Ad ſenatuſcō. tertulianū.XXXVIII

26 8

¶ Iue ingenuaª ſit mater ſiue libertina habebit tertuliani cōmodūº. ¶ Filiū āt vel filiā acciꝑed̓bemꝰ ſiue iuſte ſint procreati: velvulgo q̄ſitiᶜ idqꝫ in vulgo q̄ſitis ⁊iulianꝰ li. lix. dig. ſcribit. ¶ Sꝫ ⁊ ſifiliꝰ vl̓ filia libertini ſint effectiˢ: mr̄legitimā hr̄ditatē vēdicare nō potuit: qm̄ mr̄ eē hmōi filioꝝ d̓ſiit idqꝫ ⁊ iulianꝰ ſcripſit ⁊ cōſtitutū ē abīꝑatore nr̄o. ¶ Sꝫ ſi ī ſeruitute cōcepitᵉ filiū: ⁊ manumiſſa edideritad legitimā eiꝰ hr̄ditatē admittet̉.Idēqꝫ ⁊ ſi ẜua pene ꝯceꝑit ⁊ reſtituta ediderit. Hoc idē ⁊ ſi liberaᶠ ꝯcepit ⁊ edide̓it ẜua pene moxreſtituta ē. ¶ Sꝫ ſi libera ꝯcepit ⁊ īẜuituteꝫ redacta edidit: mox māumiſſa eſt: ad legitimā hr̄ditatē eiꝰadmittet̉. Itē ſi adhucᵍ pͥgnāſ manumiſſa eſt dicēduꝫ erit prodeſſe.¶ Et ī ẜuitutem editi filij ad legitimā hr̄ditatē mater admittet̉: utputa ſi poſt morāᵖ factā ī fideicōmiſſaria libtate peꝑit vl̓ apud hoſtesʳ: ⁊cū eo adijt: vl̓ ſi r̄demptaᵏ edidit.¶ Si mulier ſit famoſaⁱ ad legitimā hr̄ditatē liberoꝝ admittetur:Impuberē cui pater ſcd̓as ta.fecit: tūc certū ē inteſtatū d̓ceſſiſſeª.cū omiſerīt ſubſtituti hr̄ditateꝫ eiꝰQuare ⁊ ſi impubes ſit arrogatusdicendū ē mr̄eꝫ ad bōa admittiª:ue haberet ſi inteſtatus d̓ceſſiſſet.Liberiº defuncti ſui ꝗdeꝫ obſtabunt matri eius tam virilis ſexusqͣꝫ feminini: taꝫ naturales qͣꝫ adoptiui: matrēqꝫ eiusᵖ excludut bon.poſſeſſoresq etiā n̄ ſuiᵗ. ⁊ ꝗdem ſolinaͣlesº. ¶ Adoptiui āt liberi poſtemācipationē ita admittunt̉ʳ ſi ex liberis naͣlibus fuerīt. vtputa nepoſnaͣlis ab auo adoptatus. nam lꝫ ſitemancipatus bo. poſ. accepta mr̄iobſtabit. ¶ Si v̓o apd̓ hoſtes ē filius vl̓ naſci ſperat̉ pendet ius mr̄iſdonec redierit: vl̓ naſcat̉. ¶ Sꝫ ⁊ſi ſint ſui hr̄des: veruꝫ hr̄ditas adeos n̄ ꝑtineat: uideamus an mr̄ admittatur. vtputa abſtinuit ſe hr̄ditate. ¶ Africanus ⁊ publicius tentant dice̓ in caſu quo ſe abſtinēt ſuimatreꝫ venire: ⁊ tunc ei obſtēt quotiēs reꝫ haberēt: nec nudū nomenſui hr̄dis noceat matri: que ſententia equiorʸ ē. ¶ Sꝫ ſi quis deceſſerit relicta filia quā in adoptionē legitime dederat: ⁊ matre relicta diuus piꝰ decreuit ceſſare ſenatuſcōſultum tertulianū: ⁊ ſimul eſſe admittendas ad bonorum poſſeſſioneꝫ vn̄ ꝓximi cognati mr̄eꝫ ⁊ filiāʳ.¶ Sꝫ ꝙ idē iulianꝰ ſcripſit mr̄eꝫex ſenatuſcōſulto nō poſſe admitti

