Liber

ti vēdere nō īterpoſita cautiōe qͣntū facit quarta pars bonoꝝ ex trebell̓. trāſituras actiōes. Si mīorisretēto eoᵉ qd̓ deeſt: ſimiliter ex trebel. reſtitutiōeꝫ fieri. q̄ ſentētia multas q̄ſtiōesᵇ. dirimit. ¶ Si is ꝗ.cccc. in bonis habebat. ccc.ᵉ legauerit: ⁊ d̓ductisᵍ ⁊c. rogauerit heredēſeio reſtituereᵉ hr̄ditatē: an trecētorū onꝰ fideicōmiſſariꝰᶠ ſubeat: anv̓o hactenꝰ qͣtens ad euᵍ ex hr̄ditate ꝑuenitᵖ; Iul. ait cōpeter̄ ꝗdē aduerſus eū trecētoꝝ petitionēˡ: nonaūt āplius qͣꝫ in. cc.ᵏ actionē aduerſus fideicō. datuꝝⁿ: ī heredē autēᶠ.c. ⁊ mihi videt̉ vera eē iulia. ſentētia: ne dānū fideicōmiſſariꝰ ſentiatvltra qͣꝫ ad eū ex hereditate ꝗd ꝑuenerit. Neminē .n. oportere plꝰ legati noīe p̄ſtar̄: qͣꝫ ad euꝫ ex he̓ditate ꝑuenitⁿ: quāuis falcidia ceſſetᵖin reſcripto diui Pij continetur.¶ Deniqꝫ necq ex militis teſtamēto plus legatorū nomine p̄ſtatur:qͣꝫ quātitas eſt hereditatisʳ: ere alieno deducto. nec tamen quartā retiner̄ fideicōmiſſario permittiturᶠ.

¶ Inde neratiꝰ ſcribit: ſi ꝗs hē̓srogatꝰ ē reſtituere totā hereditatēnō deductaʳ falᵏ rogato ēt ipſo vtalij reſtituat: nō vtiqꝫ debe̓ eūᵗ detrahere fideicōmiſſario ſecūdo qͣrtāʸ: niſi liberalitatēᶻ tm̄ ad prioremfideicommiſſariuꝫ hr̄s voluit pertinere. ¶ Sed ſi quadrigētaʳ habens ducenta legauerit ticio: ⁊ ꝑtē dimidiā hereditatis ſempronioreſtituer̄ rogauerit: ex trebellianoreſtitutionē faciendā iulianus ait:⁊ legatoꝝ petitionē ſcindi: ſic ut cētū quidē petātur ab herede. centuꝫv̓o alia legatarius a fideicōmiſſario petat. Quod iccirco dicit iulianus: qm̄ ẜm hāc rationem ītegraꝫquartam habet: ideſt centum integra. ¶ Ideꝫ iuliamus ſcribit. ſi isqui quadrigenta ī bonis hēbat trecenta legaſſet: ⁊ deductis centumrogaſſet heredem vt hereditatemſempronio reſtituat: debere dici d̓ductis centum reſtituta hereditatelegatorumᶻ actiones in fideicōmiſſarium dari. Elſus.¶ A Quadrigentaᵉ reliquitᵈ

uendi pōt ſic. sͣ. de ꝯdi. fur. l. ſi ſeruus.a ¶ Retēto eo. ab herede de hereditate. ſꝫ hoc fallit in principe ẜm quoſdā vt. jͣ..e. l. ſi legatus. §. fi. ſed ibi dicit ꝙ nō ꝯſueuit retinere princeps. pōt tn̄ ſi vult. ſedan hoc caſu teneatur hic heres creditoribus. de legatarijs conſtat ꝙ non vt. jͣ. ꝓxi. ⁊ noͣ. C. e. l. ij. at in creditoribus dic ꝙ pro eo qd̓ ei ſuppletur teneatur. ꝓ eovero qd̓ ualet fundus nō cū habeat vt legatū: vt inſti. e. §. ſedillū. alij dicūt aūt ſupplet̉ ex voluntate defuncti: vt tūc teneat̉.al̓s non. ſed magis vr̄ ecōtra:vt. sͣ. ad. l. fal. ticia.b ¶ Multas qōnes. q̄ poſſuntoriri occaſiōe cautiōis inter heredē ⁊ fideicōmiſſariū. ac.¶ Si is qui. Beres qui hereditatē reſtituit retēta certa ꝙͣtitate ſub nomine quote teneturlegatariis in eo qd̓ hꝫ vltra qͣrtam ſi a fideicōmiſſario exigi legata non poſſunt. h. d. Bar. ⁊alex. de imo.e ¶ Si is qui. ccc. caſum ponitquē probat per. iiii. caſus vſqꝫin finem.d ¶ Deductis .i. retentis ab herede. ⁊ ſic hꝫ. cc.e ¶ Reſtituere hereditatem .