¶ CapitulumSecundum
illius incolumitate anīaduertit ꝓpenſius pendere. diſ. ea. Si papa. Etſi contingat aliquosaſſumi ad ſūmum pontificium: qui non ſuntboni homines. ſunt aliquando tn̄ boni prelati. Nam bonum hominē ſimpliciter facit ſolacaritas. Sed bonus p̄latus p̄t eſſe ꝑ prudentiam et ſcientiā: que faciunt hominem bonūẜm quid .i. ex parte intellectus. eo ꝙ ẜm ip̄aꝫp̄t eſſe vtilis ad regimē alioꝝ. Dicitur eī (di.lxi) ꝙ rudibꝰ et imperitis gubernacula eccleſie non ſunt ꝯmittenda. Et in hoc etiam apparet ſingularis ꝓuidentia dei: qua regit eccleſiam ſuā mediate etiam poteſtate maloꝝ hominuꝫ bene et vtiliter. Si aūt talis ſit aſſumptus ad papatū: qui ſit malus homo. et malp̄latus. etiā nihilominus poteſtas taliū eſt adeo. et ſub tali principatū predeſtinati purgātur: et ſaluātur. et mali ꝯteruntur. et damnātur. Semꝑ tamē honorandus eſt rōne dignitatis. Unde Ber. ad Eugeniū li. ij. ait d̓ papa.Tu es ſacerdos magnus. et pontifex ſūmus.tu princeps ep̄oꝝ. tu heres apoſtoloꝝ. Tu pͥ.matu abel. gubernatu noe. pr̄iarchatū abraham. ordīe melchiſedech. dignitate aaron. auctoritate moÿſes. iudicatu ſamuel. poteſtatepetrus. vnctione xp̄c. Tu es cui claues tradite ſunt. hec ille. Et cum hoc dixit. paſce ouesmeas Io. vlti. Sed hoc prius promiſerat. cūdixit. tibi dabo ⁊cͣ.Tibi dabo claues re .§. iij.gni celoꝝ. In quibꝰ verbis tria pn̄t ꝯſiderari.Primo poteſtas eccl̓iaſticalis ad plura ſe extendens: quia in plurali dicit claues regni celoꝝ. Secundo largitas diuinalis ip̄am libereꝯferens. quia xp̄c eſt: qui ait. dabo. non vendam. Tertio ſublimitas papalis eā plene ſuſcipiens. qꝛ .ſ. dicit petro et ſub ip̄o omni ſuoſucceſſori. Unde tibi dabo claues regni celoꝝ⁊cͣ. ¶ In tota ꝯmunitate xp̄iana. ſeu eccleſiaeſt neceſſarium eſſe vnum ſolum p̄ſidentem:quem dicimus eſſe papam ſucceſſorem petri.Hoc autem probat herueus in tractatu d̓ pote ſtate pape. ratōne et auctoritate. Ratōnemautem inducit dupliceꝫ. Et prima ſumitur exvnitate eccleſie. et eſt talis. In omni vno pͥncipatu bene ordinato eſt vnus ſolus ſummusprinceps: ad quem pertinet regimen omniuꝫqui ſunt de illo principatū. et in omnibus queꝑtinent ad bonum regimen illius principatꝰbene diſpoſiti. Sꝫ principatus eccleſie. ſeu cōmunitatis xp̄iane eſt talis. videlicet vnus. etbene ordinatus. ergo debet habere vnum ſolūprincipaliter p̄ſidentem: qualis eſt papa. Maior probatur ꝙͣtum ad tres partes: quas continet. Nam ꝙ in vno principatū d̓bet eſſe vnꝰſolus preſidens ſupremus. patet ex hoc. quiapluralitas principum quoruꝫ vnus nō ſubeſtalteri. r̄pugnat bono reipu. quia vnus poſſetdeſtruere: quod aliꝰ poſſet facere. Un̄ ex hoc
concludit philoſophus. xij. metaphiſice. ꝙ totius vniuerſi eſt vnus ſolus princeps. dicensſic. entia nolūt male diſponi: nec bona ē pluralitas principatuum. vnus eſt ergo prīceps.ſ. deus. Ꝙͣtum ad ſecundā partem maioris .ſ.ꝙ ille ſit princeps omnium. de illo principatupatet. quia ſi aliquis non eſſet ab eo non eſſetprinceps totius principatus. Ꝙͣtum ad tertium patet. quia ſi principatus. et preſidentiaeius non ſe extenderet ad omnia que pertinētad bonum regimen illius principatus. vt poſſet de omnibus diſponere: ſua p̄ſidentia eſſetinſufficiens ad bene regendum. Minor auteꝫprobatur .ſ. ꝙ principatus eccleſie ſeu ꝯmunitatis xp̄iane ſit vnus. quia xp̄c dicit Ioh̓. x.fiet vnum ouile .ſ. eccleſie. patet etiam ex ſymbolo niceni concilij. et vnam ſanctam catholicam et apoſtolicam eccleſiam. Eſt etiam talis prīcipatus bene ordinatus. quia a ſpirituſancto regitur eccleſia. ẜm Augu. di. viij. Quiꝯtempta: qui errare non poteſt. Et ad inſtarhie rarchie celeſtis optime diſpoſite. iuxta illud Exo. xxv. c. omnia fac ſcd̓m exemplar qd̓tibi in monte monſtratum eſt. ergo oporteteſſe vnum preſidentem eccleſie .ſ. papam. Secunda ratio ſumitur ex conformitate fidei. etmorum: que debet eſſe tota in eccleſia dei. et ētalis. In tota vniuerſitate xp̄iana debet eſſeconformitas de hijs que pertinent ad veritatem fidei. et bonos mores circa neceſſaria adſalutem. Sed talis ꝯformitas non poteſt ſaluari niſi in ordine ad vnum caput. ſeu vnumpreſidentem: ad quē ſpectat ſententiare quidcredendum. et quid non credendum. ergo ⁊cͣ.Et intātum eſt iſte principatus vnus. ꝙ nullus auctoritate humana poteſt dirimere. itaꝙ nec papa cum tota eccleſia poſſet iſtaꝫ monarchiam mutare. Et ratō eſt. quia vicariusgeneralis in aliqua ꝯmunitate ſubiecta nonpoteſt licite facere contrarium: quod principalis dominus ordinauit. Sed dominus ih̓sxp̄c (cuius papa eſt vicarius) ordinauit vnuꝫmonarcham. vt patet per illud. tu es petrus.et ſuper hanc petram ⁊cͣ. Et ſi dicatur. ꝙ hecvnitas monarchie accipienda ſit in ordine advnum paſtorem (qui eſt xp̄c) non valet. quiaoportet ponere monarcham: qui cōuerſeturcum ſubditis. et eos regat ẜm varietatem tēporum. et locorum. et perſonaꝝ. et vnum ſolum ordinauit xp̄c talem .ſ. petrū. et ſucceſſores eius. d. tu es petrꝰ ⁊cͣ. et tibi dabo. ¶ Probat̉ hoc idem auctoritate Io. x. Fiet vnū ouile. et vnus paſtor. et illud eſt multiplex. ſicutmultiplex ē ordo. Nam in quolibet ſeptem ordinum imprimitur ſpecialis caracter: qui eſtquedam potentia ſpūalis ad agēdum ea quepertinent ad illum ordinē. Sed de ordine ſacerdotij eſt difficultas. Et cū ait. tibi dabo claues regni celorum. et cetera. per clauem in-