ſi filia in bonorum poſſeſſione petenda ceſſaueritʸ: verum non erit.ſuccedit enimꝰ filie. ⁊ ideo dicenduꝫerit matrem: donec filia bonorumpoſſeſſionem pete̓ª poteſt bonorum poſſeſſionem accipe̓ non poſſeᵇ: quoniam ſuccedere quaſi legitima ſperaturᵉ. ¶ Si bonorumpoſſeſſione accepta filius emancipatus abſtīueritᶜ ſe hr̄ditate ꝑ in integrū reſtitutionē: veꝝ eſt ſenatuſconſultū poſſe locū hēre. ſed ſi fuerit curſus īmixtꝰᵇ rurſus dꝫ materabſtine̓. ¶ Si ꝗs ex liberis dū eſt īvtero in poſſeſſionem miſſus ſitmox natus ſit: ⁊ āte bonoꝝ poſſetſionēª acceptā deceſſerit: an matrinoceat videndū: qͣſi bonoꝝ poſſeſſor. Et puto nō noce̓ ſi non ſuꝰ patri agnaſcit̉ᵉ. Neqꝫ .n. ſufficit mittiin poſſeſſionē: niſi natꝰ qͦꝫ accepe̓itbonoꝝ poſſeſſionem. ¶ Igit̉ ⁊ ſifurioſo decreto petita ſit bonoruꝫpoſſeſſio: ⁊ prius qͣꝫ ipſe ſit mentiſcompos factus ⁊ bonorum poſſetſionemᶠ petierit d̓ceſſe̓it: matri nōobſtabit. ¶ Sꝫ ſi ꝗs cū ſtatus ꝯtrouerſiā pateret̉ carbonianāᵍ ſolā acceperit: an noceat matri bonorumpoſſeſſioʸ q̄ſitū ē quidē: ſed cum hͨtempore finiatur dicendū eſt matripoſt tp̄s non noce̓: aut ſi īpubes d̓ceſſerit matrem poſſe admitti.¶ Sꝫ ſi īfantiᵏ per tutorē petita ſipoſ. lꝫ ſtatim d̓ceſſerit: dicendū eritmatri obſtitiſſe. non enim ſimilisⁱ ēei que furioſo datur. ¶ Ita demūvo mater a ſenatuſcon. beneficioexcluditur ſi filius adijt legitimamhr̄ditatem. Ceterum ſi omiſerit legitimam hr̄ditatem mr̄ ex ſenatuſconſulto tertuliano admittetur: ſꝫſi non ſit ſolus iſte filius legitimushr̄s: ſed ſint ꝗ cū eo admittanturnec in partē eorū mater ex ſenatuſconſulto erit vocanda. ¶ Obijcitur matri paterⁿ in vtriuſqꝫ bonis.tam filij qͣꝫ filie ſiue hr̄sº ſiue bonorū poſſeſſor exiſtat. ¶ Sed neqꝫauus neqꝫ ꝓauus ī tertuliano matri nocent qͣꝫuis fiduciāᵖ contraxerint. Pater autem tm̄ naturalis:non etiam adoptiuusq noceat matri verius enim eſt cum paterᵗ eſſedeſieritª a matre eum excludi. ſednec ad bono. poſ. contra tabū. eumadmitti cū pater eē d̓ſierit. ¶ Un̄cunqꝫ autem acceꝑit bo. po. pr̄ naturalis: ſiue legitimusᵗ: ſiue cōtrataª. ex quauis parte excludit mr̄em¶ Si ſit agnatus defuncti: ⁊ naturalis pater ſit in adoptiua familia⁊ mr̄: matreꝫ admittimꝰ. quoniaꝫpatrem agnatꝰ excluditᵉ. ¶ Si ſit

