hoc noͣ. xij. q. i. §. ſi ergo. in glo. i. ibi uideas. exͣ de po. p̄la. c.i. in glo. bona ſint. ⁊cͣ. ¶ in glo. retinēdas poſſeſſiones. adde ſub. uel eas amiſſas recuperādas ẜm hu. ⁊ io. de fan. ẜmexpoſitionē quā facit glo. non ꝓcedit quod no. sͣ. e. in gl. exhoc uidet̉ v̓. ⁊ habes dic ⁊cͣ. ¶ in gl. cōſtitutiones imperatorū. in fi. adde ibi dicā. ⁊. vi. q. iiij. ſi inter. ⁊ not. x. di. c. i. inglo. eccleſia. ibi plene dicā. ſcias tamē ꝙ hu. ſcripſit ī hoc articulo hoc idē quod io. qui dicit ꝙ imperatores fecerunt cōſtitutiones de rebus eccleſiaſticis ad petitionē eccleſie ⁊ eiusauctoritate. ⁊ eccleſia poſtea eas recepit ⁊ approbauit aliasnō ualuiſſent ẜm eum ut etiam hic dicit glo. habent ergo tales cōſtitutiones auctoritatē non ab imperatoribus ſꝫ ab eccleſia. non quia imperatores eas fecerūt ſed quia eccleſia eaſfieri rogauit ⁊ approbauit. ⁊ eſt arg. ꝙ priuilegiū ab imperatore indultū alicui eccleſie de p̄ſcrip. xl. uel. c. annorū ualeat.ſꝫ dic ꝙ ualet qͣꝫtuꝫ ad priuatos ſibi ſubditos. ſed nō qͣꝫtuꝫad alias eccleſias niſi auctoritas pape interueniat. ar. x. di.lege. c. certū. xvij. di. §. hinc etiā. ẜm hu. ¶ in glo. ar. eſt h̓ ibi⁊ exͣ adde. ſub. ⁊ iudex ſic unū dicendo duo dixiſſe uideturff. de arbi. l. celſus. ⁊ exͣ ⁊cͣ. ut ſequit̉ ẜm io. de fan. ¶ in eadēglo. ibi ſacerdotiū. adde v̓. ſatis de hoc ibi uideas. ¶ Dignitate. Hic incipit. ij. pars huius di. in qua probat̉ ꝑ. viij.c. ꝙ mala conſuetudo non ualet. io. de fan.Ue cōtra. ordo que ſunt. contra mores ſcꝫ bonoshominū cū quibus viuit̉ ſunt uitanda ſub. ita. h.tlagitia. flagitiū dicitur dedecus ⁊ peccatū. vnd̓ dicit yſi. flagitiū eſt quicꝗd agit indomita cupiditas ad corrūpendū ſeipſam. facinus ergo quod alteri noceat. uel ſcd̓umpap. flagitia ſunt que in deū peccamus. facinora que in hominē ẜm polli. ⁊ adde quod de hoc dicā. xxxij. q. vij. flagitia. in prim. io. Pro morū diuerſitate ut peccatū ⁊cͣ. cōſuetudine nō ſcripta hu. cōſuetudine. ar. loci cōſuetudinē ſicut legem ſcriptā ſeruandā. ar. xij. di. diuturni. lau. h. uel lege ſcripta hu. libidine .i. uoluntate. hug. Et noͣ. ꝙ libido ꝑ b̓. cupiditas eſt animi. liuido per u liuor eſt corporis. ſunt aūt multe uarieqꝫ libidines .ſ. ulciſcēdi que ira uocat̉. uel habēdi pecuniā que auaritia uocat̉. cū ergo nō adijcitur cuius libidonō ſolet animo occurrere niſi ea que in carne coruptibili pl̓ꝰomībus ſeuit. hoc autē ſolū non ſibi mō corpus uerū ⁊ ītrīſecus totū cōmouet ⁊ uendicat hominē. libido .i. dicta eo ꝙlibeat alienus pudor ẜm pap. uiolētur. uiolare idē eſt ꝙ corrūpere. cōtaminare. polluer̄. viꝫ facere. ẜm pap. turpis idē exͣde ſpon. duoꝝ. tua. pars eſt .i. p̄ſumitur. quādoqꝫ tamen ſecꝰeſt ſi utit̉ rōne. arg. xxxi. di. nicena. ſed quādo turpis eſt tūceſt