¶ Capitulum¶ Quodecim

ſufficit viſus. Quarto dicit̉ quis habere mēbra ⁊ huiuſmodi. et hoc probat̉ ꝑ viſum: ſedvirtꝰ intrinſeca mēbri. puta ad actuꝫ generationis. vt frigiditas vel non frigiditas: nō p̄teſſe ſubiecta viſui: ſed debet experimētari. extra de frigi. c. fraternitatis: quod ſane intellige .ſ. ꝑ actum cōiugalem (vt dicūt iura) nō ꝑactum fornicariuꝫ. vel mollitiei. Unde teſtisbene poteſt ꝑ viſum probare. ꝙ quis nō habeat oculum. vt qꝛ vidit effoſſū: ſꝫ nō ſic defacili probat ꝙ habens oculum nō vibeat inde.Quinto modo dicit̉ habere continēs ꝯtentū.vt veges vinū. ⁊ hoc etiam oculus videt. manus tangit. guſtus guſtat. odoratus odorat.ſꝫ menſura probanda eſt per menſuratōnem.Sexto dicit̉ quis habere poſſeſſionē vel ꝓprietatem vel obligatōem. Et nota ꝙ verbū habe̓ꝓprietatem ⁊ affectum habendi ſignificat. Etſi querat̉ cum actor facit duos articulos ſuꝑquibus teſtes interrogentur. vnus de contractu vel debito. alius de obligatōne. Et teſtis īprimo interrogatus. dicit ꝙ verum eſt ſcilicꝫdebituꝫ vl̓ contractum: qꝛ vidit vel audiuit.In ſecūdo dicit ſe nil ſcire. querit̉ an probettalis teſtis: ⁊ videt̉ ꝙ nō. Nam poſito ꝯtractuvel debito: neceſſario ſequitur obligatio. Sedcontrarium eſt verum. Nam licet dicat ſe nilſcire de ſecundo verum dixit: quia licet dicatſe nil ſcire vere dixit: qꝛ tanꝙͣ teſtis nihil ſcitde iure: ſed de facto. Nam ſcire ius potius ē iudicum ꝙͣ teſtium. Et intelligitur nihil ſcire.ſcꝫ aliud ꝙͣ dixerit. nam debemus interpretari. vt ſibi nō cōtradicat. Septimo dicit̉ quishabere vxorem. filios. fratres. ⁊ huiuſmodi. ⁊de iſtis poteſt interdū reddi ratō neceſſaria.vt ſcio ꝙ eſt vxor: quia interfui qn̄ contraxitꝑ verba de pn̄ti ⁊ anuli datōne. Nam cum aliquo preſuppoſito ⁊ conceſſo aliquid ꝓbabilit̓ſequitur. tūc ratio eſt probabilis ⁊ ſufficiens.Nam dico ꝙ eſt filius: quia vidi euꝫ naſci indomo vt filius. vicinis ſciētibus. Poteſt poīaliud exempluꝫ. dico ꝙ berta eſt meretrix: qꝛvidi ſepe de nocte intrantibus ianuam aꝑire.Nam locus a cōmuniter accedentibꝰ eſt multum ꝓbabilis in materia textꝰ. vt ꝓbat̉. C. deꝓba. l. neqꝫ. Octauo dicit̉ quis hr̄e infamiamvel inhabilitatem: ſed illa eſt potius priuatio ꝙͣ habitus. Simili modo dicimꝰ. Iſte habet bānum d̓ tali ciuitate. hoc nō eſt propriehabere: ſꝫ carere. ſicut ⁊ dicit̉ habere febremvel mortem. Ciuitas aūt habere ciues: poteſtꝑ inſtrumēta probari ⁊ teſtes. ¶ Agere etiā⁊ pati ſeu actio ⁊ paſſio. ſunt vltima duo p̄dicamenta. ⁊ hec etiam poſſūt probari ꝑ teſtesfacilius tamē probat̉ agere ꝙ pati. Faciliusem̄ cōprehendimus ictum: quem quis infertꝙͣ mortem quam quis inde patit̉ ſiue incurrit. Nam multi videntur mortui ⁊ non ſunt.Unde teſtis dep̄onens ſuꝑ homicidio interro

