¶ Capitulum¶ Quintum
nium ꝯtra volūtatem eoꝝ: vel cuꝫ qͣli ꝑſonanō placebat. qꝛ peccauit mortaliter et damna ⁊ mala q̄ inde ꝓueniūt ſibi imputāt̉. Iteꝫſi induxit vel ſuſtinuit malas ꝯſuetudīes cūextirpare potuit ſine ꝑiculo ſcandali: vt ludum ī natali ad taxillos ludos noxios ī carniſpriuio ⁊ hmōi. quia gͣuiter peccauit ⁊ reus eſt illoꝝ maloꝝ. diſ. lxxxiij. error. ¶ Itemſi ſeditiones ⁊ diſcordias necnō ⁊ ꝑtialitateſnutriuit: ⁊ nō abſtulit. vt potuit dignum etidoneum.¶ Sciēdum igitur.§. vj.ꝙ qn̄ dn̄s ſn̄ iuſta cā extorquet a ſubditis. tenetur ad reſtitutōem ẜm Raÿ. Unde ſi velisludere vel vltra vires ad natiuitatē expone̓:vel ſi ī bello: qd̓ ex ꝑte ſua iniuſtū erat cogat̉ſe redimere: tūc ſiquid ꝑ eū vel eiꝰ officialesa ſubditis exactū eſt: ⁊ ad dn̄os ip̄os ꝑueīt:tenent̉ reſtituere illis a quibꝰ exactum eſt: ſiſciūt̉: al̓ ī pias cauſas vel vtilitatē cōieꝫ. Siat̄ ad eos nō ꝑueīt: nihilominꝰ officiales ſuos ad reſtitutōneꝫ ꝯpellet. Con. Tho. in epl̓aqͣdā ad duciſſā Lothoringie. ¶ Et nota ꝙ inaliqͥbꝰ caſibꝰ pt̄ dn̄s a ſubditis exige̓ vltͣ conſuetum: vel vltra cōe ſtatutū ẜm Raÿ. ⁊ hoſtien̄. Et pͥmo quideꝫ ꝓ defenſione terre ſue.Ad hoc .n. tenēt̉ oēs. nō ſolū de rebꝰ: ſed etiācorꝑaliter laborare vt ſic ſeip̄os ſoluent. xxiij. q. iij. Fortitudo. extͣ de immu. eccl̓. ꝑueīt.Itē ſi dn̄s vult ire ī exercitū indictū ab eccleſia vel prīcipe ꝯtͣ hereticos vel paganos necſufficit ad expenſas: pt̄ a ſubditis exige̓ moderatum auxiliū. Itē ſi ī bello ex ꝑte ſua iuſto fuit captus ab hoſtibꝰ: nec ſufficit ſe redimere abſqꝫ graui damno. ¶ Itē ſi vult ire adprincipē ꝓ obtinēdo pͥuilegio ꝓtectōis ſpāliſꝓ ſe et ſubditis: ⁊ nō pt̄ cōmode expenſas adhoc face̓ neceſſarias: et ſiqͣ alia cauſa ſimilisemergat. puta qn̄ maritat filiaꝫ: nam acqͥritſibi amicos et affines. Aut qn̄ facit filiū militem: aut accipit qd̓ erat feuduꝫ ſuū: vel nōuum fedū acqͥrit vel ad refectōeꝫ pontium ⁊viaꝝ: vl̓ qn̄ ſn̄ culpa depauꝑatus eſt vel obligatꝰ. dūtamen ſꝑ moderate et non ad gͣuamen exigat. x. q. iij. vnio circa mediū. extͣ. decē. c. cū apl̓s. §. ꝓhibemꝰ xxij. q. v. de forma fibelitatis. ¶ Ꝙ ſiqui impēdāt legato vel alijsmaioribꝰ: deinde ꝓpter hoc plꝰ a ſubditis extorqueāt ꝙͣ expēdant. tenēt̉ extorta r̄ſtituere⁊ tātūdeꝫ pauꝑibꝰ erogare. Suꝑior etiā cuifuerit de hoc q̄rela deportata: ſi ī hoc negligens fuerit canoīce ſubiaceat vltioni. ext deimmū. eccl. c. Quia pleriqꝫ.Queritur vtꝝ peccetᵐ. §. vij.princeps vel dn̄s cōcedēdo alicui ī terra ſua:ꝙ mutuet pecūiā ad vſurā. Rn̄dit Io. neap.ī qd̓libꝫ. x. ꝙ dr̄a eſt īter ꝯceſſionē: ꝑ quam d̓non licito fit licitū: vt ſi papa ꝯcederet alicui