ſ.lia. cc. ac.f ¶ Fideicōmiſſariꝰ .ſ. ſeius.g ¶ Ad eū .ſ. ſeiū fideicommiſſarium. ac.h ¶ Peruenit .ſ. pro. cc. ac.i ¶ Petitionē. de rigore qui utſolus fideicō. teneat̉ ad legata.uel qui eſt: qꝛ deducta certa ſūma ē rogatꝰ nō quota. ac.k ¶ Qd̓ in. cc. nō plus hꝫ.l ¶ Datuꝝ .ſ. de eꝗtate q̄ preualet; vt. C. de iudi. l. placuit.⁊ ē hoc iō quia heres habꝫ plusqͣrta. ſꝫ videt̉ ꝙ nec in tota. cc. ut. jͣ. e. l. marcellus. §. idē pap̓. vbi dicit heredē detrahere de legatis ⁊ fideicō. ſi ergo detraxit de his. cc. hr̄s qͣrtā: ergo fideicōmiſſarius nō ſoluet integra. cc. cū nō ampliꝰ ꝙͣ ad eū peruenit debeat: vt h̓. ſed rn̄.hic non detrahit heres. cc. cū al̓s hēat: vt hic. ac.m ¶ In heredē aūt. c. cōtra. inſti. e. §. ſi quis vna. ſo. ut. jͣ. §. fi. ac.n ¶ Ex hr̄ditate ꝑuenit. ſecus in ere alieno: ubi tenet̉ fideicōmiſſariꝰ vltra ⁊ deliberet ſi vult: vt inſti. e. §. ſi quis vna. in fi. §. ac.¶ Ceſſet. ut in hoc caſu ceſſat quo ad. cc.¶ Deniqꝫ. Lꝫ nō detrahat̉ fal. nō tn̄ tenet̉ quis ad legata vltra vires hr̄ditarias. Itē fideicōmiſſarius non detrahit quartā niſi liberalitatē hēres in eū exercuerit. h. d. bar.q ¶ Nec al̓s neqꝫ.r ¶ Pereditatis. ut ⁊. C. ad. l. fal. l. ſacceſſores. ⁊ sͣ. de teſta. mi. l. ſi v̓o. §. quidergo. ⁊. C. de teſta. mi. l. in teſtō. ī fine ⁊ sͣ. ad. l. fal. l. in ratione. §. qd̓ vulgo. ⁊.sͣ. ti. i. l. i. §. in quibuſdam. ac.s ¶ Permittit̉. no. fideicōmiſſariū nō deducere quartā: vt. jͣ. e. l. ex aſſe. ⁊. l. cogi. §. mecianus. idē in legatario ut nō detrahat: vt. jͣ. e. l. mulier. §. fi. ⁊ sͣ. ti. ij.l. ii. §. fi. ⁊ de vulg. ſub. l. coheredi. §. cum filie. niſi in caſibus no. jͣ. ꝓx. §. ſꝫ bulꝯtra. ar. C. cōia dele. l. i. ⁊ sͣ. ti. i. l. penales. in fi. ⁊ facit ad hūc. §. C. e. l. i. ⁊. ii. etfacit. jͣ. proxi. vſqꝫ in fi. ac.t ¶ Neraciꝰ. deducta. qd̓ preceptū nō valet: ut ⁊ sͣ. ad. l. fal. l. qd̓ de bonis. §. i.u ¶ Falcidia .i. trebellianica.x ¶ Eum. primum.y ¶ Secūdo quartā. no. fideicō. primū nō detrahere: lꝫ ei heres non detraxeritniſi in duobus caſibus. Primus qn̄ heres ꝗ poterat retinere qd̓ ē etiam ſi ē prohibitus a teſtatore: ut. sͣ. ti. ii. l. ticia. uolēs facere gratiam primo fideicōmiſſariode ſua quarta reſtituit ei totū: ut hic ſubiicit niſi ⁊cͣ. qd̓ azo. intelligit ſibi etiam ficri in dubio gratiam ex quo totū reſtituit: ut. jͣ. e. l. cogi. §. ſi pater ẜm azo. Secūdo qn̄ coactus adijt: ut. jͣ. e. l. marcellus. §. ꝗ ſuſpectam. lꝫ in hoc ſecūdo ſit argu. contra. jͣ. e. l. ex aſſe. in fi. ⁊. l. ſi patroni. §. ii. ſed ibi reſpondebis. ſingularisuero nunꝙͣ detrahit niſi ei detrahat̉: ⁊ tūc nō iure falcidie: ſꝫ ex p̄ſumpta voluntate teſtatoris: vt. sͣ. ti. i. l. penales. §. fi. ⁊ no. C. cōia dele. l. i. Item no. ꝙ vniuerſalis nō detrahit de legatis a ſe relictis. ſed ab herede uel ſimpliciter ẜm. h.ut. jͣ. e. l. facta. §. ſed cū ſuſpecta. ac.z ¶ Libertatē. al̓s liberalitatē. ⁊ al̓s libertatem .i. ſacultatem retinēdi quartā.Sed ſi quadringenta. Heres apud quem remanet dimidia hereditatis ſub noīe quote cōuenit̉ ad legata in eo quod habet vltra quartam. ſecus vero ſi apud eū remanet id ſolum qd̓ ſufficit ad quartam: qꝛ tunc ſiue ſub nominquote ſiue ſub nomine quātitatis remaneat ad legata nō tenetur. b. d. uſqꝫ ad.l. ſequentem. Alex. de īmo.