¶ TitulusC.xxij.

ad hoc ꝙ xp̄c eſt caput oīm eoꝝ qͥ ad eccl̓iaꝫpertinēt ẜm omēꝫ locum ⁊ tp̄us ⁊ ſtatū. Sꝫhomīes dicūt̉ capita ẜm ſpiritualia loca ſicut ep̄i ſuaꝝ eccleſiaꝝ vel ẜm determinatuꝫtp̄s ſicut papa eſt caput totiꝰ eccleſie .ſ. tꝑe ſuipōtificatꝰ et ẜm determīatū ſtatū: ꝓut .ſ. ſūtin ſtatu viatoris: et ſic papa eſt caput fideliūſed viatorum tm̄. Alio modo ẜm hoc ꝙ xp̄cecaput eccleſie ꝓpͥa virtute. Alij vero dicūturcapita: inꝙͣtum vicem gerūt xp̄i. ẜm illud. ijCorin. ij. Nam et ego quod donaui: ſiquid donaui ꝓpter vos ī ꝑſona xp̄i. Ex his etiaꝫ ptꝫpapam eſſe ſuperiorē ī tota eccl̓ia. quod etiāvidet̉ idem doctor aſſerere in. iiij. diſ. l. Ubi q̄rens an omēs tenētur ad ieiuniū: dicit arguendo ſic ẜm Bern̄. in lib. de di. et p̄. in p̄ceptoſuꝑioris non debet diſpenſare inferior: ſꝫ q̄libet ſingulaꝝ perſonaꝝ eſt inferior ꝙͣ eccleſiaq̄ ieiuniū ſub p̄cepto ſtatuit: niſi forte ille qͥ ēcaput totiꝰ eccleſie vel loco capitis .ſ. papa.Itē ſequit̉. ꝙ nullꝰ pt̄ diſpenſare .ſ. niſi papa.¶ Quarto queritur..§. iij.Utꝝ papa ſit ſponſus vniuerſalis eccl̓ie: Adquod reſpōdet. b Tho. in tractatu ꝯtͣ impugnantes reli. dicens. ꝙ ſponſus eccl̓ie ꝓpͥe loquendo eſt xp̄c. de quo dr̄ qui ht̄ ſponſaꝫ ſpōſus eſt Ioh̓. iij. Ipſe em̄ de eccl̓ia ſuo nominifilios generat. Alij aūt ſponſi dicūt̉ ſicut miniſtri ſponſi exterius cooꝑantes ad generationem ſpūaliū filioꝝ quos quidem nō ſibi ſedxp̄o generāt: qui qͥdem mīſtri intātū ſponſidicūt̉ inꝙͣtum viceꝫ veri ſponſi obtinent. Etideo papa qui obtinet vicem veri ſpōſi ī totaeccleſia vniuerſalis ſponſus eccl̓ie dr̄. Et ꝙͣuis ep̄us ſue dioceſis ſpōſus ſit et p̄ſbiter ſueeccl̓ie: nō ꝓpter hoc ſequitur. ꝙ ſint pl̓es ſpōſi vnius eccl̓ie ẜm. b Tho. in dicto tractatu.Et rō eſt: qꝛ ſacerdos ſuo miniſterio cooꝑat̉ep̄o tanꝙͣ principali: et ſil̓r ep̄i pape et papaip̄i xp̄o. Unde xp̄c papa ep̄us ⁊ ſacerdos noncomputantur niſi vnus ſponſus eccl̓ie.Quinto queritur..§. iiij.Utꝝ reges et principes xp̄iani et ꝑ ꝯſequensomēs fideles teneāt̉ eſſe ſubditi Ro. pōtifici;Ad quod. b Tho. affirmatiue ī tractatu ſuode rege et regno ad regem Cipri. ibi loquensde regno eccleſie et regali ſacerdotio ita ait.Huiuſmodi regni miſteriū vt a terrenis ſpūalia eſſent diſcreta non terrenis regibꝰ ſꝫ ſacerdotibus eſt cōmiſſum: ita p̄cipue ſummoſacerdoti xp̄i vicario Romano pontifici: cuiomēs reges xp̄ianos oportet eſſe ſubiectos ſicut ip̄i dn̄o Ih̓u xp̄o. Sicut em̄ ad quem vltimi finis pertinet directio ſubijci debent illiad quos ſpectat cura antecedentium finiumet eius imperio dirigi. Et quia ſacerdotiumgentiū ⁊ totus diuinorū cultus erat ꝓpter tē-

