¶ Capitulum¶ Quintum
libatā incōcuſſā ꝑmanere decernimꝰ ¶ Tercio poteſt induci. ꝙ talis donatio fuit legitime facta multoꝝ ⁊ ſāctoꝝ pontificū factū:qui talibꝰ ꝓuincijs et terris eccleſie donatisvſi ſūt vt bonis eccleſie. Et omēs imꝑatoresiurāt pape conſeruare ei iura ſua. vt ptꝫ di.lxiij. tibi domīo. et. c. ego Lodouicus. Nec aliquis ſanctus ꝯtrariū aſſerit. Nec eſt cōtra ſidicat̉. ꝙ par in parem nō habꝫ imꝑiū. ergoquod Cōſtantinus cōceſſit: alius p̄t reuocare. Nam vt dicit Aug. ꝙ ꝙͣtū ad illa q̄ ſūt iuris poſitiui: verū eſt ꝙ par in parē nō habetimperiū: ſed ꝙͣtū ad illa que ſūt iuris naturalis et dominij diuini omēs obligāt̉ p̄ſentes etſequentes: quo iure Conſtātinus talem obligationē fecit: potius em̄ reddidit in illa donatione quod ſubtractuꝫ erat (qꝛ domini eſtterra et plenitudo eius: cuiꝰ papa ē vicariꝰꝙͣ ꝙ dederit quod erat imperij. De tali auteꝫobligatōne ſic ſcribit̉ in dicto. c. Cōſtantinꝰ:coraꝫ deo viuo qui nos regnare p̄cipit: ⁊ coram eius horribili iudicio obteſtamur omēsſucceſſores noſtros imꝑatores et optimatescūctos ampliſſimūqꝫ ſenatum et vniuerſumppl̓m in toto orbe terraꝝ nūc et ī poſteꝝ nulli eorū quoquo modo hec cōceſſa infringere:vel aliquo modo cōuelli. Siquis at̄ tēptatorextiterit: eternis damnationibꝰ ſubiaceat īnobatus.¶ De poteſtate pape .§. xvij.in alios reges et principes populi xp̄iani ẜmAug. de ancho. Sicut ſummo ſacerdoti leuitici generis omēs iudei obedire tenebant̉ cꝰ/cunqꝫ ſtatus extiterint: ſic omēs xp̄iani maiores et minores pape locum xp̄i tenēti parētenentur. Et de obediētia exhibēda ſūmo ſacerdoti leuitici generis et punitōe inobedientie habet̉ Deut. xvij. Ubi dr̄ ſi difficile ⁊ ambiguū apud te iudiciū ꝓſpexeris: venias adſacerdotem ⁊cͣ. et infra qui ſuꝑbierit nolensſacerdotis obedire imꝑio: moriet̉. Suꝑ quoverbo dicit glo. ꝙ ꝯdemnatōis ſuſtinet ſnīaꝫqui cōtemnit ſummi pontificis obedientiaꝫ:tanꝙͣ ſi cōtemneret dei om̄ipotentiam. Undexp̄c dicit Luce. x. Qui vos ſꝑnit: me ſpernit.Et Greg. vij. li. moraliū ait. Peccatū paganitatis incurrit quiſqͥs dū xp̄ianū ſe aſſerit:ſedi apl̓ice obedire contemnit. di. lxxxj. ſiquiſūt. exemplū pene inobediētie habes ī Saule pͥmo rege. jReg. xv. ¶ Utꝝ aūt ſubijciāt̉pape ip̄i reges ꝙͣtū ad tꝑaliū recognitōnē. dicit Aug. de ancho. puto ꝓ veritate eſſe dicēdū. ꝙ papa vicarius Ih̓u xp̄i ī toto orbe terraꝝ vice dei viuentis ſpūaliū et tꝑalium habet vniuerſalem iuriſditōeꝫ. Sed ip̄oꝝ tꝑalium immediataꝫ admīſtrationē nō recepit:niſi ī regioībꝰ occidentalis imꝑij ꝑ ꝯceſſionēfactam eccleſie a Conſtātino. Quare autemeccleſia nō vtitur tꝑalium adminiſtratione
