¶ Titulus nonus¶ Capitulum pͥmū
riū vite humane. Un̄ ⁊ primo parenti dictuꝫfuit. In ſudore vultus tui veſceris pane tuoGęn̄. iij. Et noe vir agricola plātauit bineaꝫpꝰ diluuiū. gen̄. ix. Et cū t̓ras ꝓpͥas laborātfraudes ī ſuis ꝯmittē̓ n̄ valēt: niſi in vēdēdofructꝰ ſuos. vel nimio p̄tio. vel diminutiſ mēſuris. vel viciatas ꝓ bonis. Sed tāta ē hodieaſtutia ⁊ ſubtilitas hoīm. vt potiꝰ ip̄i decipiūtur ab emptoribꝰ. ī eo ſcꝫ ꝙ emūt ab eis neceſſitate ductis fructꝰ. et qꝛ āticipāt p̄tꝰ fructuuꝫ ī ſoluēdo. ꝓ mīori p̄tio emūt: qd̓ ꝑtinet adpſurā ꝙͣtū ad ementē. De hoc tn̄ phabes lēiꝰin ſcd̓a ꝑte ti. j. c. de vſura. Si aūt laborant̉t̓ras alioꝝ vel ad medietatē. vel ad affictuꝫ.Primo mō ſolēt offendere in n̄ rn̄dendo pr̄onis ſuis integre de medietate. Scd̓o mō pn̄toffendere n̄ habēdo diligētiā circa poſſeſſionē ip̄am. ſꝫ magis ad vtilitatē ſuā in p̄iuditiū proni. Ꝙ aūt plus redderēt fructuū cultores pr̄onis: ratōe mutui eis facti vſurā ſaꝑetqd̓ eſſet vitiū patronoꝝ. Si aūt tenēt aīmalia ad ſocidā pōt ibi eſſe peccatū vſure vel iniuſticie ẜm variū modū dādi. De qͦ ſupͣ habeſin ſcd̓a ꝑte ti. j. c. de vſura. in ſocidis. Sꝫ hocvitiū magis accidit in dantibꝰ ad ſocibaꝫ ḡin comitatiuis accipiētis. Et ſimiliter de bobus cū q̄bꝰ colūt t̓ras. vel ſuas vel alioꝝ. autetiā pr̄onoꝝ ꝓ qͦ dāt certā quātitatē frum̄tilocātibꝰ ip̄os: ⁊ cū pacto ꝑticipādi lucꝝ ⁊ dānū. locator ⁊ ꝯductor ꝓ medietate: de qͦ etiamibi habes. inſuꝑ ⁊ cū aīalibꝰ offēdūt qn̄ ex negligētia ⁊ multo peiꝰ cum ex certa ſciētia velmalitia ꝑmittūt aīalia ip̄a depaſce̓ in agris.ſeu bladis alienis. vn̄ ⁊ ꝓximos dānificāt īqͦ tenent̉ ad ſatiſfactōꝫ. Et cū aīalia ip̄a viciata vendūt ꝓ ſanis. n̄ diminuēdo de p̄tio ẜmquātitatē d̓fectꝰ. n̄ ſunt īmunes a peccato. ⁊ſatiſfactōe ꝑſone lęſe. p̄cipue: cū notabile ſequit̉ dānū ēp̄tori. Offendūt etiā: cū decimasnon ſoluūt eccleſijs. ſaltē ẜm morē patrie. totū vel ꝑtē in qͦ tenent̉ ad reſtitutōeꝫ eccleſijsde ſubtractis. Sꝫ de mat̓ia decīaꝝ quō hoīesteneant̉ vel excuſent̉. hēs diffuſe in ſcd̓a ꝑteti. iiij. c. de retētōe decīaꝝ. Uacantibꝰ aūt eccleſijs qͣꝝ ſunt ꝑochiani. de bonis eccleſie ſeuſacerdotis ip̄iꝰ aliqn̄ accipiunt ⁊ diſtrahuntet diſſipant ī ꝯmedēdo ⁊ bibendo. Cogūt etiāip̄os ſacerdotes ſuas ẜuare qͣſdā abuſiones.vt ī diebꝰ reſurrectōis vel natalis vel alteriꝰfeſtiuitatis: dent eis notabilē quātitatē pāisac etiā vini ad bibendū uſqꝫ ad ebrietatē. Ineccl̓ijs ip̄iſ aliqn̄ tripudiāt. ⁊ choreas ducuntcū mulieribꝰ. Quidā aūt illoꝝ vadūt ad piſcatōꝫ q̄ ars de ſe n̄ eſt illicita. offēdūt tn̄ cū hocfaciūt diebꝰ feſtis .i. ꝓpter cupiditatē capiētespiſces ⁊ vēdēteſ. eo ꝙ ꝯͣ illd̓ p̄ceptū faciūt opꝰuile n̄ facietis. exo. xx. c. ſecꝰ ſi cā recreatōiſ vl̓vt hēant aliqͦs piſcicl̓oſ ad ꝯmedēdū. ſi tn̄ ꝓpt̓hoc n̄ dimittūt auditōꝫ miſſe ⁊cͣ. qm̄ furant̉