licētiā: ꝙ comederet carnes in. xl. ex aliqͣ cārōnabili: vel vt ꝯͣheret ī gͣdū ꝓhibito: ⁊ ꝑmiſſiōeꝫ ꝑ quā tolerat̉ ſeu diſſimulat̉ ⁊ nō pūit̉.ꝙ al̓ pūiret̉ ſi nō ꝑmitteret̉. Prīceps igit̉ ſiꝯcedit talē licētiā pͥmo mō peccat. Et hoc ꝓbat̉ duplici ratōe. Prīa qꝛ qd̓ ē ꝓhibitū ꝑ ſuꝑiorem ⁊ legē eius: nō pt̄ ꝯcedi ꝑ inferiorē ⁊legē eius licite: etſi ꝯcedit de facto peccat: ſꝫmutuare ad vſurā eſt ꝓhibitum a deo ⁊ ꝑ legem eiꝰ. gͦ ⁊cͣ. Scd̓a rō eſt: qꝛ qd̓ eſt iniuſtuꝫde ſui natura nō pt̄ fieri iuſtū vl̓ licitū ꝑ pͥncipē vel ꝑ legē eiᵐ: qꝛ ius poſitiuū nō eſt ꝯͣriūiuri naturali: ſed determīatio eiꝰ: ſꝫ mutu are ad vſurā ē iniuſtū de ſui natura. gͦ ⁊cͣ. Secūdo modo .ſ. cū ꝯcedit .i. tolerat ſeu diſſimulat ⁊ nō punit illicitū: q̄ dr̄ potius ꝑmiſſio ꝙͣꝯceſſio: videt̉ licitū ꝙͣtū ad ꝑmittētem: nonat̄ ꝙͣtū ad facientē actū illū illicitū. Si gͦ pͥnceps ꝑmittit ſubditis ſuis mutuare ad vſurābid̓r ꝙ liceat. Huiꝰ rō eſt: qꝛ illud qd̓ expeditmultitudini ꝙ ꝑmittatur: ſi princeps ꝑmittat: nō peccat. qꝛ bonū multitudinis debꝫ intēdere. vt fineꝫ regimīs: ſꝫ ꝙ aliqͥ mutuēt adpſurā expedit multitudini. qꝛ ſi ꝓhiberēturdiſtricte vſure: multe vtilitates multoꝝ impedirēt̉ ꝓpter defectū pecunie mutuate: quiapauci reꝑiūt̉ qui mutuēt ſn̄ lucro: nō gͦ peccat princeps ꝑmittēdo: ſi iudicat hoc ſubditiſexpedire. hec ille ¶ Et nota qd̓ dic̄ Pe. d̓ pal.ꝙ dn̄i qui talliāt iudeos vel alios quos ſciūtnihil hr̄e niſi de vſuris tenēt̉ ad reſtituendūhis a qͥbꝰ extorſer̄t vſurarij illas ſicut ⁊ pͥuate ꝑſone. Vil. plꝰ addit d. ꝙ reges ⁊ prīcipesqͥ cū poſſint nō ꝯpellūt ſuos ad reſtituēdumvſuras: tenēt̉ etiā ſi nil ꝑueīt ad eos. Frāc. d̓Zābarel. dicit ꝙ prīcipes ſeculares pn̄t cogeiudeos et ad reſtituēdū vſuras. extͣ. de vſurispoſt miſerabilē. ꝙ ſi negligētes fuerint: ꝓcedit iudex eccleſiaſticus iuxta tenorē. extͣ. eo.c. ꝙͣto. Ubi at̄ eccl̓ia ht̄ iuriſdictōꝫ tꝑalē: pt̄etiam ſine negligētia principis ſecularis iudex eccl̓iaſticus ꝓcedere cōtra iudeos vl̓ xp̄iānos vel alienigenas vſurarios ¶ Nota etiāꝙ principes vel comites nō poſſunt ꝯducerevel tenere iud̓os vel xp̄ianos vl̓ alienigenasad exercendū publicū fenus ſine licentia pape. Et de hoc infra dicet̉ in ti. de excōi.¶ Capi. Quintū. de Feudis ⁊ feudatarijs.Via multi domini habent feuda a ſuis ſuperioribus: ⁊etiaꝫ ip̄i dāt feuda ſuis ſubditis.aliqͥd breuiter de iſta materia vidēdū ē. Ubi prīo ſciēdū ē: ꝙ feuduꝫ ē cōceſſiorei immobilis facta ꝓ homagio. extͣ de ſimo.ex diligēti. Et aliud eſt pr̄num: quod .ſ. a patre vel quocūqꝫ de ſuperioribꝰ eſt acquiſitū.Aliud maternū .ſ. qd̓ de femīa eſt acqͥſitum.