¶ Capitulum¶ Duodecimum
et. c. nuptiaꝝ. Nam ⁊ ſenes ſi naturali caloredeſtituant̉: ope tn̄ medicorum poterit eis aliqualiter ſubueniri. Et dicit Pe. de pal̓. ꝙ nōmine frigiditatis intelligit̉ etiā calibitas. etqd̓cūqꝫ aliud impediēs actuꝫ ꝑpetuo. nō aūtſi effectū generatōis īpediat tm̄ ⁊ nō actum.vnde ⁊ ſteriles ſcienter pn̄t ꝯtrahere. Preterea idem Pe. de palu. ait. ꝙ ille qui ſcit in ſevel ī alio īpotētiam coeūdi nō pt̄ inuito alicdiſcede̓ ꝓpter tale impedimētū. ⁊ imputet ſibiqui talem elegit al̓s aūt poſſet. puta ſi incontinenter viueret aut alias inhoneſte. vel vieam male tractaret. vel alter ei venenū p̄paraſſet nō tn̄ ſeꝑarent̉ quo ad vinculū. qd̓ vere fuit exquo vterqꝫ ſimpl̓r cōſenſit: ſed qͦ adcohabitatōeꝫ. al̓s nō poſſet ſeꝑari. exquo fuitverum matrimoniū. niſi ob fornicatōeꝫ vl̓ timorem mortis vel religionē ſi mr̄imoniū nōfuit ꝯſumatū. Si aūt ignorat impotētiā etiāin ſeip̄o. vt ſi vir credebat non ſe impotentē.vel mulier nō ſe artam qn̄ ꝑpenderūt: poſſūtallegare ꝓpriam impotētiam. ar. extra de frigi. ⁊ malefi. c. j. ⁊. c. ꝯſultatōi ¶ Iteꝫ nota ẜmeundē Pe. de palū. ꝙ qn̄ fit ſeꝑatō ꝓpter frigiditatem viri. mulieri dat̉ licētia cū alio ꝯtrahendi. viro aūt ſi eſt impotēs ſimpl̓r .i. nō valens ſemīare vl̓ valēs hoc: ſed nō in loco debito. ſi hoc eſt quō ad omneꝫ feminā interdicit̉ſimpl̓r mr̄imoniū ꝯtrahere. Si aūt impotēseſſet reſpectu iſtiꝰ tm̄. puta quia eſt v̓go: ſedſi eſſet corrupta poſſet eā cognoſce̓. licenciādus eſt tunc cū corrupta: nec ſimpl̓r talis eſtꝓhibēdus. qꝛ nō debꝫ effectꝰ extendi vltra ſuācauſā. Dicit tn̄ Tho. in. iiij. ꝙ ſiquis nō poſſꝫcopulari cū v̓gine: ſed cuꝫ corrupta. poſſentmedici aliter cū aliquo inſtrumento clauſtrapudoris reſerari: nec hoc eſſet ꝯtra naturamqꝛ hoc nō fieret ad delectatōeꝫ: ſed ad medicinam. ¶ Itē ſi mulieri arte abſqꝫ ꝑiculo pt̄ ſubueniri bn̄fitō medicine vl̓ ꝑ futuꝝ vſū viri ꝓporcionati nō īpedit ꝯtrahere mr̄imoniū. extra d̓ frigid̓. ⁊ male. c. ex lr̄is. Si v̓o nō poteſtſine graui ꝑiculo ſubueniri certe ſeꝑabit̉ etpoterit ſe cōpulari alteri cui forſitā apta foret. vel cuiꝰ reſpectu ſubueniri poſſet. ꝙ ſi ꝑvſum ſcd̓i fct̄a ſit idoneā .i. ꝯgnoſcibilis. primo reddet̉ ꝓprio. etiā ſi ip̄e pͥmꝰ iā cū alia cōtraxerat. quā in hoc caſū dimittere debꝫ. ⁊ adpͥmā redire. Si nō ſit fct̄a idonea .i. ꝯgnoſcibilis pͥmo vel ſi nō ſine graui ꝑiculo mulierispoteſt a pͥmo ꝯgnoſci. qd̓ poteſt ꝯtinge̓ ꝓpterīdiſpoſitōeꝫ mēbroꝝ remanebit cū ſcd̓o. SedPe. d̓ palu. dicit ꝙ opinio ꝯtraria que veriorvidet̉: ē. ꝙ ſi poteſt ei ſubueniri ſine ꝑiculo ꝑinciſionē ſiue velit ſiue nolit. eſt impedimentum tꝑale nec dirimit. quia ſi hodie nō vultcras poteſt velle. Vnde volūtas que nō ē ꝑpetua nō facit ꝑpetuū impedimentuꝫ ſimiliterſi ꝑ vſum iſtius hominis de quo querit̉ poteſt
