplicamī deſtatim dica̓ ut iuri. Hic ponūt̉. ix. effectꝰ iur̓ nat̉alꝯiunctio. xl. di. ſic̄ lau. ut tn̄ hoc meliꝰ intelligas ſcire debes mr̄imoᵐ pot̄ dupʳ ꝯſiderari inqͣꝫtū eſt resinqͣꝫtū eſt ſigᵐ. ꝯſiderādo rem mr̄imonij eſt ꝯiūctiomaris et feīe. ſic eſt de. l. nat̉ali ꝯiunctio maris etfeīe nat̉alis eſt ſꝫ illa ꝯiūctio iſta ſigͥficet ſcꝫ inſeꝑabilitatē uel ꝯiūctōeꝫ xp̄i et eccl̓ie. et aīe ſc̄e ad deū hochabꝫ a diuina inſtitucōe ẜm allex. ſucceſſio alias ſuſcepcō et meliꝰ. p. et poſſeſſio .i. res poſſeſſe alias poſſeſſio ſit nomē iur̓ ꝯīter poſſideri non pot̄. nec aliqd̓ apluribꝰ in ſolidū. nec nat̉alit̓ nec ciuilit̓. qd̓ dic ut legit̉ et noͣ. exͣ de ꝓbac̄. licꝫ. lau. Dic circa lex naͣlcirca ꝯīonē et ꝓprietatē dictat different̓ dc̄at̉ enī aliqͥdqͥa debitū aliqͥd qͥa bonū aliqͥd qͥa equū. Quia debitū dictat qͥa in ſtatu neceſſitatis ſint oīa ꝯīa. In ſtatū enīiſto ſūt oīa ꝯīcanda. et hoc in p̄cepto eſt ꝯīcacio ethoc eſt dictamē reſpc̄u reꝝ ad ſuſtentacōꝫ ꝑſonaꝝ et inde ſumit̉ oīa vultis ut faciāt vobis hoīes ⁊cͣ. ut.in pri. hūanū genꝰ reſpectu vero qͣꝫtū ad ml̓tiplicacōꝫꝓlis dictat vxor ſit ꝓpria et ẜm om̄e tempꝰ. juxtailld̓ qd̓ tibi vis fieri ⁊cͣ. ut. hūanū genꝰ Alit̓ dictat ẜm ꝯīonē ꝓpͥetatē. aliud qͥa bon̄. qͥa ī ſtatu naͣebene inſtitute dictabat oīa eſſe ꝯīa. In ſtatu vero naͣecorrupte dictabat. qͥa bonū eſt aliqͣ ꝓpͥa alioqnͥ boniegerēt et ſtaret ſocietas hūana qͥa mali oīa rapentet ita ẜm diu̓ſos ſtatus dictat bonū oīa ſūt ꝯīaet aliqͣ ſint ꝓpria. Dictat eciā c̓ca ꝯīonē et ꝓprietatē aliud qͥa equū. et ẜm dictamē equitatis q̄damaꝓpriabilia ut aerem. mare. lictora dictat eciā eaſūt a ꝓpriabilia ſiue nulliꝰ ſint bonis occupāti ꝯcedant̉et in hijs eſt aquiſicō eoꝝ terra mariqꝫ accipiunt̉ utcapcio piſciū et auiū alex. adde dicā. j. e. ī addic̄.qn̄qꝫ aūt. et hic adde et videas qd̓ no. jnno. extͣ de uo.et ſuꝑ in glo. hoc eſt in pṅ. et hoſti. ec̄ plene noͣ. exͣde ſūma tri. c. i. §. hec ſc̄a. ibi videre poteris libertas de