ſimo: vt. C. de iure deli. l. licet. ⁊. l. ſi curatoris.Iue ingenua lex precedens pͥncipal̓r d̓ orficiano: hec d̓ tertul. dicit.b M ¶ Cōmodum. vt ſuccedat filio.Uulgo queſiti. ſic īſti. ad tertul. §. fi. ⁊ sͣ. vnde cog. l. ij. niſi ſit materilluſtris: vt ar. C. ad orfi. ſi qua.d ¶ Sed ⁊ ſi filius. ſinteffecti. qꝛ facti ẜui ⁊ poſtea manumiſſi: vt ⁊ sͣ.prox. §. ꝗ mortis. ⁊ sͣ.de cogna. l. is qui.Cōpetit. fac̄ ad hocti. de ingenuis.Et ſi libera. jͣ. de ſenten. paſ. l. fi. accur.¶ Itē ſi adhuc. retinetn̄dem caſum al̓s eſſetidem qd̓. sͣ. ibi. ſed ⁊ ſi īſeruitute. ac.h ¶ Poſt morā. sͣ. l. ꝓri. §. nterdū cum cōcor.Apud hoſtes. sͣ. l. ꝓ5. ſed ⁊ ſi apd̓ hoſtes.Redēpta. C. de poſtli. reuer. l. preſes. ac.Famoſa .i. infamis.m ¶ Impuberem. deceſſiſſē. ⁊ ſic mr̄ admittit̉.n ¶ Admitti. ipſa enimarrogatione irritat̉ pupillare teſtamētū: vt. sͣ.de adop. l. nec ei. §. eoꝝ.⁊ dic admitti ex ſe. ꝯſul.ſi factus ſui iuris deceſſit. ſi aūt in familia adoptiua tunc ex ſtipul. expͥſſa vel tacita vt .sͣ. d̓ ado)pti. l. non aliter. ⁊. l. hisverbis.o ¶ Liberi. liberi nominatiuus: defuncti genitiuus.p ¶ Eius .ſ. defuncti.q ¶ Poſẜores: vt emācipati.r ¶ Non ſui. ſubaudi excludunt matrem.s ¶ Naturales. ſubaudi⁊ legitimi.t ¶ Admittuntur. ⁊ nōſi fuerunt exͣnei qꝛ emancipati deſinūt eſſe liberi.u ¶ Eoor ē. facit. sͣ. de fideicō. li. l. cuꝫ queritur.§. ſed ⁊ ſi quis.x ¶ Et filiam. filia enimnec vt ſua: nec vt agnata pōt vocari: qꝛ mutamiliaꝫ. reſtat ergo.vi vocetur vt cognataꝫy ¶ Ceſſauerit .i. repudiauerit. ſed tm̄ per vn̄ cōgnati: cum ſit adoptataab alio.z ¶ Succedit enim. ſucceſſorio edicto.a ¶ Petere poteſt. vnde cognati.b ¶ Non poſſe. differturergo etiam pro ſua parte: vt. jͣ. e. l. §. ſi ſit.¶ Speratur .ſ. mater ꝑſe. conſul. ſi filia repudiauit. ⁊ facit. sͣ. de bo. li. l.ſi filius. §. cuꝫ filius.a ¶ Si bonorum. abſtinuerit. abſtinet hic hr̄sextraneus. alibi diciturꝙ repudiat ſuus: vt. C.d̓ legi. here. l. defunctis.⁊ vtrūqꝫ improprie. vt īſti. de here. quali. ⁊ dif.§. extraneis. ⁊ facit. sͣ. e.