poralia conquirēda: que omīa ordinant̉ admultitudinis bonū cōmune: cuius regi curaincumbit: conſequēter ſacerdotes gētiliū regibus ſubijciantur. Sed etiam in veteri legeꝓmittebātur bona tꝑalia ſiue terrena nō ademonibus: ſed a bono deo religioſo populoexhibenda. Unde et in veteri lege ſacerdotesleguntur regibꝰ fuiſſe ſubiecti. Sed in noualege eſt ſacerdotium altius: ꝑ quod hominestraducuntur ad bona celeſtia. Un̄ in lege xp̄ireges debent eſſe ſacerdotibus ſubiecti. Indemirabiliter ex diuina ſapientia factum ē: vtī romana vrbe quā deus p̄uiderat xp̄iani ſacerdotij principalem ſedem futuraꝫ: hic mospaulatim inoleſceret: vt ciuitatis rector es ſacerdotibus ſubderētur. Sic em̄ maximꝰ Ualerius refert omīa poſt religionem ponēdaſemꝑ noſtra ciuitas duxit: ⁊ in quibus ſumme maieſtatis decus conſpici valuit qua propter nō dubitauerūt ſacris imꝑia ẜuire.¶ Sexto queritur. an.§. v.ſit de neceſſitate ſalutis ſubeſſe romano pontifici. Ad quod reſpondet. b Tho. affirmatiue in libro d̓ erroribus grecoꝝ. c. lxxij. vbi ſicait. oſtenditur etiam ꝙ ſubeſſe romano pontifici ſit de neceſſitate ſalutis. Dicit em̄ Cirillus ī lib. theolo. Itaqꝫ fratres mei ſi xp̄mimitamur: vt ipſius oues: vocem audiamusmanētes in eccleſia ſancti Petri. Non inflemur vento ſuꝑbie: ne forte tortuoſus ſerpenſꝓpter noſtram ꝯtemptionem nos eijciat: vtEuam olim de paradiſo. Et Maximus ī epiſtola orientalibus directa dicit. Coadunatāet fundatam ſuꝑ petram confeſſionis Petridicimus vniuerſalem eccleſiam ẜm ſaluatoris diffinitionem: in qua neceſſario ſalutisanimaꝝ noſtraꝝ noſtrum eſt manere: ⁊ obedire: ſuam ſeruantes fideꝫ et confeſſionē. Eſtautē hereticum dicere non eſſe obediendumſtatutis papalibꝰ ẜm ſanctuꝫ Tho. in li. ꝯtraimpugnantes religionem. vt in decretis diſ.xxij. dicitur. Om̄is qui romane eccleſie priuilegium ab ipſo ſummo eccl̓iaꝝ capite traditum auferre conatur: ꝓculdubio in hereſimlabit̉ et infra: fidem quippe violat qui aduerſus illam agit: que eſt fidei mater. Hoc autēpͥuilegiū xp̄c romane eccl̓ie contulit. vt omēſei ſicut xp̄o obediant. Unde Cirillus ī li. theologoꝝ. vt mēbra maneamꝰ ī capite nr̄o apoſtolico throno romanoꝝ pontificū: a qͦ nr̄met qūo et qͥd credere ⁊ qͥd tenere debeamꝰ ip̄mvenerātes ip̄m rogātes ꝓ oībꝰ: qm̄ ip̄iꝰ ſoluꝫē rep̄hende̓. corrigere. diſpone̓. ſtatuere. ſolue̓et loco ipſiꝰ ligare qͥ ip̄m edificauit: vt nullialij qd̓ ſuū eſt: pleꝝqꝫ ip̄i ſoli dedit: cui oēs iure diuino caput inclināt: ⁊ pͥmates md̓i tāꝙͣip̄i dn̄o Ih̓u obediūt. Unde patꝫ. ꝙ qͥcūqꝫ dicit non eſſe obedienduꝫ in his: que ꝑ papamſtatuuntur in hereſim labit̉. Et ad idē eſt: qd̓