¶ Capitulum¶ Tredecimum

poteſt. īmo et debet cōtra morem ſue eccleſiefacere quādo mora ꝑiculū ē allatura: nec eccleſia pult in neceſſitate laqueū dānatōis inijcere. Unde ſi preſbiter vbi eſt ꝯſuetudo ter īmergendi videt pueꝝ morientē. nec poſſe expectare trinā īmerſionē. debet primā ⁊ ſolaꝫfacere cū intentōne baptizandi. al̓s ſi ſcd̓amfaciat cū intentōne ad tertiam. ⁊ interim puer moriatur ante tertiā īmerſionē: puer dānabitur. ⁊ ille erit eiꝰ dānatōis cauſa: ⁊ irregularis efficitur. Unica īmerſio vnitatem ſignificat diuine eſſentie ⁊ mortis xp̄i. trina autem trinitatē ꝑſonaꝝ. et triduū ſepulture vtdicit grego. de ꝯſe. di. iiij. de trina.forma autem baptiſmiº. §. ij.eſt iſta. Ego te baptizo. In noīe patris ⁊ filijet ſpūſſancti amē. vt habet̉ de baptiſmo ⁊ eiꝰeffectu. c. j. Inuocatio trium ꝑſonaꝝ ẜm pe.de palu. poſt tho. eſt de ſubſtantia ſacramētiquod patet ex inſtitutōne xp̄i Mat̉. vlt. Docete om̄s gentes. baptizantes eos in noīe pa.⁊ fi. ⁊ ſpūſſancti. Et etiā ex determinatōe eccleſie. de conſe. diſt. iiij. in ſinodo. Ꝙ autem inprimitiua eccleſia baptizabant̉ ſolū in noīexp̄i. vt patet Actuū. viij. factū eſt ex ſpāli reuelatōne et diſpenſatōne ſpūſſancti. ſine quafieri nō potuiſſet. Cauſa auteꝫ fuit. vt nomīexp̄i: quod erat valde odioſum incredulis redderetur amabile. ex eo ꝙ ad inuocatōeꝫ nominis eius dabat̉ ſpūſſanctus. Ceſſante autemcauſa: ceſſauit ⁊ diſpenſatō. Unde nūc nō eſſꝫbaptiſmus datus in noīe xp̄i. Et in p̄dicto articulo eſt intelligenda reſpōſio nicolai pape.de conſe. diſt. iiij. a quodā iudeo. et nō aliter.Unde ⁊ glo. io. ſuꝑ dicto. c. ⁊ ber. de bap. ⁊ eiꝰeffectu. c. j. que dicit. ꝙ baptiſmus datus ī nomine xp̄i eſt verus quia intelligit̉ in noīe xp̄iīungens inunctus. et vnctio eſt falſa. QuodAmbro. dicit. ꝙ in nomīe xp̄i intelligitur inungens pater. ⁊ inunctus filius. ⁊ inūctio ſpirituſſancti nō vult ex hoc dicere. ꝙ poſſit dari ꝯmuniter baptiſmus in hac forma: ſed vtdicit tho. vult oſtendere: quomō fuit ꝯueniēsdiſpenſatō ſpūſſancti pro illo temꝑe: quo ſicdabatur cū etiam ibi nō excluderet̉ trinitas.¶ Expreſſio actus baptizandi ⁊ ꝑſone baptizati eſt etiam de ſubſtātia ſacramēti. Et ideoeſt. quia illud directe eſt de forma baptiſmi. ⁊per ꝯſequens de ſubſtantia ſacramenti: quoddirecte rep̄ſentat interiorē effectū baptiſmi.quia ſacramēta efficiūt quod figurāt. Et cauſa effectiua et ſignatiua attribuit̉ potiſſimeforme. Sed effectus baptiſmi eſt ablutio ſuſcipiētis a peccato: quā directe ſignificat exp̄ſſio actus baptizādi. cū ꝑſona baptizaturacū dicit̉. baptizo te. quod idē eſt. ꝙ abluo tepatet hoc idē ex determinatōne eccleſie. vt debaptiſmo ⁊ eius effectu. c. j. ¶ Expreſſio aūtꝑſone baptizantis nō eſt de neceſſitate ſacra-

