QHec qō diuiUod autem. dit in. v. ꝑtesin pͥma ꝑte ꝓbat ꝑ. v. c. ꝙ nō eſt ꝑiurusꝗ iurat falſū qd̓ putat eſſe veꝝ. io. d̓ fan.N. i. cū. dolo. qͣliter dolus deſcribit̉ habes. ff. de dolo. l. i. §.A i. nā dolus ē calliditas fallatiamachinatio ad circūueniendū ⁊ decipiendū aliquē adhibita lau. vn̄ no. ꝙ ſi ꝗs iurat ⁊ poſtea mutat animū ⁊ nollꝫ adīplere cū poſſet ⁊ deberet. tn̄ in dolo nō iurat exquo gerit inaīo ſic adimplere ẜm h. facturꝰ eſt .i. ſe facturū ꝓponit cū iurat. ſi enī ab initio bn̄ ꝓpōit ſe factuꝝ. ⁊ poſtea ex licita cā ꝓpoſitū mutauit reus ꝑiurii nō habet̉. jͣ. e. beatꝰ. ff. ꝗ ſatiſ. co.l. ul. vn̄ ſeꝗtur. cū ꝑiuriū ſit .i. reatus ꝑiurii. deciꝑe .i. intentionē decipiēdi ꝑ iuramētū hr̄e ẜm ioſ. ẜm hāc ſignificatōꝫ etiāſola volūtate ꝑiuriū cōmittit̉ la. ꝑiuriū .i. trāſgreſſio iuram̄tihu. neꝗter .i. doloſe. hu. ¶ in gl. i. hr̄e. in fi. adde. ad h̓ ff. ꝗ⁊ a qui. ma. li. nō fi. l. in fraudem.Nimaduertendū .i. ꝗlibet iurans iſta tria dꝫ attēdere. comites .i. ꝑtes ſiue ſpēs pe. iudiciū. dic̄ io. i.diſcretionē .i. ut diſcrete iuret ꝯſiderādo locū ⁊ cām tp̄us etceteras circūſtantias nō enī p̄cipitant̉ uel temere dꝫ qͣs ferriad iurandū neqꝫ illud appetere tanqͣꝫ bonū. ſed neceſſitate ⁊utilitate ductus. Uel dic ꝙ iuramentū comꝑatur ad rē iuratam ⁊ ẜꝫ h̓ ibi dꝫ eſſe veritas. Iteꝝ ad iurantē ⁊ ẜm h̓ ibi dꝫeſſe iudiciū .i. diſcretio. Itē ad finē ⁊ ẜm h̓ ibi dꝫ eſſe utilitasq̄ appellat̉ h̓ iuſticia cū nō credat mihi ꝓximus deo qd̓ eſtſibi utile poſſū ⁊ iuſtū eſt illud iuramēto firmare. sͣ. e. q. i. itaergo. defuerint ul̓ collectī ul̓ ſigillatī .i. aliqd̓ iſtoꝝ exquo aliqua exigunt̉ ad eſſe alicuius ſic̄ iſta exigunt̉ ad eſſe iuramēti liciti ſi vnū illoꝝ defuerit totū irritat̉ nec illud ſtare pōt. ar.xxxviii. di. q̄ ipſis. ⁊. lxviii. di. cor ep̄i. ⁊ ꝙ ita dꝫ intelligi inde pꝫ ꝙ h̓ locutio ſi iſta defuerint dꝫ intelligi ꝑ negatōnē .i.ſi iſta .ſ. tria non aſſunt ⁊ ꝙ h̓ ꝑ negationē dēat intelligi patꝫex eo ꝙ p̄miſſum eſt affirmatiue hēat .i. dꝫ hr̄e tres comitesſꝫ ſi deeſſet vnꝰ nō hꝫ tres. iuramentū .ſ. licitū ⁊ honeſtū. ſꝫ ꝑiuriū .i. illicitū ⁊ ꝑuerſū iuramentū ⁊ ſemꝑ ē peccatū ſꝫ n̄ ſemper mortale. nā cū deeſt iudiciū puta ꝙ iuraui ꝙ comedereꝫpanē ⁊ hmōi qn̄qꝫ ē veniale qn̄qꝫ mortale ẜm hu. ⁊ tūc iurāſpōt ſine culpa iurare qn̄ ip̄ius iuramētū hꝫ iſtos tres cōmites de ꝗbꝰ h̓ d̓r. c. sͣ. e. q. i. ⁊ iurabūt ut colligit̉ exͣd̓ iureiur. ⁊ſi xp̄us. §. iacobꝰ quoqꝫ. v̓. ⁊ tunc. ⁊cͣ. iuramētū .i. honeſta iuratio. ſꝫ ꝑiuriū h̓ uideas. jͣ. e. q. iiii. §. illicitū. v̓. ꝙ aūt. uſqꝫ adfi. §. ꝑiuriū .i. mala iuratio. male enī iurat̉ qn̄ negligēter et incaute iurat̉ ſiue indiſcrete ſicut iurauit ioſue gabaonitis. ioſ.ix. i. q. iiii. §. ſꝫ cū. §. ſe. ⁊ dauid ꝯͣ nabal̓ .i. reg. xxv. jͣ. e. q. iiii.