Druckschrift 
3 (1478)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum Quartum

rem ip̄am retinere pōt: nec p̄tiū repetere qd̓ſoluit a dn̄o rei. Calices hmōi emere dꝫad ꝯflandū: niſi priꝰ fracta fuerint. vnde ꝯſecratōꝫ amiſerint. Auꝝ argentuꝫ alchima vendat vero: qꝛ fraus eſt illicitum.ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ar. ij. ad pͥmū. qͥanon ē adeo puꝝ ſicut veꝝ: nec habꝫ illas ꝓpͥetates auꝝ alchimatū ſicut veꝝ. qꝛ habꝫ il ꝓp̓etatē letificādi cor: vl̓ valeat ꝯͣ certaſīfirmitates hmōi. ſubdit tho. ſi alchimiacū fieret veꝝ auꝝ eēt illicitū vēde̓ v̓oquia nihil ꝓhibꝫ artē vti aliquibus naturalibus cauſis. ad ꝓducendos veros naturaleseffectus. Sicut augꝰ dicit in li. de trinita. dehis fiunt arte demonū Aduertendū tn̄hi vacant hmōi exercitio alchimie. cōmuniter verificat̉. illud apl̓i in. ij. ad. thi. iij. c. ſēper addiſcentes nunꝙͣ ad ſcientiā veritatiſꝑueniētes. Exꝑientias multas faciūt. quaſi nunꝙͣ ad ꝑfectū effectum deueniūt: multacōſumūt in hmōi. tp̄ꝰ pecunias laboreꝫet famā. et ſemꝑ pauꝑiores īueniunt̉: vn̄ ſediuites expectant. Un̄ etſi abſtinendū ſitbus ne decipiant vendēdo ſophiſticū aurumet argentū vero: ꝑmaxime clericis et religioſis. Fraudē qͦꝫ aurifices ꝯmittūt. qn̄ opeꝝargenteoꝝ. que vendunt ip̄m argentū. reꝑitur in tot ligis (vt iuxta vulgare loqͣr) veloꝑa aurea ī tot caratis qͦt ratōnabilit̓ eſſe dꝫita ibi eſt plus de mixtura eris ꝙͣ eſſe debeat ẜm ſtatuta ciuitatis vel cōmunem morēDicit̉ .n. argentū oīno puꝝ ſine aliqͣ mixtura: quādo eſt. xij. ligaꝝ. auꝝ oīno puꝝ ēqn̄ eſt. xxiiij. carathoꝝ. qn̄ eſt hmōi puritatis ꝙͣtumcunqꝫ in igne ꝑmaneat. diminuitur in pondere ſuo ſeu quātitate. Sꝫ ſi eſt īfra dictos gradus ligaꝝ vel carathoꝝ. ī igneꝓiectū. minoratur in quātitate: qꝛ ibi materia alia admixta eris vel ſtagni. vel alteriuſmetalli: paulatim ꝯſumit̉. in fumū euaneſcit. Si ergo ſtatutū eſt in ciuitate oꝑa argentea debeant eſſe. x. ligaꝝ: dimidia .ſ. argenti in vna libra .ſ. oꝑis argentei. ſi eſſet ibiargentū. x. ligaꝝ: ita reſiduuꝫ eſt mixturaeris. fraudē vtiqꝫ ꝯmitteret: qꝛ mediā illā li eris ī illo oꝑe eſt argēto vendit..§. j.De proſonetis ſeuſenſalibꝰ. Hi ſunt mediatores in multis generibꝰ ꝯͣctuū. Et iſ ſunt mediatores ī cābijs illicitis vſurarijs. exercere valet: niſinatōe artē illā in ea ꝑte: niſi forte facerētintendendo. vt ꝓuideat̉ neceſſitatiⁱ accipientes in cābio. Sed ſecus ſi in ſuipſius vtilitatē vt inde lucretur. vt fit cōmuniter. Si vero ſit mediator in matrimonijs tractādis inter ꝑtes. labore ſuo accipiat a ꝑtibꝰ ẜmmorē pr̄ie. improbat̉. ſꝫ caueat a mēdatijs.puto referendo vni ꝑtiū aliud: puta mulierinubere volenti. vel ꝓpinqͥs eiꝰ hoc tractatibꝰ