menti: ſed de precepto eccleſie ẜm formā latinorum. ⁊ hoc ꝓbatur ex eo ꝙ greci cōferuntverū baptiſmū. ⁊ tamē nō expͥmunt ī formaꝑſonam baptizantem dicentes ſic. Baptizet̉ſeruꝰ dei talis. ī noīe pa. ⁊cͣ. Cauſa aūt quarenō expͥmunt ꝑſonam baptizantem: eſt errorqui ponitur. Corin. j. quia quidā attribuebant miniſtris baptiſmū. Conueniētior tamēeſt forma noſtra. vt dicit Tho. quia exprimitnonſolū cauſam efficienteꝫ principalē baptiſmi .ſ. inuocationē trinitatis: ſedetiam cauſāinſtrumentaleꝫ: dum dicit miniſter: baptizo.ſub quo intelligitur ego. etiam ſi nō diceret̉.ſed dimitti non debet. quia ſic ſtatuit eccleſiadicendū. Amē nō ē de p̄cepto eccleſie: ſꝫ d̓ more quarūdaꝫ eccleſiaruꝫ nō vniuerſali. ⁊ ideovbi eſt d̓ more dici debet: quod ad ꝯfirmatōeꝫtotius eſt nō de neceſſitate ſacramenti.De mutatione huiusᵐ. §. iij.forme. Nota ẜm pe. de palu. ꝙ aliquādo tollitveritatem ⁊ virtutē ſacramēti baptiſmi ⁊ aliquādo nō. ¶ Sex em̄ modis pt̄ fieri variatōEt primo quidē ꝑ vocū variatōneꝫ. Sed hecpariatō poteſt dupliciter fieri. vno mō ꝙͣtumad voces tm̄ ⁊ nō quo ad ſignificata ⁊ hoc n̄tollit baptiſmū. Et ratō eſt. quia verba ſacramentoꝝ habent efficatiā ex hoc quod ſignificant. Unde manente eadem ſignificatōe. manet etiā eadeꝫ virtus et idem ſacramētū alioquin nō poſſent ſacramēta ꝯferri: niſi ſermone hebraico. in quo xp̄c formā inſtituit. Nūcaūt ꝯferunt̉ ⁊ ꝯficiunt̉ in quocūqꝫ idiomategreco. latino. hebraico. ⁊ pulgari. ⁊ litteratobaptizādo in alio ẜmone ꝙͣ latino. vel alio ꝙͣlitterato. Vt ī vulgari debꝫ baptizās ẜm tho.vti vocabulis q̄ magis ꝓprie ſint ī vſu ſignificandi ipſas ꝑſonas diuinas. ⁊ alia ꝑtinentiaad formā. Alio mō poteſt fieri variatō vocū⁊ ſignificatoꝝ ſimul. ⁊ ſi hoc fiat totaliter. puta dicendo. te balneo. vt melius dormias. nifit. Uel principaliter puta dicēdo. te baptizoin nomīe trinitatis. vel in noīe genitoris geniti. ⁊ ab vtroqꝫ procedētis. nō eſt verꝰ baptiſmus. quia trinitas nō ſignificat ꝑſonas diuinas: ſed numeꝝ ꝑſonaꝝ et genitor et genitꝰſed debet intellige̓ ꝑſonas diuinas: ſed tamēnō ſignificant eas pͥncipaliter .ſ. vt ꝑſe ſubſiſtentes. ſed actus eoꝝ notiōales. Rn̄ſio horūeſt. quia virtus ſacramētalis data eſt verbisſignificantibus ea que ſunt de integritate baptiſmi principaliter. ⁊ nō alijs verbis. Sed ſifiat variatō non in principali ſignificato. vtdicendo nos vbi ego: ⁊ baptiſamꝰ: vbi baptiz0. ⁊ vos vbi te: non tollitur ꝑ hoc veritas baptiſmi: licet incurrat̉ peccatū. quia quādoqꝫhoc fit ex ꝯſueto mō loquēdi. vt ſi p̄latus quiꝯſueuit dicere: nos facimus hoc vel illud. dicat baptizamus. Similiter ſi dicat̉ magnoviro. baptizo vos: ſufficit eī ꝙ maneat ſenſꝰ