Titulus. xxiiij.¶ Capitulū. xvij.

Titulus. xxiiij.¶ Excōmunicatō ꝯtra corrigentes. apponētes vel remouētes aliquid de lr̄is papalibꝰ. ⁊pape reſeruatur abſolutio. Capi. xvj.Oſtienſis in ſūma ſicait. Hodie preceptū eſt ꝙ in lr̄isdn̄i pape nec ī magno nec ī moIdico quis manū appone̓. etiā litteram vnicā vel punctuꝫ vnicū corrigendo.exceptis officialibꝰ: quibꝰ hoc eſt ꝯmiſſum.Alioqͥn manus apponēs ex canone lato ī curia ip̄o facto ſnīam excōicationis incurrit. q̄ꝑ aliquē citra ſedē apl̓icaꝫ relaxari non pt̄.Idem goff. ¶ Querit Ricar. ī. iiij. diſ. xviij.vtꝝ inueniens lrāꝫ dn̄i pape cuius efficaciaiam expirauit. et ludo non intentōne vtendialiquā lrāꝫ in eo formatā reformet vel punctum faciet vel ꝑ quencūqꝫ aliū modū aliqͥdin ea īmutet: ſit excōicatus ip̄o iure? Rn̄deovbi ſupͣ ad iſtaꝫ queſtionē. dicūt aliqui ꝙ tal̓nō eſt excōicatus ip̄o iure. qꝛ illa excōicationō intelligit̉ niſi de his q̄ pn̄t alicui eſſe vtiles: p̄dicta etiaꝫ qͦ ad om̄eꝫ hoīeꝫ eſſet inutilis. Et ꝯtra hoc ſic argui pt̄. ꝙͣuis illa litteranon immutata facta ſit inutilis: tn̄ ꝑ raſuraꝫ ſic mutari poſſet vt vtilis appareret. verbigr̄a. ſi ibi erat ſcriptū poſt trienniū minime valituris. et pro triennio poneret quinquenniū. iam appareret vtilis que prius eratinutilis. Cum gͦ quecunqꝫ mutatio ſiue parua ſiue magna ꝯtra lrām et voluntateꝫ dn̄ipape. ꝑ quā ꝑmutatōnē poteſt apparere vtilis pluſꝙͣ erat vel vtilis cum ante nō erat: ſitprohibita ſub pena excōicationis iam late.videt̉ ꝙ immutans aliquid contra lrāꝫ papede qua eſt queſtio ſit excōicatus ip̄o iure. qd̓mihi ꝯcedendum videt̉. vt etiaꝫ habet̉ extrade cri. fal. in. c. ad falſarioꝝ. in glo. ſuꝑ illudꝑ raſurā tenuem. Quicunqꝫ radit vel immutat reſcriptū pape: excōmunicatus eſt ⁊ falſarius. et in hoc nullā diſtinctionē adhibeo.Et infra ſic dicit. de litteris tn̄ que ꝑ nullamraſuram poſſent vtiles apparere. vtpote lr̄acuratoria data a ducentis annis vel. ccc. alit̓eſſet iudicanduꝫ. qꝛ ſi tota raderetur de nouonon poſſet apparere vtilis ꝓpter bullaꝫ. quiain creatione cuiuſlibet noui pape aliquid ꝯͣbullaꝫ immutatur. nomen em̄ eius ponit̉ inbulla.¶ Excōmunicatio contͣ facientes ſtatuta ꝯͣeccleſiaſticam libertatem. et ſeruari ea facientes et ſcriptores eoꝝ et officiales iudicantes ẜm ea. Capitulum. xvij.Xcōmunicamus omnes qui decetero ſeruari fecerintſtatuta edita et cōſuetudines velpotius abuſiones introductas ꝯͣ

