¶ Citulus¶ Decimuſſeptimꝰ

¶ Decimuſſeptimꝰ

in ſatiſfacientibus: etiam poſtꝙͣ actus ſatiſfactōnis tranſit. vt in ieiunio remanet corporis maceratio vel debilitatio: et ex elemoſina ſubſtātie diminutio: ⁊ tales ſatiſfactōesin peccato nō oportet iterare: quia ꝙͣtum adillud quod ex eis remanet ꝑ penitentiam ſequētem accepte ſūt. Alie vero ſatiſfactōnes:que nō relinquūt effectū in ſatiſfactōe poſtꝙͣtranſit actus: ſicut ī oratione et hmōi. Actꝰem̄ interior qui totaliter tranſit nullo modoviuificat̉: vnde oportet ꝙ tales ſatiſfactōnesiterent̉. Eandem opinionē tenet Pe. de pal̓.magis declarans. dicit em̄ ꝙ ī ſatiſfactōnibꝰhabentibꝰ effectum derelictum poſt opus. vtelemoſina priuatiōnem eris. ieiunium corporis debilitationem et huiuſmōi: ſi poſtea peniteat et ꝑſeueret. Sicut baptiſmalis caracter habet effectum recedente fictione: ſic etiſtud derelictum ex ſacramento quod operat̉ex oꝑe operato incipit valere ex ſequenti eiꝰapprobatione ⁊ ſacerdotis ratihabitiōe: cumillum vere penitet: et non ex ſimplici viuificatione. quia opus operans mortuum: nūq̄viuificatur. Et ſic illa penitentia ſatiſfacit:non ſolum ī foro eccleſie: ſed etiam ī foro d̓iꝙͣtū ad illud derelictum. vt non oporteat iterare. ſicut ieiunium elemoſina et huiuſmōi.Sed ſi non habēt effectū derelictum. vt oratio talis penitentia facta ī mortali nullo mōſatiſfacit: quin hic vel alubi oporteat ſatiſfacere: qd̓ videtur intelligendū ī foro dei. quianec ratione ip̄ius operis cū facit: nec ratōnederelicti: cum poſtea penitet euꝫ: cū non habeat effectum derelictum. Sed in foro eccl̓ieſatiſfacit: quia non eſt neceſſe eam iterare ſivult eſſe in ſtatu ſalutis: poſtea penitendo: ſicut neceſſe habebat ip̄aꝫ implere cū fuit ſibiimpoſita. Unde idem Petrus dicit pauloſuperius. ꝙ quando homo eſt de omībus contritus et confeſſus: et accipit penitentiaꝫ cūabſolutione ſi recidiuans ꝑagat eam ī mortali: ip̄e quidem ſe liberat ab iniūctione ſacerdotis: nec incurrit peccatū inobedientie: qd̓incurreret ſi eam non ꝑfeciſſet: quia non eſtfortius vinculum confeſſiōis ꝙͣ dei vel eccleſie. Sed in mortali exiſtens implendo preceptum dei .ſ. de honore parentum vel p̄ceptuꝫeccleſie. vt de ieiunio et de elemoſina: ab illoabſolute ſe liberat. ergo ⁊cͣ. hec Pet. Cum ergo penitentia iniūcta ordinetur ad tollendūpl̓ diminuendum debitum pene temporalis:talis qui penitentiam ſibi impoſitam nō habentem effectum derelictum vt orationes ꝑfecit in mortali: ſi reuertitur ad penitentiaꝫet tandem moritur in ſtatu gratie: exquo illānon iterauit cum per ip̄aꝫ nil ſit ſolutum dedebito pene temꝑalis: ſoluet eum in purgatorio: niſi per alia bona h̓ ſatiſfaciat. Ꝙ ſi nōreuertat̉ ad penitentiā qͥ pn̄iaꝫ ꝑfecit ī mor-

