¶ Prologus¶ Prologus

vobis os ⁊ ſapientiā cui nō poterūt reſiſtereom̄es aduerſarij veſtri Luc. xxj. Nulla lex ēalicuiꝰ natōnis. nulla doctrina cuiuſcūqꝫ ſecte que ita ſit ẜm ph̓iam moralē. q̄ ita ſapiēter viuat vt lex xp̄ianoꝝ ꝓpt̓ qd̓ maximi philoſophi de om̄i natōe ad eccleſiā cōuerſi confugerūt r̄lictis erroribꝰ. Un̄ ī figura dr̄ pͥmoacha. vj. refulſit ſol ī clipeos aureos ⁊ fortitudo gentiū diſſipataꝫ ē. qꝛ cuꝫ lumen fiderrefulſit ī ſapīa doctoꝝ qͥ pͥꝰ erāt gētiles fortitudo rōnū gētiliū ānullata ē. ¶ Secūdo apparet ſapiētia maxīa eccleſie ī ſacramētis ſuis.Nihil em̄ fit circa ſacramēta veteris et nouiteſtamēti vbi nō aſſignet̉ rō magne ſapīe. etſimilit̓ in om̄ibꝰ ceremonijs et cultu xp̄ianereligionis. Quare em̄ ſint ſeptē et nō pluraſacramēta ⁊ qͣre ī talibꝰ materijs magis ꝙͣ inalijs quā efficatiā habeāt et vn̄. qͥd ſignificētreſpectu p̄teritoꝝ. pn̄tiū vl̓ futuroꝝ oīa ſūtplena ſapīa. In cuiꝰ figurā dr̄ ꝙ nil erat ī tēplo qd̓ auro n̄ tegeret̉. ſic ī tēplo eccleſie niē ī qͦ nō reluceat auꝝ ſapīe diuine. Un̄ et regina ſabba ſapiens multū cū veniēs hieroſolimā vidiſſet domū ſalomonis et ordinē domus et cibos menſe et ordinē miniſtrantiū:mirabiliter cōmendauit ſapientiā eiꝰ ſtupefacta. Nec d̓ aliquo interrogauit ad quod einō ſatiſfaceret. iij Reg. x. Sic gētilitas ī ſuisſapiētibꝰ ph̓is audiēs famā ſapīe xp̄i cuꝫ acceſſit ad eū ꝑ fidem et vidit ordinē domus .i.eccleſie et miniſtroꝝ diſtinctōes ⁊ ſacramentoꝝ r̄fectōes vt cibos: admirata ē ſapīaꝫ eiꝰdicēs. Maior eſt ſapīa tua ꝙͣ rumor quē audiui in terra mea ⁊ nō poterā credere narrātibus ⁊cͣ. ¶ Tertio apparet ex laboribꝰ ⁊ tormentis. ꝑ pacientiam dinoſcitur ſapiētia viri ait ſapiēs. Sapiens nō ꝯturbabit̉ quicqͥdaduerſi acciderit ei. ait Seneca. Quis numerare poſſet labores et dolores. cruciatus duriſſimos multiplices et diutinos qͦs ꝑpeſſa ēeccleſia ꝓ cōſeruatōe veritatis doctrine ſue.Et vn̄ martires tāta tolerauerūt niſi ex clara et certa noticia quā habebāt diuinorū etſuꝑnoꝝ ꝓmiſſoꝝ. Tanꝙͣ auꝝ ī fornace probauit electos dn̄s dr̄ Sap. iij. Quia ſicut aurū ꝑ hoc ꝙ ī igne diu morat̉ nō cōſumit̉ ſedꝑficitur et lucidiꝰ reddit̉: ita fideles ī fornace tribulatōnis nō defecerūt in ſapiētia: ſedmagis claruerūt creſcentes in dei ꝯgnitioneet alios traxerūt ad dei noticiā. Et ſic patetveſtitꝰ deauratus ſapiētie eccleſie.¶ Tertio parietas ſta­ .§. iij.tuū notat̉ cuꝫ addat̉ circūdata varietate .ſ.ſtatuū offitioꝝ et gratiaꝝ vt enim ait apl̓s.j. corinth̓. xij. Diuiſiones grāꝝ ſūt videlꝫ ī eccleſia: idē aūt ſpiritus eas ꝯferēs. Et diuiſiones ad miniſtratōnū ſūt: idē aūt dn̄s. Et diuiſiones oꝑantiū ſūt: ideꝫ vero deus. qͥ oꝑat̉om̄ia in om̄ibus ꝓut vult. Grā quidē gratuꝫ