niſi ī ꝑtibꝰ Italie mediante imꝑatore quē eligit ⁊ nō in alijs regnis q̄ ſūt in occidētali imperio. hoc nō eſt ꝓpter carentiā autoritatis:ſꝫ ꝓpter nutriendū in filijs ſuis vinculum pacis ⁊ vnitatis: qꝛ exqͦ imꝑiū fuit diuiſū: et adiuerſis in diuerſis ꝑtibꝰ diuerſimode ⁊ tirānice vſurpatum: eccl̓ia ꝓpter vitandū ſcādalum iudeoꝝ ſe tributariam fecit cum Petrovt oſtēderet ſe nō obligari Math̓. xvij. et. xj.q. iij. inter verba. Qui autē dicūt papam ī ſolo orbe totum dominium habere ſuꝑ ſpūalianō at̄ ſuꝑ tꝑalia: ſimiles ſūt ꝯſiliarijs regisSÿrie qui dixerūt. iij Reg. xx. Dij montiumſint dij eoꝝ: et ideo ſuꝑauerūt nos. Sed pugnemus ꝯtra eos ī campeſtribꝰ et in vallibꝰ:in quibꝰ dij eoꝝ dominiū nō habent: et obtinebimus cōtra eos. Ad literā: ſic hodie maliꝯſiliarij adulatione peſtifera ſeducūt regeset principes terre dicentes. Dij montiū putoſpūalium bonoꝝ ſunt ſūmi pontifices: ſꝫ nōſūt dij vallium: quia tꝑalium bonoꝝ nullumdn̄ium habent. Ideo in cāpeſtribus .i. ī potētia bonoꝝ tꝑaliū pugnemus ꝯͣ eos et obtinebimus. Sed quid dicat eis diuina ſnīa audiamus: quia dixerūt inquit Sirij. deus montiū eſt deus eoꝝ et nō deus valliū: dabo oēꝫhanc multitudinē in manu vr̄a: et ſcietis. qego ſum dn̄s. Et hoc patꝫ ꝑ multa exempla.non ſolū eoꝝ regū et imꝑatoꝝ infideliū q̄ eccleſiam ꝑſequētes conati ſūt eam exterminare: et nō potuerūt. ſed dn̄s concidit ceruiceseoꝝ et ad nihilū redegit: ſed etiam xp̄ianoꝝprincipū qui bellantes cōtra eccleſiaꝫ vel ꝑſequentes ſūmū pontificem extermīati ſūt: ⁊ad inferos deſcenderunt. vt patet de Iulianoapoſtata. de Mauritio imꝑatore Gregoriumꝑſequente. de Theodorico rege Italie Iohannem papā incarcerāte. de Friderico imꝑatore ꝯtͣ eccleſiā inſurgente. et multis alijs: quimale finier̄t ⁊ miſerabiliter. ¶ Ꝙ a ſentētijsregū et pͥncipū oīm ad papā poſſit appellaripatꝫ ꝑ id quod ſcribit̉. ij. q. vj. ad romanameccl̓iaꝫ. ab oībꝰ et maxime ab opp̄ſſis eſt appellandum ⁊ cōcurrendū qͣſi ad matrem: vteius vberibꝰ nutriant̉: autoritate defendāt̉.oppreſſionibus releuent̉: quia non poteſt necdebet mater obliuiſci filium. et ibeꝫ habetur.xj. q. j. quicunqꝫ. nec obſtat extͣ de appel. ſi duobus. vbi dr̄. ꝙ non eſt appellanduꝫ a iudiceſeculari ad papam niſi in terris eccleſie: qͥahoc intelligitur. ꝙ nō eſt fiendum indifferēter et in quibuſcūqꝫ: ſed in negocijs arduis ⁊neceſſitate vrgēte a quocunqꝫ iudice quis gͣuetur: ad papaꝫ recurrere pōt̄. Spectat etiam ad papam corrigere eos: cum delinquūt.ẜm illud Hiere. jͣ. Ecce conſtitui te ſuꝑ gēteset regna: vt euellas et deſtruas. diſſipes ⁊ diſperdas .ſ. ſcelera reprehendendo. puniendo ⁊amouendo. ſic etiaꝫ in veteri teſtamento ꝓ-