in utroqꝫ. uterqͣꝫ equal̓r peccat. uerbū enī ⁊ factū aſſumūt̉ utinſtr̄m fallēdi. vn̄ nō refert qͣꝫtū ad peccatū mēdacii. utrū aliꝗs uerbo uel facto quocūqꝫ uel ſcripto uel motu mentiat̉ ſic̄nec refert qͣꝫtū ad peccatū homicidii. utrū aliꝗs gladio ul̓ ſecuri interficiat hoīem ẜm tho. volūtate. jͣ. e. §. ille ergo. Et utiqꝫ. ii. ꝑs. ad fallaciā .i. ad fallēdū ⁊ eſt h̓ ꝯͣ aduocatos qui ꝑuertūt ſenſū canonis uel legis. peccatū eſt. Quid ergo dicemus de dyaleticis ꝗ diſputādo fere ad fallaciā ſemꝑ verbiſutunt̉. R. h̓ nō eſt ueꝝ. finalis enī illoꝝ intētio eſt uel eſſe dꝫnō fallere. ſed tali diſceptatōe veritatē rei ꝯp̄hēdere. ſꝫ cū fallere ſit finis ſophiſtice. ut dicit ariſ. in libro elenchoꝝ ip̄e peccat fallacias īplicādo. ſꝫ nūꝗd dyaleticꝭ ꝯͣ ꝯſcīam ſuā falſumꝓ uero ꝓponēs ⁊ ꝯcludens peccat. ⁊ videt̉ ꝙ peccat qꝛ mentit̉ ⁊ ꝗcunqꝫ mētitur peccat. jͣ. e. faciat. R. lꝫ enūtiando ꝓponere uideat̉ interrogatiōis tn̄ vim hꝫ omīs dyaletica ꝓpoſitio. b. yſ. nec iō. v̓. Nemo. iii. ꝑs. ad hinc ponit tres caſus ꝗponunt̉ in ſuꝑiori. c. ꝗ. i. qꝛ ip̄e hu. falſū ignorāter. credit itaꝙ iuramēto aſſerat. hꝫ .i. iuramēto vera eſſe affirmat. potiuſqꝫ. v̓. h̓ ponit aliū caſū ꝗ in ſuꝑiori. c. fuit tertius. ꝗ dic̄ ſcienter. nec ullo. v̓. h̓ ponit tertiū caſū ꝗ. sͣ. c. ꝓx. fuit ſcd̓s. neſciēsveꝝ. iſta lr̄a ẜm la. ſic eſt legēda. ꝗ neſciēs veꝝ .i. ſciens eē falſū. loꝗtur ore tanqͣꝫ ueꝝ. iſte intellectꝰ pꝫ ex. c. sͣ. e. hoīes. ueldic plenius. neſciēs eſſe veꝝ cū eſſet veꝝ la. loꝗtur .i. affirmateē veꝝ. ſciēs .ſ. nō eē ueꝝ. volūtate mētit̉ ut aliū decipiat. n̄ cōſideratis. v̓. h̓ facit collatōne ⁊ inter pͥmū ⁊ ſcd̓m. rebꝰ. i. veritate reꝝ quā iſte ſcd̓s dicit ⁊ falſitate quā pͥmꝰ loꝗtur. ¶ ī. i.gl. in fi. h̓ adde ⁊ vide qd̓ le. ⁊ no. xxxi. q. i. quo in gl. īmo dixit ⁊cͣ. ¶ in glo. ſemꝑ ergo. in fi. h̓ ēt adde qd̓ noͣ. xxiii. q. i.ꝑatus. in gl. ar. ꝙ ⁊cͣ. ⁊. xxxviii. di. ſedulo. Nota tn̄ circa hācmateriā ꝙ ſicut ſit interp̄tatio larga ubi ius poſtulat. ſic ubietiā volūtas teſtatoris h̓ poſtulat. Itē ⁊ ubi ꝯͣhentiū voluntas h̓ poſtulat. ff. de pac. dota. cū pater. illd̓ tn̄ facit fauor dotis. ff. de iur. dot. in ambiguis. nā ꝙ dici ꝯſueuit ꝙ ſit ꝓferētis intentio attendēda locū hꝫ in teſtīs. ff. de le. iii. nō aliter.Itē in bn̄ficiis pͥncipis ⁊ in reſcriptis. ff. de reg. iur. neratiusexͣ de reſcrip. ſuꝑ lr̄is. exͣ de deci. ex multiplici. ⁊ de p̄ben. cūolim. Itē in ſentētiis iudicū. ar. exͣ de ver. ſig. in his. Iteꝫ inlege uel ſtatuto. exͣ de ſen. ex. īter alia. ⁊ de ver. ſig. ex ꝑte ultimo. In ꝯͣctibus aūt ſi uerba ſint dubia tūc ꝙ veriſil̓e ē accipit̉. ff. de regu. iur̄. in obſcuris. Sed ſi dubiū eſt ꝙ ſit magiſveriſil̓e fit īterp̄tatio ꝯͣ eū ꝗ potuit pactū ſeu uerbū aꝑtius dicere puta venditorē locatorē ⁊ ſil̓es. ff. de pac. veteribꝰ. ubi d̓h̓. ff. de ꝯͣhen. emp. labeo. Aliqn̄ aūt rōne ambiguitatꝭ neutrū ualet. ff. de re. dub. ſi ꝗs de pluribꝰ. ff. de adimē. le. l. iii. §ſi duo. ff. de teſta. tu. duo. ff. de uſufruc. quoc. §. i. ⁊. l. ꝗ pl̓es.p̄terea locū hn̄t exͣ iudicia. In iudiciis enī in dubio illud ꝙꝓferenti eſt utilius accipim. ff. de iudi. l. ſi ꝗs intentōe ambigua. ⁊ adde qd̓ le. ⁊ no. exͣ de ꝓba. c. in nr̄a. ⁊ de ſpon. ex litteris .i. in gl. huius. ⁊ de reſti. ſpol̓. cū ad ſedē. ī gl. h̓ ergo ⁊cͣ.Eatus fefelliſſe .i. cā decipiēdi falſū dixiſſe ⁊ tn̄ hicapl̓us fuit falſus ⁊ verax. nā in veritate falſū dixit.⁊ tn̄ verax fuit qꝛ firmiter ꝓponebat ire. aliqn̄ ꝗs ēverus ⁊ mēdax ſic̄ diabolus ꝗ aliqn̄ dicit veꝝ tn̄ dic̄ illud intentione fallēdi ⁊ ideo mēdax eſt ẜm qd̓ dic̄ h. de ſcō victoreituꝝ. ad Ro. xv. ex cauſis. he cauſe ſūt hūilitas ⁊ obediētiaꝑ quas acquirit̉ ſalus humana. viii. q. i. ſciendū. ar. lau. necqꝛ. v̓. rn̄dit io. xiii. minime. ꝯſtitiſſe. qꝛ qd̓ fecit ad eundē finētendebat ad qd̓ illud qd̓ ſe nō facturū dixerat ⁊ iō ſibi ꝯtrarius nō fuit. viii. q. i. in ſcripturis b. yſ. ſalutis .i. vidēs ꝙ humane ſaluti ꝓficeret qd̓ oꝑabatur dn̄s erat enī exēplū hūilitatis q̄ hūilitas ꝓdeſt ad humanā ſalutē. ¶ in. i. gl. ibi. illicitū. adde. ad hoc. xxiii. q. iiii. ſi nō licet. exͣ de diuor. gaudemus. ¶ in. e. gl. in fi. adde. de h̓ ſatis no. exͣ de iureiur. quēadmodū. in gl. no. ꝙ. ibi uideas. ¶ in gl. ꝙ ibi. inutilē. adde ſub. ⁊ tn̄ excuſat̉. ff. de do. nam his. exͣ de reſti. ſpo. olī. ii.¶ Ille ergo. h̓ incipit. ii. ꝑs in qͣ d̓r ꝙ multū intereſt in ꝗbꝰXXIIrebus mentiat̉ ⁊ h̓ ꝓbat ꝑ duo. c. io. de f. mendaciū. nō ſolūactū mentiendi ſed ⁊ or̄onem falſā deſcribēdi intellige b. yſ.augꝰ. ait in libro de mēdatio. ſignificatio vocis .i. actus ſignificādi falſū ꝑ vocē uel ꝓ voce ſignificāte. b. yſ. Et noͣ. ꝙ hocnoīe vocis intelligit̉ omne ſignū ut ſcriptura ⁊ hmōi ẜꝫ tho.⁊ pe. Itē noͣ. mētiri eſt ꝯͣ mentē ire. i. dicere ul̓ facere aliꝗd ꝯͣid qd̓ eſt in ꝯſcīa. ſtrictius tn̄ accipit augͦ. mendaciū. sͣ. e. isaūt. in pͥn. falſū dicere eſt dicere aliꝗd eſſe ita qd̓ nō eſt ita n̄diſtincto utrū intendat dicere ueꝝ uel falſū. mendaciū ꝯp̄he̓dit utrūqꝫ qd̓ pꝫ ex diffinitione iſta. mendaciū eſt falſa ſignificatio vocis ecce falſū dicere cū intentōe fallēdi ecce mentiri⁊ ita pͥma ꝑs diffinitionis ꝯp̄hendit falſū dicere. ſcd̓a mentiri. pꝫ ex his ꝙ hec duo mētiri ⁊ falſū dicere ſe hn̄t excedēter⁊ exceſſe .i. ut excedētia ⁊ exceſſa. qꝛ nō omnis ꝗ mentit̉ dicitfalſū. īmo aliqn̄ dicit veꝝ lꝫ ip̄e intendat dicere falſū. ⁊ ecōtranō omīs ꝗ dicit falſū mentit̉. īmo aliqn̄ credit dicere veꝝ lꝫdicat falſū. ergo ꝗ mentit̉ ſemꝑ fallit volūtate lꝫ aliqn̄ fallat̉ īfacti veritate. ⁊ ideo ſemꝑ peccat qꝛ reā linguā nō facit. ⁊cͣ. sͣ.e. hoīes. in fi. ꝗuero dicit falſū nō ſemꝑ peccat. aliqn̄ enī dic̄falſū intentōe fallendi ⁊ tūc eſt peccatū ⁊ mendaciū