fieri cognoſcibilis temporale eſt nec dirimit.Si vero nec ꝑ inciſionē. nec ꝑ pſum eiꝰ pt̄ fieri ꝯgnoſcibilis ab iſto. ꝙͣuis poteſt fieri ꝯgnoſcibilis ꝑ vſum alteriꝰ. nō eſt ſeꝑanda ab illoſcd̓o ſi cū eo ꝯtraxit: nec reddenda pͥmo. etiāſi ꝑ alium fuit aptata. quia ꝙͣdiu eſt iunctanō poteſt alter ea vti. ⁊ ſic illud remediuꝫ eſtimpoſſibile de iure diuino et poſitiuo. qꝛ eſſetadulterium vel fornicatio. Et ſi mulier ē itaarta ꝙ a nullo ordinate ſit cognoſcibilis debꝫremanere ſine ſpe ꝯiugij: ⁊ viro dat̉ licentiacum alia ꝯtrahendi. Si aūt eſt arta quo adaliquē puta ſenem. cognoſcibilis autē ꝑ aliūputa iuuenem. licencianda eſt ad alium: ſedqn̄ ſeꝑata ē ab vno quia nō poteſt ꝯgnoſci. ⁊ꝯmixta alteri ſimilis ꝯditōis. puta ſil̓is etatis ⁊ ꝯplexionis qͥa eccleſia tūc fuit decepta.quia veriſimile eſt ꝙ ꝑ longū vſum fuiſſet ſibi apta. tūc reddenda eſt pͥmo. qꝛ impedimentum fuit tꝑale. ſecus qn̄ aliꝰ fuit diuerſe ꝯditionis. hec Pe. ¶ Itē ſi mulier dicat virū īpotentē ꝓpter defectū mēbri. ẜm Hoſti. eſſet inſpiciendus ꝑ viros honeſtos. ſicut dicitur dearta. ꝙ inſpiciēda eſt ꝑ matronas honeſtas.ſi autē alliget exceſſuꝫ mēbri eſſet ꝯſulenduspapa. Nec ſic dicit̉ mulier inepta eſſe ad matrimoniū ꝓpter frigiditatē. ſicut ꝓpter artationē. quia mulier in ꝯcubitu eſt patiēs. vnde ad reddendū debitū viro ſufficit. ꝙ patiat̉actōeꝫ viri in naturali membro. hoc autē eiꝰfrigiditas nō impedit.¶ Secunda impotētia .§. ij.ſ. accidentalis ſine malefitio eſt ꝑ caſtratōneꝫſuꝑueniētem. ꝓpter qd̓ ſi tales oīno inepti ſūtad reddendū debitum ꝯtrahere nō poſſūt. etſi ꝯtraxerint diuidendi. quia nullū eſt mr̄ionium. extra eo. c. ꝙ ſedē. Sed ſi caſtratō ꝯtingeret poſt mr̄imoniū ꝯtractū ꝑ verba d̓ pn̄tinō poteſt dirimi: ſed durat mr̄imoniū. Et intelligitur iſta caſtratō ẜm Ricar. in. iiij. trūcatio mēbroꝝ genitaliū. ꝯp̄hendēdo teſticl̓os⁊ v̓gā. Et de hoc eſt duplex opinio. Quidamem̄ dicūt. ꝙ iſtud ſi ſuꝑueniat mr̄imonio cōtracto de pn̄ti ſed nōdū ꝯſumato. ꝙ hꝫ dirime̓ſicut ⁊ īgreſſus religionis. Alij dicūt ⁊ ꝯmūius. ꝙ nō dirimit ꝯtractū iſtud ſuꝑueniēs: ſꝫſolū qn̄ erat hoc īpedimentū anteꝙͣ ꝯtraheretur ꝑ verba de pn̄ti. Quidaꝫ etiam dicunt. ꝙſi remanet virga. que erigatur etiam abſciſisteſticulis ꝙ tūc tale matrimoniū nōdū ꝯſumatū nō ſoluit̉ ſicut dicit glo. d̓ ſpadone. Nātalis ſatiſfacit mulieri. ſicut mulier ſatiſfacitviro ſuo. ſiue reſoluat ſperma ſiue non: necrequiritur in matrimonio ꝙ ſemper ſit ſpesfiliorum: ſed ſufficit ꝙ nō euitant ꝓcreatōeꝫꝓlis. In hoc ergo caute incedendū eſt. ⁊ cummaturo conſilio. et qn̄ tales poſſunt induci.vt ſe haberent vt frater et ſoror. caſte viuentes tuta via eēt. De caſtrato ⁊ ſpadone dicit