¶ Titulus¶ Primus

ꝯtraxerit etiā ſpōſalia cū aliqua et nō ſeqͥt̉mr̄imoniū ſed diſſoluit̉ id ꝑ mortē ſiue ꝑ īgreſſū religionis ſiue ꝑ aliū modū voluntariū ſiue inuitū: ille nō pt̄ ꝯtrahere mr̄imoniū cū aliqua ꝯſāguinea illius uſqꝫ ad quartū gͣdū īcluſiue. Et ſimil̓r illa d̓ſpōſata n̄ pt̄ꝯtͣhe̓ mr̄imoniū cū aliqͦ ꝯſāguineo eiꝰ qͥ fuitſibi ſpōſus vſqꝫ ad quartū gradū. ¶ Undecimū impedimentū ē affinitas. hec ꝯtrahiturex copl̓a carnali cū muliere. Nā cū qͥs ꝯtrahit mr̄imoniū cū berta puta petrꝰ: om̄es cōſanguinei petri uſqꝫ ad quartū grādū efficiunt̉ affines berte et ī eo gradu ī quo ſūt cōſāguinei petro: nullus gͦ eoꝝ mortuo petropt̄ eā duce̓ in vxorē. Et ecōtra om̄es ꝯſāguinei berte ſūt affines petro. Un̄ mortua bertanullā ꝯſanguineā eius uſqꝫ ad quartū gradū poterit petrꝰ habere ī vxorē. Et hoc notadiligēter ꝙ ẜm doc. fere om̄is affinitas contͣhit̉ etiā ꝑ fornicatōꝫ. Un̄ nullā ꝯſāguineaꝫeiꝰ quā qͥs ꝯgͦuit carnaliter ꝑ adulteriū velfornicatōꝫ vel īceſtū ſeu ſacrilegium poterithabe̓ ī vxorē uſqꝫ ad quartū gradū. etſi contͣhit̉ cū tali nullū ē mr̄imoniū ſꝫ oꝫ ꝙ diſſoluat̉ vel ſaltē ꝑ papam diſpenſet̉. ¶ Duodecimū et vltimū īpedimentū dr̄ īpotēcia cū .ſ.qͥs ꝓpter malefitiū vel ꝓpt̓ aliud naturale īpedimentū nō pt̄ exercere actū ꝯiugalē de qͦnō oꝫ ꝓnūc aliter explicare ſi cū tali eēt cōtractū habet iuditiū eccleſie examinare materiā et nonſolū ī iſto ſed ī om̄i alio caſu. dubio et queſtione mr̄imonij habet eccleſia iudicare nō iudex ſecularis. Ab hijs gͦ īpedimētis oꝫ virū eſſe liberū etiā ml̓ierē vt ſit vxortua ⁊cͣ. Et d̓ hijs īpedimētis habes diffuſe inca. ſe. ¶ Sed vtrum ſapiēti ducēda ſit vxorPieroꝰ. ij. li. cōtra iouinianū dicit hāc q̄ſtionem motā in libro quē fecit theophraſtus aureolus de nuptijs qͥ fuit diſcipl̓us Areſtotel̓deſignatus ab eo ī morte p̄cipuus ſuꝑ om̄esalios diſcipl̓os ſuos ad quē vt ad principaliorē ſeu ſapiētiorē defūcto areſtotele ꝯuolauit academia. Hic igit̉ ī dicta queſtione cuꝫdiffiniuiſſet. Si pulcra eſſet ml̓ier. ſi bn̄ morigerata. ſi honeſtis ꝑentibꝰ nata. ſi ip̄e ſanet diues ſic ſapiētem aliquādo inire mr̄imoniū debere: ſtatim ītulit. Hec raro in nuptijsvniuerſa ꝯcordāt: nō ē igit̉ ſapiēti ducendapxor. Primuꝫ igit̉ impediri ſtudia ph̓ie: necpoſſe quēꝙͣ libris et vxori ꝑiter īẜuire. Multaqꝫ eſſe q̄ matronaꝝ vſibus neceſſaria ſuntp̄cioſe veſtes. auꝝ. gēme. ſūptꝰ. ancille. variaſuppellex. lectice et exedra deaurata. deinde ꝑtotas noctes garrule. ꝯqueſtiones. illa ornatior ꝓcedit ī publicuꝫ. hec honorat̉ ab om̄ibus. ego ī cōuētu femīaꝝ miſella: deſpicior.Quid aſpiciebas vicinam? Quid cuꝫ anc illaloquebaris: de foro veniēs quid attuliſti? Nōamicū habere poſſumus. nō ſodalē. alterius