illū eſſe diuitē qui nil vel paꝝ habet. eſſe modeſtum bonū: quē nouit eſſe diſcolū diſſolu. luſorē. hmōi. Sūt .n. hec mēdatia mortalia: cum ſint ī magnū detrimentuꝫ ꝓximi.Et de hmōi mendatio intelligit̉ dictū criſoſ.ſ. vtrūqꝫ ꝑiurium mēdaciū diuini iuditijpena damnant̉. Dicente ſcriptura ſapīe.. c.Os qd̓ mētit̉: occidit aīmā. xxij. q. v. iuramēti. Si ē mediator in ꝯͣctibꝰ ēptōis venditōisvel ꝑmutatōis. vel locatōis conductōis domoꝝ. agroꝝ. mercationuꝫ hmōi. licite recipit lucꝝ a ꝑtibꝰ ẜm patrie moreꝫ. abſtineattamen a fraudibus. nam ꝑcipit vnā ꝑtemex eis grauare alteram: puta vēdere velle vl̓ꝑmutare mercimonia defectuoſa bonis ethmōi. illicite agit mediatorem ſe faciēdo. ſeucooperatorē huius fraudis. teneri videt̉ adbamnū. extͣ de iniu. dam. c. fi. Si eſt mediator in emptione iuriū montis. ſiue inp̄ſtitoꝝque quis ibi habet. diſtinguenduꝫ eſt. quia ſiemptor hoc agit non ad faciendū negotiatōꝫde hmōi iuribꝰ .i. ītētōe reuēdēdi ind̓ locādiex augmento pretij. ſꝫ ad ꝓuidendū ſue neceſſitati gubernatōi ſue familie: ẜm decentiāſui ſtatus: tunc ſi contractus illiꝰ ēptōis talium iuriū. ſeu creditoꝝ montis. dicatur eſſe licitꝰ. vt quidē aſſueuerāt. erit lucꝝ licitū qd̓cōſequit̉ ꝓſoneta ex tali mediatōe. Si illicitus. vt ab alijs iudicat̉. erit lucꝝ illud illicitū. cooꝑatō ꝓſonete ad illud. De materia .ſ. ē ptōis taliū iuriū. habes diffuſe ſupͣ inſcd̓a ꝑte. ti. j. et qꝛ dubiū ideo dimittēdū exercitiū ī hmōi. Si aūt ēptor taliū iuriū hoc facit. negotiando .i. intēdendo ad reuendenduꝫet inde lucrandū. etiāſi de ſe foret licitus contractꝰ talis ēptōis: ſit turpe lucꝝ. qꝛ vtilitati hominū ratōnabili. ſed cupiditati deẜuiat illicita videt̉ tal̓ emptio. ar. xiiij. q. iiij.quicunqꝫ. conſequens illicituꝫ eſt cooꝑari tali contractui mediando. xj. q. iij. ca. quiconſentit. Dicitur qui conſentit peccantibꝰ.maledictus erit apud deum et homines. Ubidicit gloſa ſuper verbo conſentit. ſcilicet percooperationem Idem dicendum de omnibꝰqui ſunt mediatores in quocunqꝫ contractu.etiam ſi non ſunt proſonete. Solent enimmercatores vnius ciuitatis. frequenter eſſemediatores mercatoribus aliarum ciuitatuꝫad procurandum venditionem ſuorum mercimoniorum. que ad eos tranſmittunt. ſcd̓mcommiſſiones: que ad eos faciunt per litteras ſuas. Et tales mediatores cōmuniter retinent ſibi vnum florenum. pro centenario:quaſi pro ſuo labore cooperationis. ſine aliaconuentione facta adinuicem. et ſic viceuerſa fit eis: quando ſua mercimonia venduntur ab alijs in ciuitatibꝰ eorū. Cum igit̉ hocſit de communi more mercatorum. in ratione fundatum: quia omnis labor optat premuim. non apparet illicitum. ar. di. viij. c.