amputanda. arg. xxviij. q. i. uxor. lau. nō cōgruens. hoc ītelligit̉ tantū de illis in quibus pōt idē cōgruere. q. d. turpiſreputat̉. niſi iuſta cā uel iuſtū impedimentū quare ſit nō congruat. ar. xij. di. illa. xli. di. ꝗſquis. ẜm hu. cum v̓. cōtra morēexͣ de ſpon. duoꝝ. c. vlti. iubet in hoc facit ad ꝓpoſituꝫ quiaid quod deus iubet quod eſt d̓ iure naturali p̄ponderat cōſuetudini ſiue cōſtitutione legis. ⁊ dic iubet fieri ſcꝫ ꝑ occultam uel apertam inſpirationeꝫ uel reuelationem. uel per aliquē hominē uel ſcripturā noui uel ueteris teſtamēti. ad hocetiā allegat̉. c. ſequēs. ꝙ ea que in iure ſcripto. uel nō ſcripto.inueniunt̉ cōtraria iuri naturali irrita ⁊ inania ſunt habēda.ſed quicꝗd deus iubet dicit̉ eſſe ⁊ eſt de iure naturali ẜꝫ. h.inſtaurandū eſt. Hoc ualet ad queſtionem. quis iurauit idquod ſine peccato pōt ſeruare vult tamē cōtrauenire ⁊ agerepenitentiā de ꝑiurio dubitat̉ utrū poſſit. dico ꝙ non. qꝛ ſemper tenet̉ illud adimplere ſi pōt ſine peccato etiā ſi tempꝰ adimplendi p̄terijt. hu. ar. xij. q. ij. ſcimus. ubi dicā. Si eniꝫ v̓.cui .i. in qua. hu. regnat .i. dominat̉. ordo ⁊ ſi. contēperat̉ ei n̄eſt contra ſocietatē ciuitatis immo ⁊cͣ. ſocietatē humanam q̄exigit ut regibus obtēperetur. vnde ſubdit̉ generale quippe⁊cͣ. ⁊ eſt interpoſitio ad ꝓbandū p̄dicta hu. generale .i. generalis lex. io. ¶ in. i. glo. in fi. adde. quia aduerſant̉ moribus⁊ cōtradicunt. ⁊ eſt arg. ꝙ facere contra bonā cōſuetudinemeſt peccatū hu. ¶ in glo. nūquid ibi. ꝙ ſic. adde. ⁊ eſt h̓ arg.ꝙ cōſuetudo loci attēdenda eſt in ſcacorū ludo. ẜm la. ſedarg. cōtra. xij. di. illud. in fi. ubi de hoc. ¶ in. ea. glo. ibi perquā tranſeūt. adde. unde ſi ibi cōtraherent nō cogerentur reſpōdere. ut dicit̉ in. l. hic allegata. heres v̓. naꝫ ubi niſi forſanad hoc ueniſſent ⁊ inuenirent̉ ibidē. ut exͣ li. vi. de foro ꝯpet.romana. §. cōtrahentes. ẜm hoſti. qui ita no. e. ti. ꝙ clericis.alij aliter dicunt. ut dicā. iij. q. vi. in ſumma. ⁊ adde qd̓ nota.xij. di. illud. in glo. ar. contra in fi. ¶ in. e. glo. ibi heres. adde. iſta lex nō obſtat quoniā ibi ſubaudit̉ niſi inueniat̉ ibideꝫ. io. de fan. ¶ in. e. glo. in fi. adde. ad hoc. ff. de pecul̓. l.idē ueſtimentū. ff. de heredi. inſti. ex facto. §. teſtes. ⁊ ẜm hocceſſat p̄cedens dictū glo. nā conſtitutio ligat tantū ſubiectoſcōſtituentis. vnde ⁊ imperator ſubiectos imperio tantū vultſuis cōſtitutionibus aſtringi. C. de ſum. trini. l. i. in prin. ⁊. C.de noͣ. co. cōfir. §. fi. hu. ⁊. C. li. xi. de colo. pale. l. una. in prī.⁊. C. de iudi. l. rem non nouā. i. rn̄. ff. ad trebel. omnibus. etſic iudicabit doctor inter ſcholares tantū ſecundū iura nonẜm ſtatuta uel cōſuetudines loci. ⁊ hoc tenēt Iac. bal. ⁊ alb̓.pap. hoc eſt uerius de iuris rigore. ad hoc. ff. ꝙ quiſqꝫ iur̄.l. i. §. hec autē uerba. exͣ de ſen. exco. a nobis. i. ⁊ li. vi. in. e. t.c. romana. §. i. Alij cōtra ꝓut no. in Spe. li. iiij. de conſti. v̓.