amorē ſuuꝫ odium ſuſpicat̉. Si doctiſſimusp̄ceptor in qualibet vrbiū fertur: nec vxoreꝫrelinq̄re nec cū ſarcina ire poſſumus. paupereꝫ ale̓ difficile ē. diuitē ferre tormētū. Adde ꝙ nulla ē vxoris electio ſed qualiſcūqꝫ venerit habēda. ſi iracunda ſi fatua ſi deformisſi ſuꝑba ſi fetida: qd̓cūqꝫ eſt pꝰ nuptias diſcimus. Equꝰ. azinꝰ. bos. canis. ⁊ viliſſima mācipia ꝓbantur prius et ſic emunt̉: ſola vxornō on̄ditur ne an̄ diſpliceat ꝙͣ ducat̉. Si totam domū ei ꝯmiſeris ẜuiendū ē ſi aliqͥd tuoarbitrio reſeruaueris fidē ſibi haberi nō putabit et in odiū vertet̉ et iurgia. et niſi citoꝯſulueris: anus venena ꝑabit. Aurifices etinſtitores gēmaꝝ. ſericarūqꝫ veſtiū ſi intromiſeris: ꝑiculū pudicicie eſt. ſi prohibuerisſuſpitōis īiuria. Uerū quid ꝓdeſt diligēs cuſtodia cū vxor impudica ẜuari nō poſſit: pudica nō debeat. Infida em̄ cuſtos caſtitatiseſt neceſſitas. Et illa vere pudica ē dicendacui licuit procari ſꝫ noluit. puſcra facile adamatur: fedā facile ꝯtēnit̉. Difficile ē cuſtodire qd̓ plures amāt. moleſtū ē poſſidere qd̓nullus habere vel amare dignat̉: minori tn̄miſeria deformis habet̉ ꝙͣ formoſa ſeruat̉.Nihil em̄ tutū ē ī quo tocius ppl̓i pota ſuſpirant. Ꝙ ſi ꝓpter diſpenſatōꝫ domus ⁊ langoris ſolatia et fugaꝫ ſolitudinis ducant̉ vxores: multo itaqꝫ melius ẜuus fidelis diſpenſabit auctoritati dn̄i obediēs et eius diſpenſatōi obtꝑans ꝙͣ vxor q̄ in eo ſe extimat dn̄aꝫſi ꝯtra viri faciat voluntatē. Aſſide̓ egrotātimelius poſſūt amici et v̓nule benefitijs obligati ꝙͣ illa q̄ nobis īputet lacrimas ſuas ethereditatis ſpe vendat illuuieꝫ et ſolicitudīnem iactās. languētis animū deſꝑatōe ꝯturbet. Ꝙ ſi ip̄a lāguerit: coegrotandū ē et nūqͣex eius lectulo recedendum. Aut ſi bona fuerit vxor et ſuauis qd̓ tn̄ raro aut vix eſt: cuꝫparturiēte oꝫ gemere et cum ꝑiclitante torqueri. Sapiens aūt nūꝙͣ ſolus eſſe poteſt hꝫſecum om̄es qͥ ſūt quiqꝫ vnꝙͣ fuerūt boni etanimū liberum quocūqꝫ vult trāſfert. quodqꝫ corꝑe nō pt̄ cogitatōne ꝯplectitur. etſi hominum copia defuerit: loquit̉ cum deo. nūqͣminus ſolus erit ꝙͣ cū ſolus fuerit. Porro liberorum cauſa vxorē ducere. vt vel nomennr̄m n̄ ītereat vel habeamꝰ p̄ſidia ſenectutiset vt certis heredū vtamur auxilijs ſtolidiſſimū eſt. Quid em̄ ad nos recedētes ē mundopertinet. ſi nomine noſtro alius non voceturcum et filius non ſtatim patris vocabulumreferat et īnumerabiles ſint qui eodem nomine nuncupentur; et q̄ ſenectutis auxilia ſūtnutriri domi illuꝫ qui aut prior te forte mōriat̉. aut ꝑuerſiſſimis moribus ſit. aut certecum ad maturam etatē venerit: tarde ei mori videaris. Et ꝯcludit Piero. hec ⁊ huiuſmodi theophraſtus diſſerens quem xp̄ianorum