l. i. §. ſi adita. ſed contras. de ſucceſ. edic. l. fi. ſol. ibi.b ¶ Immixtus. ꝑ in inte. reſti. qd̓ pōt: vt. sͣ. d̓ mino. l. ⁊ ſi ſine. §. reſtitutus.c ¶ Si ꝗs. miſſus ſit .ſ. mater noīe ventris: que poſſeſſio non tribuit ius.d ¶ Bonorum poſ. vnde liberi. que tribuit ius in proprietate.e ¶ Agnaſcitur. ſed qūo pōt nō agnaſci cū viueret pr̄ tpͥe quo hic naſcit̉ ī ptāteſua eſſet: vt inſti. de tutel. §. firn̄. nō agnaſcit̉ .i. nō ſit eiꝰ heres vt filius ꝗ ⁊ agnatus ē vt.sͣ. ti. i. filius. oportet gͦ ꝙ veladeat de iure cōi vel petat bo.poſ. vt excludat matrē a tertul.⁊ ẜꝫ hoc collige hereditatē nonaditā nō trāſire ad ſuꝑiores.Sed ꝗdā ꝯͣ ⁊ h̓ dicunt loqui d̓nepote nato ex emancipato: ꝗſi eſt ſuus: vt qꝛ ante emācipationē fuit conceptus. tranſmittit etiam non aditaꝫ al̓s non.ſed certe his obſtat: qꝛ dicit patri: ſed poſſunt dicere .i. parenti. ⁊ pro eis. C. d̓ ſuis ⁊ legi. here. l. apud hoſtes. accur.Bonoꝝ poſ. ꝑ ꝓcuratoreꝫeius qd̓ fieri pōt: vt. C. de cu.ra. fur. l. fi. §. i. ſed habet̉ ꝓ nōpetita: ſi in furore decedat: vt.C. de cur. furi. l. fi. §. ſinantē.g ¶ Sed ſi quis. carbonianā.ſec h̓ tribuit ius ſicut nec ventris: vt. sͣ. e. l. §. ſi ꝗs ex liberꝭ.Poſſeſſio. carboniana.i ¶ Sꝫ cū hoc tꝑe. finiat̉ .ſ. carbo. finit̉ .n. petenda anni curſuex quo ſcit ꝯtrouerſiā ſibi fieri:vt. sͣ. de carbo. edic. l. iij. in fi.Iteꝫ petita ea finit̉ pubertate:vt. jͣ. e. l. iij. §. puberi. h̓ gͦ vl̓ n̄fuit petita ⁊ eodē tꝑe anni finita ē cū ordinaria: qꝛ ſciuit ſibieā deferri: ⁊ hec extra ordinaria: qꝛ ſcit ſibi controuerſiamreferri. vt. sͣ. d̓ car. edi. l. iij. §.fi. ⁊ ita mr̄ admittit̉. Uel ſi petijt car. adueniente pubertateꝓnūciatū fuit eū nō eē filiū. vt.sͣ. de carbo. edi. l. iij. in fi.k ¶ Sꝫ ſi infanti. al̓s in li. dn̄iac. ē: vel ſi impubes. ⁊cͣ.l ¶ Non enim ſimilis. ẜm hocintellige. C. qui admit. ad bo.poſ. l. infantism ¶ Ita demū. admittantur.puta alij filij qui lꝫ repudientꝙͣdiu vnus vult mr̄ nō admittitur vt. sͣ. eo. l. i. §. ſi nemo. vl̓dic ſunt nepotes ab alio filio ꝗin locum ſui patris cum patrevocant̉: vt inſti. de here. ab inteſta. §. cum filius.n ¶ Obijcitur. pater. qui emāpauit. al̓s non haberet heredem ẜm hec iura.o ¶ Siue hr̄s. qꝛ ꝯͣcta fiduciaemācipauit: ſiue bo. poſ. qꝛ nōꝯtracta: vt. sͣ. ti. i. l. ſi ad pr̄eꝫ.⁊ inſti. ad tertul. §. preferūtur.⁊. C. eo. l. ij.Fiduciā ꝯͣxerint .i. emanciuerunt contracta fiducia.q ¶ Etiā adoptiuus. niſi ī caſuvt. jͣ. e. equiſſimū. §. i. ac.r ¶ Cuꝫ pr̄. ſemper dicas poſtemācipationē: vt mō notaui.s ¶ Deſierit. adoptiuꝰ ꝑ emācipationē: vt. sͣ. vnde liberi. l.liberi.t ¶ Undecūqꝫ. legitimus. putaꝑ vnde legitimi qn̄ cōtracta fiducia emancipauit.u ¶ Contrata. qn̄ ꝯͣcta fiduciavel non ꝯͣcta emancipauit.x ¶ Si ſit. excludit. ſi vinco vi-