aliqn̄ dicit falſū ⁊ credit dicere veꝝ. ⁊ tūc ſi adhibuit diligentiā debitā nō peccat. ſi aūt peccat ſaltē venialit̓. sͣ. e. c. hoīes. ꝗ aūt dicit mendaciū ſemꝑ peccat ray. fallendi. sͣ. e. is aūt. in pͥn. ſedcū. ii. pars. opponit uolūtatis. C. d̓ ſicca. l. i. grauius h̓ generale lau. aliqn̄. v̓. h̓ eſt ſpeciale. eſſe peccatū ut in ꝯͣctibus uelin rebus ul̓ uerbis mīmis remotis tn̄ ab articulis fidei ⁊ adh̓ inducit̉ ꝓxi. ſe. c. in ꝗbus ẜm hu. aliqn̄. v̓. reꝝ .ſ. diuerſarū.i. ſi uolum ꝯſiderare res diuerſas ⁊ v̓ba ad diuerſa referre.fallere in vna re remota ab articulis fidei puta in uenditōneuel locatione ⁊ hmōi ẜm hu. vnde augꝰ .i. ad oſtendendū ꝙaliquando contingat ⁊cͣ. hu. dic ergo ꝙ iſtud vnde nō reſpicit dictum ꝓxi. ſed primum ẜm lau.N ꝗbus errare. Nota ꝙ dr̄a eſt inter errorē ⁊ titubationē ⁊ ignorantiā ⁊ neſcientiā. Nam ignorātia in mala ꝑte accipit̉ qui .ſ. ſcire debet qd̓ ignorat d̓ quo dicitur ꝗ ignorat ignorabit̉. xxxviii. di. ꝗ ea. Neſcientia accipitur ⁊ in bona ⁊ in mala ſignificatōne. nā omīs ignorans neſcit ſed nō cōuertitur. ar. xxxviii. di. qͣꝫuis. ubi etiā dixi de h̓ibi uideas. ⁊ ſic iſta duo uerba cōpulant̉. C. ꝑ quas ꝑſo. no.acqui. ſi duo. Sed errare eſt aliud ꝓ alio putare ut h̓ dicit̉.aliud ē ergo errare qͣꝫ ignorare qd̓ ex eo pꝫ ꝙ dicit̉ ſi pōt acꝗri poſſeſſio ignoranti ergo ⁊ erranti. ff. de acqui. poſ. ſi me.Titubatio aūt eſt cū hincinde diuerſa ⁊ contraria ſcire videar nec alicui eoꝝ animū meū magis applico. de hoc no. ff.de iur. ⁊ fac. igno. in Rubrica. ¶ quam alios in his .ſ. quead religionem ⁊ fidem non ſpectant ioſ.N ip̄aꝝ ꝯſideratōe .i. vnaquaqꝫ re ꝯſiderata per ſeintereſt īter mētiri ⁊ falli. hoīs voluntatē bn̄ dic. qꝛqͣꝫtum ad alia forte plus intereſt. ſed qͣꝫtum ad hoīs uolūtatem nō. qꝛ in eo qui fallit̉ nō uidet̉ eſſe peccatū uolūtatis ſedinfirmitatis uel temeritatis ſed ſecꝰ eſt in eo ꝗ mentit̉ pe. Sꝫin religione minus eſt fallere ita ꝙ fallens non fallat̉ qͣꝫ falliẜm quoſdā qd̓ eſt ꝯͣ aug. a religione .i. fide catholica ⁊ alijsquoꝝ ſcīa eſt neceſſaria ad uitā eternā. in his ut eſt fides catholica ⁊ virtutū ⁊ vicioꝝ diſcretio ⁊ quorūdā canonū tenor¶ Item ꝙ d̓r. h̓ incipit. iii. ꝑs in qua ponit diſtinctionē int̓peccata mortalia ⁊ venialia ⁊ hoc ꝓbat ꝑ. c. aug. io. de fan.ꝑdes. sͣ. e. itē qui. ſūt enī. v̓. bn̄ dicit ſūt ⁊ alia. v̓. mendaciumcirca hoc ergo quero an peccet mortalit̓ negādo uel celādoin iudicio ueritatē ꝑ quā ꝯdemnaret̉. Dic ꝙ ꝗcunqꝫ facit ꝯͣdebitū iuſticie mortalit̓ peccat. ꝑtinet aūt ad debitū iuſticieꝙ aliꝗs obediat ſuo ſuꝑiori in his q̄ ad ius p̄lationis ſe extendunt. ſuꝑior aūt eſt iudex reſpectu eius ꝗ iudicat̉ ⁊ iō exdebito tenet̉ accuſatꝰ iudici ueritatē exponere quā ab eo ẜmformā iuris exigit. ⁊ iō ſi cōfiteri nolit ueritatē quā dicere tenetur uel ſi eā mendaciter negauerit peccat mortalit̓. Si v̓o