¶ Quodecimumgatus qūo ſcit. habet reſpondere ꝙ corpꝰ eiuscarebat pulſu. motu. ⁊ erat frigidū. putridū.vel ſimile: que ſolent mortuis accidere. Namreceſſus anime a corpore videri nō poteſt: qꝛanima incorruptibilis ⁊ inuiſibilis eſt. ſicutangelus inuiſibilis. Hec oīa Bal. de peruſio.¶ De ſententijs ferendis. ¶ Capitulum. xij.E ſententia tandem vipenduꝫ eſt. Dicit Auguſtinus. ij.q. j. ca. j. Nos in quēꝙͣ ſententiamferre nō poſſumus: niſi aut cōuictuꝫ aut ſponte confeſſū. Et de ſententia quibem dicit gloſa ſummaria in principio queſtionis. ꝙ triplex eſt ſententia .ſ. interlocutoria. diffinitiua ⁊ p̄cepti. Raÿ. exemplificat dicens. ꝙ interlocutoria ſententia dicit̉: q̄ nonſuꝑ principali: ſed ſuꝑ alijs queſtionibus ꝓfertur inter principiū cauſe ⁊ finem emergētibus. vt eſt de teſte repellendo. vel de dilatōedanda vel non. ⁊ huiuſmoī. Uel forte diciturinterlocutoria: quia inter partes loquendo ꝓfertur ſine ſcripture ſolēnitate. Diffinitiuaauteꝫ ſententia dicit̉ quādo principalis queſtio diffinitur. ff. de re iudica. l. j ¶ Sententiap̄cepti eſt quando maior p̄cipit minori. Sequit̉ in glo. Si ſentētia diffinitiua fuerit lata obmiſſo ordine iuris: ip̄o iure nulla eſt. vtij. q. vj. Si quando. §. diffinitiua. Hoc tamenſcias. ꝙ duplex eſt ordo iuris. Unus qui eſt d̓neceſſaria ſubſtantia iuditioruꝫ. vt ſcilicꝫ qͥspoſt citatōnem habeat indutias. vt fiat litisconteſtatio et teſtes recipiantur. Si contrahunc ordineꝫ feratur ſententia: nō tenet. Eſtalius ordo: qui nō eſt d̓ ſubſtantia iuditioꝝ.vt ſciliꝫ ſententia nō feratur ſub conditōne:⁊ vt prius nō pronuncietur de poſſeſſorio al̓poſſeſſione ꝙͣ de proprietate. ſi tamen hoc nōſeruetur: tenet ſententia. vt. ij. q. vj. Anteriorum. §. biduum. ¶ Item ſentētia interlocutoria ſiue ſit excoīcatōis ſiue ſuſpēſionis ſiuemiſſionis in poſſeſſionem requiritur ordo iuris. De ordine excōmunicatōnis habes extrade ſenten. excōmū. ca. ſacro. De ordine ſuſpenſionis habes. ij. q. j. notum. Si tamē ille ordonon fuerit ſeruatus: tenet ſententia. vt. xj. q.iij. ſi epiſcopus. ¶ Item in ſententia īmiſſionis in poſſeſſioneꝫ requiritur ſemiplena cauſe cognitō. extra vt lit. nō conte. c. quoniam.⁊ ſiue talis ordo fuerit ſeruatus ſiue nō: ſi abſens poteſt probare ſe non fuiſſe contumace̓:talis ſententia retractatur. extra de ſentētia.⁊ re iudicata capitulo cū Bertolbus. ¶ Sententia precepti eſt. vt cum iudex precipit alicui ſine cauſe cognitōne vt ſoluat alicui. x. q̄petit. ſi ille ſoluat ⁊ pecunia illa īdebita ē: qꝛiudex īiuſte p̄ceꝑat. tn̄ n̄ p̄t r̄peti pecuīa illa.