faciēs ī om̄ibus fidelibus qͥ ſūt ī eccleſia merito ē. Sed gr̄e gratis date vt ꝓphecia. oꝑatōmiraculoꝝ ⁊ hmōi. ī eccleſia quidē ſūt ſed nōom̄ēs eas habēt īmo pauci et vnus vnā. aliꝰalteram. adminiſtratōes etiā offitia et ſtatusfideliū ſūt varij. ¶ Notandū etiaꝫ ꝙ eccleſianomē eſt grecū et latine dr̄ ꝯuocato ẜm Iſi.ī li. ethimo. qꝛ .ſ. om̄es ad ſe vocat. Et dr̄ catholica qd̓ interp̄tat̉ vniuerſalis. Uniuerſale aūt dr̄ qd̓ multa diuerſa et varia ꝯp̄henditī vnū. ſicut om̄ia aīalia q̄ ſūt qͣſi īnumera etbaria ꝯp̄hēdunt̉ et ꝯueniūt ī vno gene̓ aīalitatis. Sic eccleſia ita eſt circūdata varietate locoꝝ. tꝑm. ſtatuū. ſeu ꝯditōnū hominūꝙ vnitatē ſeruat fidei et dilectōis vniꝰ. vnuꝫverū deū colens et ad ip̄m vt ad vltimū finētendēs. Uarietas ergo eccleſie ī locis on̄dit̉qꝛ nonſolū in vno loco ſed vbiqꝫ terraꝝ diffuſa ē ꝑ vniuerſū orbē vt ſicut ſpōſus eius ēdn̄s vniuerſoꝝ ẜm illud Iob. Opus manuūeiꝰ ſūt vniuerſi ſicut ait. p̄s. Cōuertentur addn̄m vniuerſi fines terre .ſ. ad fidem eccleſieet adorabūt eū vniuerſe familie gentiū. Hīcet Pieroꝰ ad euādrū. Nec altera romane vrb̓eccleſia altera tocius orbis ē. ⁊ Gallie et Gritanie et affrica et parſis et oriēs ⁊ īdia: vnūxp̄m adorāt. vnā regulā ſeruāt veritatis diſxciij. legimꝰ. ¶ Attendit̉ ſecūdo iſtaᵇ varietas reſpectu tꝑm. ꝑ varia em̄ tꝑa. per variasetates qͣi ꝑ ſeptē dies magne ebdomade tociꝰtꝑis ī pn̄ti militat vita vt primꝰ dies ſit etasab adā uſqꝫ ad noe. ſcd̓ꝰ a noe uſqꝫ ad abraam. tertius ab abraaꝫ vſqꝫ ad dauid. quartꝰa dauid uſqꝫ ad trāſmigratōeꝫ babilonis. qͥntus a trāſmigratōne uſqꝫ ad xp̄m. ſextꝰ a xp̄ouſqꝫ ad antixp̄m. ſeptimꝰ ab antixp̄o uſqꝫ adfinē mūdi. Hec eccleſia ꝑ vineā deſignata inꝑabola a xp̄o dicta Math. xx. ¶ Ab abel iuſtouſqꝫ ad vltimū electū qͥ naſciturꝰ ē ī fine mūdi. quot ſāctos ꝓtulit: tot qͣſi palmites miſitinqͥt Gregoꝰ in omelia. Dicit̉ eccleſia inchoaſſe potiꝰ in Abel ꝙͣ ī adā qꝛ adā etſi pͥmo īnocēs et plenꝰ grā fuerit et poſt lapſū de peccato penituerit vt dr̄ ī li. ſapīe. ⁊ Augꝰ de pe.diſ. j. ſicut primi. tn̄ qꝛ ꝑ in obediētiā eiꝰ infectuꝫ fuit totū genꝰ hūanū originali peccato.ideo n̄ videt̉ ꝯgruere pͥncipiū eccleſie ſibi neeccleſia videat̉ iniciū habuiſſe a peccato ſeipeccatore: ſed abel ſāctus et iuſtus fuit iniuſte ꝑſecutōꝫ ⁊ mortē a germano ſuſtinēs. Inhoc etiā figurās qꝛ eccleſia et collectō bonorū a fratribus ſuis ꝑſecutōes et tribulatōespaſſura ē. Un̄ Gregoꝰ Abel eſſe rēnuit quemcaÿm malicia n̄ exercꝫ. vij. q. j. penultīa. Dicit̉ etiā eccleſia inchoaſſe aliqn̄ ab aduentuſpūſ ſct̄i ī diſcipl̓os ī die pēthecoſtes qd̓ pōitIſido. Et hoc n̄ ſimpl̓r ſꝫ ꝙͣtū ad plenitudinēī diſcipl̓oꝝ ꝑſonis et gratijs ⁊ ꝙͣtū ad dilatōꝫeiꝰ ꝑ orbē et fidē explicitā articl̓oꝝ q̄ ī veteri