adinuicē piſces: tenent̉ ad reſtitutōꝫ. Itē deuaſtāt aliqn̄ aggeres p̄dioꝝ alioꝝ ⁊ qn̄qꝫ ip̄ap̄dia: vn̄ tenent̉ ad dānū. vt habes ſupͣ in. ij.ꝑte tit. ij. de reſtitutōe. Diebꝰ feſtis paꝝ vacāt dīnis ⁊ auditōe miſſe ītegre: ſꝫ ludis. vel ītabernis ⁊ ꝯtētōibꝰ an̄ eccleſias. In ip̄is diebus feſtis deferūt ī iumentis blada. vina. velalia pr̄onis: ꝑ qd̓ violant feſta. niſi maximaneceſſitate ducant̉: n̄ valētes alit̓ viue̓. defacili blaſphemāt deū ⁊ ſanctos. Maledicūt irati aīalia ſua bruta. Mendatijs ⁊ ꝑiurijs pleniſūt. de fornicatōibꝰ ⁊ ſodomijs n̄ faciūt ſibi cōſcīam. pl̓imi eoꝝ n̄ ꝯfitent̉ ānuatiꝫ. ⁊ multopautiores cōicāt falſo eſtimātes ſe n̄ dēre cōicare niſi cū ſeneſcūt. vel ad mortē infirmāt̉.Familias ſuas paꝝ īſtruūt ī moribꝰ fideliūPnīas ſibi iniūctas a ꝯfeſſoribꝰ: ⁊ pota fct̄afreq̄nter dimittūt. Incātatōibꝰ vtunt̉ in ſe.⁊ ī iumētis ſuis. De deo vel ſua ſalute nil cogitant. Et cū cōit̓ ſint ignorātes. ⁊ paꝝ curātes de aīa ſua. ⁊ obẜuatōe mādatoꝝ dei q̄ neſciunt. hoc ē ꝙ adiuuat eos duci ad ꝑditōꝫ ꝑpiā latā. vitioꝝ ignorātia ⁊ incuria ꝑrochialiū ſuoꝝ cū ꝯſcīa mala: qͥ n̄ curātes de ouibꝰſibi ꝯmiſſis. ſꝫ de lana ⁊ lacte. n̄ eos inſtruūtin p̄dicatōibꝰ. ꝯfeſſionibꝰ ⁊ pͥuatis mōitōibꝰ:ſꝫ cū ꝯmūi errore eoꝝ trāſeūtes. corruptelasſequūt̉ eoꝝ: n̄ corrigētes eos d̓ vitijs eoꝝ ꝓpi̓qd̓ ꝯtīgit ꝙ beſtialiter viuētes aliqn̄ beſtialiter moriantur.¶ Titulus nonꝰ de Statu iudicū ſeculariū ⁊eccleſiaſticorum.Quibus modis ꝑuertatur iuditium ⁊ de muneribꝰ ſermo.¶ Ca. primū.Eati qui cuſtodiunt iudiciū. et faciunt iuſticiam in omni tempore. pſal. cv.&actus iudicij et autoritas iudicādi. eſt quedam ptās delegata ſeucollata hominibus a deo: qui in hoc tenentlocū ⁊ viceſ dei. vn̄ ī iudicādo īquātū pn̄t dn̄teū imitari. Un̄ dr̄ deutr .jͣ. qd̓ iuſtū ē iudicatedei em̄ ē iuditiū. Nā ⁊ d̓ ſuis iuditijs ip̄i iudici deo ratōꝫ ſūt reddituri. ⁊ ẜm qͣlitatē eoruꝫgloriā vel penā recepturi. ꝓpterea dr̄ ſapīe. vjDiſcite iudices finiuꝫ t̓re p̄bere aures. vos q̄cōtinetis multitudīes ⁊ placetis vobis ī turbis natōnū: qm̄ data ē a dn̄o ptās vobis ⁊ v̓tus ab altiſſimo: qͥ int̓rogabit oꝑa vr̄a ⁊ cogitatōes ſcrutabitur. qm̄ cuꝫ eſſetis miniſtriregni eius. non recte iudicaſtis: neqꝫ cuſtodiſtis legē iuſticie: nec ẜm voluntatē dei ambulaſtis. horrēde ⁊ cito apparebit vobis. qm̄ iuditiū duriſſimū fiet his qͥ p̄ſūt .i. dānatō ⁊ punitō gͣuiſſima iudicibꝰ male iudicātibꝰ ⁊ īiuſte. Et paulopꝰ ſubdit̉. qͥ cuſtodierīt iuſticiāiuſte iudicabūt .i. ẜm opꝰ bonū eoꝝ remūera