tali quācunqꝫ: ſiue habentē effectuꝫ ſiue nonhabenteꝫ derelictum: ſoluet illud debitū ī inferno ſemꝑ: ſicut ille qui morit̉ cū mortalibꝰet venialibꝰ de vtriſqꝫ ſoluet penam eternā īinferno. Ꝙͣuis em̄ ꝓ beniali debeatur penatemporalis que finem habꝫ: tn̄ ꝑ accidens eſtꝙ veniale puniatur in inferno penaº eternaſcilcꝫ ratione ſtatus: quia in inferno nulla ēredēptio. Non em̄ eſt ille ſtatus expiādi culpam ad quaꝫ ſequitur pena: et ideo ſemꝑ remanente culpa veniali durat ⁊ pena. Ita tenet Tho. in. iiij. di. xxij. ¶ Sed de pena temporali debita ꝓ mortali ptꝰ cōtritōeꝫ Pet. depalū. ſic declarat ī ſcripto qͣrti. Peccator ptꝰꝙͣ eſt d̓o recōciliatus: eſt debitor pene finite:nō qͣlitercunqꝫ ſoluende ſed ī ſtatu gratie ī qͦſolum eſt deo accepta. Alioquin ē debitor pene tante: qͣntā meretur culpa: et illa eſt infinita. Unde peccatori ꝑ ſe debebatur quidē pena infinita ſi erat ī mortali: ſed mutata fuitin temporalem: ſuppoſito ꝙ perſeueraret inamicicia. Acceptauit em̄ deus abſolutioneꝫa pena eterna: ⁊ impoſitionem pene finite:ſub conditōne ſi in gratia fieret. Etſi querat̉quare deus magis acceptauit abſolutionema culpa ſine ꝯditione: ꝙ abſolutionem a pena; Dicendum eſt ꝙ culpa tranſit: ⁊ maculatrāſit: et gratiā in momēto aduenit: ſed ſatiſfactio futura eſt. Futuris autē ſolet conditōapponi: nō at̄ p̄ſentibꝰ nec p̄teritis. vel ſi apponat̉ certa eſt. quia ſi eſt ī gratia: ꝓtunc nōpoteſt eſſe ſine gratia. Id̓o remiſſio culpe fitſine contͣdictōe: vl̓ fit ſimpliciter quia conditio exiſtit. vnde ſicut ꝑ ſacramentum non remitteret̉ culpa niſi adeſſet gratia: ſic nec pꝰea ꝑ ſatiſfactionem remittitur pena: niſi adſit gratia. Talis ergo dimiſſa culpa puniet̉ īinferno pena infinita: nō ꝓpter commutatōnem finite et infinitum: ſꝫ quia debitor ē pene infinite: exquo nō ſoluit penam finita ſb̓conditionē quā debuit. Sicut ꝑdens priuilegium cleri: incidit de foro meriti ad forū ſāguinis: ſic qui declinat forum eccleſie incidēſin mortale ad forum iuſticie exterminantis:inuenit penam eternaꝫ. hoc quod dicit Petrus videtur intelligendum de eo qui pn̄iaminiūctā nō habenteꝫ effectū derelictū factaꝫī mortali: ſcito ab eo: vel de qͦ dubitabat cōtemit iterare: vel etiā cū credit vl̓ dubitatſe debere iterare: ex negligētia dimittit et exlabore recuſans h̓ et in purgatorio face̓ emēdam deo. Sed ſiqͥs dimittit iterationeꝫ talispenitētie ex impoſſibilitate: qͥa ei deficit tp̄svel credit ſe eā feciſſe ī ſtatu gr̄e: vel ſi fueritī mortali cognito ab eo: vel etiamſi ſcit ſe eāfeciſſe in mortali: iterare facit per alium quēcredit bonum: vel etiamſi nec per ſe nec peralium iterat: credit ſibi ſufficere ad ſaluteꝫ.ꝙ impleuit ſibi iniunctam: intendens qd̓ hic