j.lieccleſiaſticaꝫ libertatē: niſi ea de capitularibus ſuis infra duos mēſes poſt hmōi publicationeꝫ ſnīe: fecerint amouere. Excōmunicamꝰ ſtatuarios ⁊ ſcriptores ſtatutoꝝ ipſoꝝnecnō et pt̄ates ⁊ ꝯſules ⁊ rectores et ꝯſiliarios locoꝝ. vbi decetero hmōi ſtatuta et cōſuetudines edite fuerint et obſeruate. necnōet illos qͥ ẜm ea preſumpſerint iudicare velin publicā forma ſcribere iudicata. hono. iij.de ſen. excō. nouerit. Eccleſiā. laici heremiteet recluſi. hic ſub noīe eccleſie nō ꝯp̄henduntur niſi ſe ſubiecerint alicui probate religioni Vilh. libertatem que ꝯſiſtit in priuilegijscōceſſis ſuꝑ ſpūalibꝰ vel tꝑalibꝰ generalitervel ſingularit ſiue a deo ſiue a papa ſiue abalijs principibꝰ ẜm Inno. et Hoſti. ⁊ Abba.Et a deo quidem conceſſa ſunt multa. vt illud. Quodcunqꝫ ligaueris ſuꝑ terram ⁊cͣ. ethoc ꝙͣtum ad ꝑſonam pape extendit̉ ad int̓pretationem oīm bubiorū. extra qui fi. ſuntle. c. ꝑ venerabilem. Item ꝙ decime et primitie ad clericos ſpectent. xvj. q. j. Reuertimini. Item ꝙ eccleſia ſola res eccleſiaſticas miniſtret. xvj. q. j. ſi imꝑator. Item ꝙ de ſpūalibus ius condere et iudicare pt̄ et multa aliapriuilegia que ꝯtinent̉ in no. et ve. te ſta. Apapa priuilegia conceſſa ſunt. vt qui inijcitmanum violentam in clericum: ſit excōmunicatꝰ. Iteꝫ ꝙ in legatis ad pias cauſas ſufficiunt duo teſtes. extra de teſta. c. relatuꝫ. ⁊multa alia priuilegia que a vicario xp̄i conceſſa ſunt. que habent̉ in iure canonico. Itēab imꝑatoribꝰ multa conceſſa ſunt. que ſuntſparſa in iure ciuili. vt de immu. eccle. et huiuſmodi. nec extendunt dictas ꝯſtitutōes adpriuilegia data non vniuerſaliter ſed ꝑticulariter aliquibꝰ eccleſijs. ſiue ſint data taliaſpūalia a papa ſiue ab imꝑatoribus ſiue abalijs principibꝰ. io. an. De capitularijs .i. incartulis ſiue libris in quibꝰ talia ſcribi conſueuerūt. et ſic ſatiſfecerint: ep̄us abſoluet.qꝛ papa ſibi nō reẜuauit. io. an. Infra duosmenſes. Hec conſtitutio modo ligat omnes.quia iamdudum fluxerunt illi duo menſesde quibꝰ fit mentio in iſto. c. hoſti. Excōmunicamus ſtatuarios ⁊cͣ. Statuarij ⁊ ſcriptores ſtatutorum ſtatim ligant̉: nec excuſatōnem habere poſſunt in toto. etſi qn̄qꝫ excuſentur a tanto. Poteſtates aūt ꝯſules et rectōres poſſunt habere excuſatōeꝫ ꝙͣtum ad obſeruationem ſententie et deletioneꝫ ſtatutorum p̄dictoꝝ que ignorare poſſunt. exqͦ verocertificati ſunt ⁊ obedire negligunt: ꝯſtitutio eos ligat. quod ad arbitriū boni viri referendum eſt. quando ſcilicet ſcire potuerūtvel non. aut quando impedire ne ſeruentur.vt ſcilicet intelligatur hoc ꝙͣcito potueritbono mō conceſſo aliquo interuallo. ꝙ ſi hocpoſt ſciuit de nocte vel ī feſto tamſolenni ꝙ