⁊ no. ſcias ꝙ tamē delinquēs efficit̉ de foro eius in cuius iuriſditione delinquit̉. ut patꝫ in eo quod le. ⁊ no. exͣ de ſentē.exco. nuper. §. in primo. cū ſi. ⁊ ẜm doc pōt intelligi qd̓ dicittex. peregrini. ad hoc facit quod no. in p̄ce. decre. romana.§. i. ⁊. c. a nobis. nā ſic peregrinus ſiue uiator ligaret̉ ſnīa ſiue ſtatuto loci ubi ꝑtranſiuit ⁊ delinquit. ⁊ eſt rō ut ibi nota.¶ in gl. ergo. magis. ibidē abbati. adde ad hoc facit quodno. ij. q. vij. cū paſtoris. ſed contra. xvij. q. iij. in fi.Ala autē. pone exemplū exͣ de cōſue. ad noſtram.qͣꝫ pernicioſa .i. quoniā aliquid pernicioſuꝫ ſit qd̓¶corrumpit ⁊ mortificat hu. radiciius. d̓ pe. di. ij. qꝛradix. in priuilegiorū .i. exemplū. ab impijs quaſi n̄ a bonisp̄uaricationes .i. trāſgreſſiones. celerrime. Nota ꝙ hic acceleratio ꝑſuadetur ꝓpter metū cōtaminationis. aliqn̄ ꝓptermētū defectus. v. di. baptizari. aliquādo ꝓpter metum uſurpationis. xxxv. q. ix. loci. alibi ꝓpter magnitudinē trāſgrēſſionis. xxvij. q. i. ſi cuſtos. aliquādo ꝓpter culpā inobedientie. xij. q. ij. qui diuinis ⁊ hūanis. alibi ꝓpt̓ delictū obedientie. xciij. di. c. i. alibi ꝓpter rectitudinē diſpēſationis. xlv. di.diſciplina. hu. ⁊ eſt arg. ꝙ malis principijs eſt obuiandum.xxiij. di. ſacratas. ⁊. xxiiij. q. iij. reſecande. p. cōpreſſe ideſt oppreſſe ⁊ remote. ¶ in glo. arg. ꝙ id quod in v̓bo licituꝫ. adde. ad idē in auten. ut nulli iudi. in fi. prime coll̓. ix. ¶ in. e.glo. ibi deniqꝫ. adde ubi de hoc. ¶ in. e. gl. in fin̄. adde v̓. h̓no. ſump. arg. a contrario ſenſu.Eritate .i. iure naturali uel rationali. ueritate. laur.⁊ poteſt poni exemplū per. c. exͣ. de cōſue. c. vlti. ete. quāto. Et nota ꝙ omīa iſta capitula uſqꝫ ad di.loquūtur de eadē materia. ⁊ idē eſt caſus ⁊ ꝓbatur ꝙ cōſuetudo quāuis uetuſta ſit ſi naturali ueritati .i. diuino iuri contraria ſit abolēda eſt. ⁊ ueritas hic appellat̉ ea que cōſiſtit ineuāgelio uel in ueteri teſtamēto quātuꝫ ad mortalia. nā ueritati ſepe derogat̉ per cōſuetudinē particularē ẜm hu. ⁊ pap.ratio. rationē ⁊ ueritatē uocat rationabilē doctrinā ueritatis⁊ ſcripture diuine. uel ueritatē dicit p̄ceptum iuris naturalisſcriptū rationē non ſcriptā. lau. ¶ in. i. gl. in fi. adde. dicit. t.⁊ ph. ꝙ p̄fertur ueritas opinioni unius uel paucorū. uel dicut plene noͣ. in p̄cedenti. c. nuper. ſed ſecundum eos publicaopinio preiudicat ueritati.¶ I conſuetudinē. poteſt poni exemplū. exͣ de ꝯſue.cū inter. opponas ſcꝫ cōtra ueritatē hu. in euangelio. io. xiiij. c. ⁊. xi. q. iij. abijt. ⁊. jͣ. c. ꝓxi. ⁊ pro ideſt.h. abolēdis ſi pōt fieri ſine ſcādalo. iiij. di. deniqꝫ. ¶ in. gl.