⁊ ¶ Quadringenta. c. integra. facit. sͣ. e. §. ſi is qui. ⁊. §. ſe.9 ¶ Idē iul. legatorū .ſ. totorū: ut ⁊. C. e. l. fi. ſꝫ contra. C. e. l. ii. ubi dicit ꝓ rata.ſꝫ. dic illud referri ad creditores: non ad legatarios. uel ibi dimidia remanebatheredi. dic ergo breuiter aut heres rogatus eſt reſtituere hereditatem dedu-

cta certa re uel ſūma. ⁊ tunc nil ſoluet creditoribus uel legatarijs ēt ſi mr̓tum valeat illa res vt inſti. e. §. ſi quis vna. niſi in caſu qn̄ ꝑs fideicommiſſarij non ſufficit ad legata: qꝛ tūc dabit heres qd̓ hꝫ vltra quartam:vt. sͣ. §. ſi is. nā ibi. cc. vt ſūma non vt quota ſunt retēta. aut retinet quotā vel ẜm uolūtatē vel econtra uel p̄ter: ⁊ tūc creditoribꝰ tenetur pro ratavt in ꝯtrario. ⁊ hoc ea reſtituta: antea vero ſolushr̄s tenetur ⁊ tāto minꝰreſtituit quanto retinuit: ut. jͣ. e. l. ita tamen. §.qui ex trebel. ſed legatarijs tenetur ſolus fidecōmiſarius ſiue heres hēat quartam tm̄ ſiue minus: uel ſecundū volūtatē: uel contra vel preter:vt. C. e. l. fi. ⁊ hoc ea r̄ſtituta. antea v̓o tenet̉ heres: ut. jͣ. l. ꝓxi. ſꝫ an inſolidū dabit legata fideicommiſſarius ſi excedātdodrantem: rn̄. non vt..sͣ. e. §. ſi is. ibi nemineꝫ⁊cͣ. ſi autem heres habetplꝰ quarta: pro eo quodeſt plus tenetur: ⁊ ita ſcīdantur legata: vt. sͣ. proxi. §. ⁊. §. ſi is qui. ⁊ ſicetiam pōt intelligi. C. e..l. ij. Item ⁊ in alijs caſibꝰ tenetur heres. ut noͣ.C. e. l. fi. ac.Uι quadrigētaLLegata particularia in cōputatione legisfalci. contribuuntur cuꝫfideicōmiſſo vniuerſali quod eſtimatur quantum ſupereſt in hereditate deductis legatis: ⁊ fideicōmiſſarius nō tenetur ad legata in plus ꝙͣ tenet̉ heres. h. d. Et diuiditur. primo ponit̉ thema ⁊ qō. Secūdo determīatio queſtionis inſpectalege duodecim tabulaꝝ anteꝙͣ eēt lex ſal. Tertio determinat queſtionemſpecta qualitate. l. fal. Secūda ibi. dicēdū. Tertia ibi. itaqꝫ. Bar.Quadringenta. pone caſum. ꝗdā hēbat. cccc. in bonis: qui inſtituitheredē ⁊ ab herede ticio legauit. ccc. Idē rogauit heredē ut hcreditatem reſtitueret ſempronio. ⁊ cum heres ſuſpectā diceret: coactus fuit totam hereditatem reſtituere ſempronio. nūc ticius a ſempronio petit. ccc. ſibi legata. petit ēt partē de. c. que amiſit heres: qꝛ ſuſpectā dixit. quaſi ceſſerit lucro ſui legatarii ⁊ ſempronii fideicommiſſarii. Ecōtra dicit fideicommiſe non teneri nec ad ꝑtē de. c. nec etiā ad. ccc. utpote a ſe non relicta ſed abherede. Queritur quid debeat dare fideicommiſſarius. ⁊ rn̄. celſus mutādo ꝑſonā. nā trāſit de tertia ad ſecundam. ꝙ. ccc. debes ⁊ non partem de.c. ⁊ hoc ideo .ſ. ccc. reſtituēs. qꝛ preſumunt ſapientes ꝙ fideicommiſſumad te tranſeat cum ſuo onere. ