¶ Capitulum¶ Decimūoct.

Noc iii

cet differentia inter ꝯtritōꝫ et attritōꝫ dupl̓r.Uno mō ex ꝑte liberi arbitrij. qꝛ dolor īꝑfectꝰdicit̉ attritio et dolor ꝑfectꝰ dr̄ cōtritio. Scd̓oex ꝑte dei. qꝛ dolor gr̄a informatus eſt ꝯtritio:quātūcunqꝫ ſit modicus dolor. Qui n̄ eſt gratiainformatus n̄ poteſt dici contritō: ſed attritō:nā dolor deſperatōis eſt maior dolore ꝯtritōniset tn̄ non eſt contritio. Et dolor de peccato ꝓut eſt vnꝰ actꝰ numero: ſic n̄ pōt attritio fieri:ſed ꝯtritō. Sꝫ ꝓut eſt vnꝰ actꝰ ẜm ſpēm: ſic attritio poteſt fieri ꝯtritio. ſicut ex mane fit meridies. et vnū eſt diſpoſitio ad aliud. ſicut ī naturalibꝰ ꝓcedit̉ de īꝑfecto ad ꝑfectū. Ꝙͣuis aūtꝑ contritōꝫ ſolam hēatur remiſſio peccati: nihilominꝰ tn̄ talis tenet̉ poſtmodū ꝯfiteri tēꝑeſuo. et ſatiſfacere. Et hoc ẜm tho. tū ratōe dubij. quia certꝰ nō eſt: ſi eſt ꝯtritꝰ: tū etiam ratōe precepti de confeſſione facti. Si auteꝫ hocobmittit facere tꝑe debito: peccata quidē iā dimiſſa non redeunt: ſed ẜm hug. tūc peccat mortaliter illud obmittēdo. de pe. di. j. magna. Obiectum aūt .i. materia circa quam eſt dolor cōtritōnis. ẜm pe. de pal̓. poſt tho. eſt malū nō nature nec pene: cum ꝯtritō agat in peccatuꝫ addeſtruendū eū: ſed malū eſt culpe: n quideꝫ originalis ſed actualis ꝯͣ quod eſt. Eſt etiā maluꝫculpe ꝓprium non alienum: ꝙͣuis em̄ quis debeat de peccato pximi dolere. n̄ tn̄ eſt ille dolor cōtritō. Eſt ⁊ malū p̄teritū ſeu ꝯmiſſū nō futuꝝ.qꝛ de futuro ē cautela n̄ dolor. Et de venialibꝰſufficit dolor in generali: ꝙͣuis ⁊ vtilior ſit etiāin ꝑticulari. Sꝫ de mortalibꝰ ī ꝑticulari ſi recordat̉. ⁊ ad r̄cordādū dꝫ adhibe̓ ſtudiū ⁊ conatū. Si ē oblitꝰ ī generali ⁊ ī ꝑticulari doleat denegligētia ſua ad penitēdū ꝓpt̓ quā eſt oblitꝰ.¶ De neceſſitate contritōisº. §. j.Sciendū ẜm pe. in. iiij. ꝙ d̓ omni peccato actuali mortali neceſſario reqͥrit̉ ꝯtritō. Ratō eſt.qꝛ ī om̄i peccato mortali eſt actual̓ auerſio voluntatis a deo ad peccatū. et ideo cū ꝯtraria ꝯͣrijs curent̉: oꝑtet ꝙ in om̄i remiſſione peccatimortalis ſit actualis auerſio a peccato ad deū.hec aūt auerſio appellatur ꝯtritio. Duritia em̄voluntatis manētis in peccato n̄ tollit̉: niſi ꝑvoluntatis fractōꝫ omnimodam: que appellat̉cōtritō. Concor. raÿ. de re. iu. c. venia. li. vj. vbidicit̉ veniā non dat̉ niſi correcto. ⁊ de pe. diſ. j.neminē. ¶ Sed nota ẜm pe. ꝙ licet de peccatiſoblitis. de qͥbꝰ quis pꝰ conatum debitum ad recordandum n̄ recolit ſpecialiter: ſufficiat generalis contritio: tn̄ de peccatis quoꝝ memoriāhabet: requiritur ſpecialis ꝯtritio de ſingulisſi tempꝰ hꝫ quo poſſit de ſingulis dolere ſpecialiter: ſed ſi tp̄ꝰ non hꝫ quia deꝰ nō reqͥrit ab homine niſi qd̓ pōt. et in momēto pōt homo ꝯuerti: ſꝫ n̄ pōt in momento de ſingulis ꝯteri. Ideoſufficit tunc vna generalis ꝯtritio. Tho. auteꝫdicit ꝙ ꝙͣtum ad principium contritōnis .ſ. cūquis cogitat de peccatis ſuis et dolet. et ſi n̄ do-

rūOCiAuūlore contritionis ſaltem dolore attritionis: ſicoportet ꝙ de ſingulis peccatis: que habet ī memoria conteratur. Sed ꝙͣtum ad eum dolorēqui eſt iam gratia informatus: ſic ſufficit ꝙ ſitvna communis contritio d̓ omnibus. Tunc eīille motus agit in virtute omnium precedentium diſpoſitionum. Et quod dicit aug. de peni.di. iij. Oportet penitentem ſimul dolere de omni crimine. dicit pet. ꝙ hec contritio generaliseſt diſpoſitio immediata ad gratiam. Nam dolere de vno ſine alio non ſufficit ad ſaluteꝫ.¶ Quando teneatur quisᵐ. §. ij.ad contritōnem. Dicit pet. de palū. ꝙ tota vitaiſta eſt tempus contritionis quo ad habitū. ſicſcilicet ꝙ homo ſemper debꝫ eſſe promptus addolendum de omni mortali: ſi ipſum committeret niſi al̓s doluiſſet. Immo dicunt aliqui. ꝙquotiens recolit de mortali: tenetur dolere ⁊ ꝯteri: quod eſt durum et videtur falſum. quia p̄ceptum affirmatiuum non obligat ad ſemperet ſi ſemper. Unde licet ſiue recolat peccatum.ſiue non recolat: ſemper teneatur ad hoc nonſibi complacere in peccato: non tamen teneturactu odire peccatum. ſicut non tenetur deumactu diligere: quotiens de deo recolit. alioquinnullus poſſit iudicare de deo ſpeculatiue: quinpeccarꝫ mortaliter. quia nō poteſt diligere deum niſi cogitet de deo practice. Unde poteſt dici ꝙ eſt verum debito congruitatis: non neceſſitatis. vel ſi intelligatur de debito neceſſitatis.Dicendum ꝙ ſicut preceptum de caritate ꝙͣtūad actum interiorem: videtur magis ligare ꝙͣaffirmatiua: que obligant in tempore neceſſitatis ſolum. Iſtud autem quandocunqꝫ eiꝰ materia occurrerit practice non ſpeculatiue. vt cūſcilicet conſideratur deus vt diligendus vel nōdiligendus. tenetur homo iudicare vt diligendus et diligere. Sic et peccatum commiſſum:ſi menti occurrit practice. vt ſcilicet materiadelectatōnis vl̓ deteſtationis: tenetur homo iudicare deteſtandum et deteſtari. hec pe. De peccatis quideꝫ commiſſis de quibus iam quis habuit vel credit ſe habuiſſe contritōneꝫ: videturſufficere qd̓ dictum eſt. Sed ꝙͣtum ad peccatamortalia de quibus nondum quis habuit contritōnem: videtur ꝙ ſemper teneatur: quandopeccatum menti occurrit ad actū odiendum.et deteſtandum peccatum: al̓s peccat mortaliter peccato obmiſſionis: quouſqꝫ conteratur.Dicit enim thomas petrus et bonauentura etdur. ꝙ poſt mortale peccatum: et ſi non teneturquis ad ſtatim confitendū: tenetur tamen exneceſſitate ad ſtatim conterendum. Nec enimper momentum licet ſtare in peccato. Unde eccleſiaſtici. xxj. dicitur ¶ Quaſi a facie colubrifuge peccatum. Imminet enim tali maximuꝫpericulū: cū em̄ nulla neceſſitas excuſet a contritione: ſi moriatur ante contritōnem etiamſinon̄ potuit ꝯteri. qꝛ ſubito morit̉: nihilominꝰ