¶ Capitulum¶ Primum
ſubuenientes in neceſſitate: ſꝫ opitulātes iniquitati. Admonet exinde abſtinendū ab auaritia. et muneribꝰ dicens. Prees. et ſingulariter ad quid: Nunquid vt de ſubditis creſcas;nequaꝙͣ: ſed vt ip̄i de te principem te cōſtituerunt: ſed ſibi. non tibi. Alioquin quo pactote reputas ſuperiorem hijs: a quibꝰ benefitiūpendicas? Parui deiectiqꝫ eſt animi d̓ ſubditisnon ꝓfectum querere ſubditorum: ſed queſtūꝓprium. In ſūmo preſertim omniū nihil turpius. Auaritiam autem longo a te eſſe ſuprateſtatus ſum. ſciens quāta. et in quāta tua neceſſitate reſpueris. ad te ꝓinde ſcripſerim iſtanon propter te. Nempe quod tibi ſcribitur. ſoli prodeſſe non decet. hic locus auaritiam capit: a quo vitio īmunis ſatis tua opinio eſt.An et opus tu videris? Exemplificat de duobus archiepiſcopis .ſ. colonienſi. et maguntino: quorum vnus magnam ſummaꝫ auri obtulit. vt epiſcoparetur: ſed vacuus redijt. alt̓iudicatus idoneus poſt graciam receptam inrecognitōnem aliquid ſponte dedit: quod ſibireſtitui fecit. ¶ Inuehit contra exemptōneset diſpenſatōnes: que fiunt a papa tanꝙͣ habentes ſpeciem mali. dicens. Subtrahunturabbates epiſcopis. ep̄i archiepiſcopis. archiepiſcopi patriarchis. ſiue primatibus. Bonane ſpecies hec? mirum: ſi excuſari queat. velopus ſit factitando. probatis vos habere plenitudinem poteſtatis: ſed vtrū debeatis? queſtio eſt. Inducit exemplum de ordinibꝰ angelorum: qui ita ordinātur ſub vno capite deo.ꝙ etiam inferiores ordines ſuperioribꝰ ſubij.ciuntur. Et loquitur de exemptionibꝰ. vel diſpenſatōnibꝰ: que abſqꝫ cauſa ratōnabili fiūt.Ex quibꝰ ſequūtur (vt ip̄e ait) inſolentie. diſſolutōnes. dilapidationes. ſimulationes. ſcandala. odia. ⁊ inter eccleſias inimicitie grauesperpeteſqꝫ diſcordie. Et ſubdit Ber. Non prohibeo diſpenſare: ſed diſſipare. Non audis? vtignores diſpenſatores vos poſitos in edificatione. non in d̓ſtructōne. Deniqꝫ queritur inter diſpenſatores. vt fidelis quis inueniatur?Ubi neceſſitas vrget: excuſabilis diſpenſatioeſt. Ubi vtilitas prouocat: diſpenſato laudabilis eſt. vtilitas dico ꝯmunis: non ꝓpria. Nacum nihil horum eſt. non plane fidelis diſpenſatio: ſed crudelis diſſipatō eſt. Demum ſolicitat eum ad faciendum obſeruare decreta: q̄ip̄e eugenius promulgauerat in remen. concilio ſpectantia ad honeſtatem habitus clericorum. ⁊ circa ꝓmotōnem indebitam ordinū:que mala obſeruabantur.Tertio admonet de .§. iij.hijs que circa te ſunt Ber. ad Eugenium. iiij.li. dicens. Etſi ip̄a etiam ſub te ſint. tamen ꝓpriora. ⁊ ea īportuniora. circa huiuſmōi ꝙ ſobria et intenta ꝯſideratōne opus eſt. Hec in-
quā circa te ſunt. clerus. et populus tuus cuiſpūaliter epiſcoparis. ac per hoc ſpecialis cure teneris debito. hij quoqꝫ qͥ tibi quotidie aſſiſtunt ſeniores populi vrbis iudices. et qui d̓domo et menſa tua ſunt capellani. et cubicularij. miniſtri quiqꝫ diuerſis deputati offitijsin obſequium tuum. Hij ſunt qui non verent̉ſuſcitare dilectam: ⁊ anteꝙͣ velit. Primo quidem clerum illum ordinatiſſimum eſſe decet.exquo precipue in omnem eccleſiam cleri forma preceſſit. Deinde qd̓ perperam agit te preſente id tibi turpiꝰ. Intereſt glorie ſāctitatistue. vt quos pre oculis habes ita ordinati. itaſint informati. quatenus totius honeſtatis ⁊ordinis ip̄i ſpeculum ipſi ſint forma. Inueniantur pre ceteris oportet expediti ad offitia.idonei ad ſacramenta. ad plebes erudiendasſoliciti. circumſpecti ad ſemetip̄os cuſtodiendos in om̄i caſtitate. Quid de populo loquar:populus romanus ē. Nec breuius potui: necexpreſſius. tamen totum aperire de tuis xp̄ianis parrochianis quid ſentio. Quid tā notumſeculis ꝙͣ proteruia et faſtus romanoꝝ. gensinſueta paci. tumultui aſſueta. gens īmitis etintractabilis uſqꝫadhuc ſubdi neſcit. niſi cuꝫnon valet reſiſtere. En plaga tibi incumbitcura hanc. Noli diffidere. curam exigeris. nōcuratōem. Deniqꝫ audiſti: curam illius habe.et non cura vel ſana illum. Uerum dixit quidam. Non eſt in medico ſemper releuetur. vteger. At melius. De tuis ꝓpono tibi. Paulusloquitur. plus omnibꝰ laboraui. non ait plusomnibꝰ profui. aut plus om̄ibꝰ fructificauiRouerat homo (quē docuit deus) quia vnuſquiſqꝫ ẜm ſuum laborem accipiet. non ẜm ꝓuentum. Et ob hoc in laboribꝰ potiuſꝙͣ in ꝓuentibꝰ gloriandum putauit. ſicut alubi quoqꝫ habes ip̄m dicentem. In laboribꝰ plurimis(ita queſo) fac tu quod tuum eſt. Nam deusquod ſuum eſt: ſatis abſqꝫ tua ſolicitudine etanxietate curauit. Planta. riga. fer curam: ⁊tuas explicuiſti partes. Sane incrementum.vbi voluerit dabit deus: non tu. Ubi forte nōluerit tibi: diſperit nihil. Omne papale negotium illi agunt .ſ. romani. Quem dabis mihide tota maxima vrbe: qui te in papaꝫ non receperit pretio. ſeu ſpe pretij non interueniente. Et tunc potiſſimum volunt dn̄ari: cumꝓfeſſi fuerint ſeruitutem. Fideles ſe exponēt.vt opportunius fidelibus noceant. Et hoc nōerit conſilium tibi a quo ſe arcendo non ſecretum: quod ſe non ingerāt. ante omnia ſapientes ſunt. vt faciant mala. bonum autem facere neſciunt. hij iniuſti terre et celo vtriqꝫ iniecere manus. impij in clerum. temerarij in ſancta. ſeditioſi inuicem. emuli in vicinos. inhumani in extraneos. Quos neminē amantes:amat nemo. Et cum timeri affectāt ab omnibus: om̄es timeāt neceſſe eſt. hij ſunt qui ſub-