ſi aliquē ⁊ qn̄ aſſidue ſic̄ faciūt ribaldi. ꝯͣ illud ecc. xxiii. iurationi nō aſſueſcat os tuū. Itē qn̄ ocioſe. ꝯͣ illud exo. xx. nōaſſumes nomē dei tui inuanū. jͣ. e. q. iiii. neceſſe. Itē qn̄ erronee. iuxta illud math̓. xxiii. ꝗ iurauerit ꝑ templū dei nihil eſtꝗ aūt iurauerit in auro templi dei. Itē qn̄qꝫ falſo ſic faciuntcorrupti teſtes. ꝓuerb̓. x. falſus teſtis nō erit īpunitus. Iteꝫqn̄ doloſe. ut faciūt cupidi. vn̄ psͣ. nec iurauit in dolo ꝓxīoſuo. oīa talia iuramēta large dicunt̉. ꝑiuria .i. praua iuramenta rodo. ¶ in glo. in conſcīa. adde. nā veritas ſemꝑ dꝫ eſſein ꝯſcīa .i. ut firmiter ſciat ita eſſe al̓s ſi credat tm̄ nō dꝫ de cōſcīa ſed credulitate iurare ẜm ray. ¶ in gl. i. ut iuſtū in fi. adde ſub. ita ꝙ nec ſit in ſe mortale ut adulterari fornicari ⁊ ſimilia uel ueniale in ſe ut dicere verbū ocioſū aut inebriare ſeuel aliū. Qn̄qꝫ ēt iurat̉ aliꝗd indifferens ꝙ ex circumſtātiapoſſit fieri veniale uel mortale. nō dꝫ ẜuari nec eſt obligatoriū iuramentū exn̄te illo caſu ul̓ circūſtantia. vn̄ ſi ꝗs iurauerit ꝙ nunqͣꝫ erit negociator uel miles ꝙ nō tenebit feudumab ip̄o dn̄o aūt ꝙ n̄ ſeruiet illi. uel locabit oꝑas ſuas. aut accipiet donū aūt mutuū nō tenet̉ illud ẜuare. ſi aliter n̄ poſſitviuere niſi ꝯͣ id faciat. qꝛ iam res uenit ad eū caſū de quo ſiIIcogitaſſet ab initio ⁊ iuraſſet de illo illicitū eſſet iuramentuꝫ.Et generaliter ubicunqꝫ quid iuratur faciendum uel vitandum quod facere uel vitare eſt peccatum mortale uel veniale. circumſcripto iuramēto. nō eſt ſeruandū huiuſmodi iuramentū ſꝫ pōt veniri ꝯͣ ꝓpria aucͣte rodo. adde. de hac maͣno. jͣ. e. q. iiii. in pͥn. Itē iurat ſcient̓ hu. mentit̉ .i. nō dic̄ verūnō enī oīs ꝗ dicit falſū mentit̉ .i. ꝯͣ ꝯſcīam dic̄. ſꝫ nō dic̄ verūuel dic̄ h̓ opponēdo h. ⁊ la. ⁊ h̓ determīabit. jͣ. e. §. i. v̓. itē ꝙ.ꝑdes oēs niſi reſipuerīt ut h̓ exponit̉. jͣ. e. §. itē qd̓ d̓r. dānabiles. h̓ general̓r veꝝ eſt ſi iurāt ſolēniter. ſed aliud. ii. ps. iurare ignorāter hu. cū ait. i. ad cor̄. c. ulti. ille aūt. v̓.Omines. in hoc. c. tres caſus ꝯtinent̉. Primꝰ eſtcū ꝗs putat veꝝ qd̓ eſt falſū adhibita omī diligentia iurat veꝝ eſſe. Scd̓s eſt cū ꝗs ſcit falſum eſſe ⁊ tn̄ ex certaſcīa iurat veꝝ eſſe. Tertius ē cū ꝗs credit aliꝗd eſſe falſū qd̓eſt veꝝ ⁊ tn̄ ꝓ uero iurat. Primꝰ iſtoꝝ iurātiū fallit̉ tm̄. ſcd̓sfallit tm̄. tertius fallit̉̓ ⁊ fallit anīo nō re. pͥmus iurat falſuꝫ retm̄. ſcd̓s re ⁊ anīo. tertius anīo tm̄. pͥmꝰ peccat venialit̓. ſcd̓s⁊ tertius mortalit̓. ſed mortalius ſcd̓s qͣꝫ tertius. qd̓ ex h̓. c. ⁊ex fine ſequētis aꝑte ꝑpendit̉ h. iurāt re tm̄. uel aīo tm̄. ul̓ re⁊ anīo h. cū fallūt in re ⁊ anīo .i. intētiōe fallendi ex certa ſcīafalſū iurāt ut ſcd̓us h. fallunt̉ .i. iurāt falſū re ⁊ nō anīo. ut pͥmus ſupple. uel cū fallūt ⁊ fallunt̉ ut tertius. ⁊ ponit exēpluꝫde ſingulis. ⁊ pͥmo ponit de pͥmo hu. putat. v̓. veꝝ d̓r veꝝ qd̓hꝫ eſſe. vn̄ aug. in ſoliloquiis veꝝ eſt id qd̓ eſt. ⁊ ſic ē ꝯͣriumfalſitati. Itē veꝝ eſt ꝙ hꝫ apparentiā cū debita eſſentia ſubiecti ⁊ ſic eſt ꝯͣriū ſil̓ationi uel fantaſie. Itē veꝝ eſt qd̓ hꝫ naturalis ꝓprietatis puritatē. ⁊ ſic eſt ꝯͣriū adulatōi ſꝫ nulli commixtiōi. ⁊ ſic veꝝ eſt purū ⁊ imꝑmixtū ẜm pol. ⁊ adde qd̓ dicā. jͣ. e. cū hūilitatis. iurat .i. iuramēto firmat veꝝ h. iſtud primū ꝑiuriū eſt peccatū ſꝫ veniale ſi adhibuit diligentiā quaꝫdebuit. ſi vero ex ignorantia iur̄ uel facti craſſa ⁊ ſuppina eſtmortale. jͣ. e. q. v. ꝗ ꝑiurat ẜꝫ ray. iō aūt peccat qꝛ qd̓ ignoratde facile iurare nō debuit. ff. de ac. emp. inter eū. §. i. ⁊ ī hocfallit̓ dic ẜm h. temere .i. nō habita om̄ī diligētia nō inſpectaom̄i circūſtantia circa inquiſitionē veritatis ⁊ credit ip̄e h. tātam poſſe eſſe temeritatē ⁊ circūſpectionē ꝙ peccaret mortaliter. Sed ſi diligēs eſt ⁊ ſi nō ex toto venialit̓ peccat ẜm h. ſꝫſi oēm diligentiā adhiberet nullo mō peccaret ẜm la. namtemere eſt aduerbiū ⁊ temere ſignificat ſine cā al̓ fortuitu al̓male al̓ improuide temeritas ſine ꝯcilio ẜm pap. aut ſcit. v̓.putat exemplū de tertio h. iurat qd̓ veꝝ eſt. nihilomin. ſubaudi qͣꝫuis veꝝ ſit la. ſcelere .i. mortali peccato hu. ut patet ꝑexemploꝝ poſitionē ⁊ pōt hoc ultimū dici ꝑiuriū qͣſi ꝑuerſeiuratū ẜm la. iurat .ſ. veꝝ eſſe h. ⁊ h̓ fallit. diſtāt. v̓. fac. i. ponefalſa re .i. negocio. res nomē generale eſt. ff. ſi cer. pe. l. i. in fi.laū. ⁊ adde qd̓ dixi. xl. di. ante oīa. ⁊ qd̓ le. ⁊ no. jͣ. e. q. vii. c.ii. in prin. da aliū. v̓. h̓ loꝗtur de ſcd̓o. qͣꝫ ꝓ qͣꝫtum. fac aliū. v̓.i. tertiū de quo ẜmo p̄ceſſit cū dixit uel putat ⁊cͣ. lau. ip̄ius .ſ.interrogati .i. ad id qd̓ vult aſſerere h. la. ꝑiurus eſt. nā ꝑiuriū eſt mendaciū iuramēto firmatū ray. nō facit. jͣ. e. q. §. ult.¶ in. i. gl. ibi. tres modos. adde .ſ. re tm̄. uel anīo tm̄. uel re⁊ anīo. ¶ in gl. ſ. pͥmū in fi. adde. vnde dic duo quoꝝ alteꝝduo hꝫ capita ut ꝑ exempla pꝫ q̄ ſupponit. vn̄ ēt p̄miſit ſcit l̓putat. ¶ in gl. qꝛ in fi. adde. ꝑ hāc ꝯcordantiā pꝫ intellectꝰhuius lr̄e la. ¶ in gl. xv. q. i. in fi. adde. videt̉ ꝙ qn̄qꝫ līguaſit rea. non tamen mens. ut de pe. di. i. poteſt fieri. Dic ꝙ ibieſt rea mens cū metu denegat deū lꝫ corde adoret ut ibi. xv.q. i. merito la. de h̓ le. ⁊ noͣ. xi. q. iii. timēda. al̓ eſt ſub. c. nō ſolū. ibi uideas. Quia ergo. mēs huius. c. de quo dictū eſt inthemate. ꝑiurii reus eſt tn̄ ꝑiurus qꝛ falſū iurauit ⁊ aliter qͣꝫeſſet in reꝝ natura. hu. itē. ii. ꝑs. qd̓ d̓r determīat qͣndā ꝓpoſitōꝫ factā. sͣ. e. §. ꝓx. h. falſū dic̄ ſic̄ iudei ꝗ dicebāt xp̄m eſſedeū ꝗ tn̄ mentiebant̉. qꝛ dicebāt ꝯͣ mentē. la.¶S aūt loꝗtur. q̄ro utrū maius peccatum ſit mētirifacto uel uerbo. Dic ꝙ cū eadē intētio ſit fallendi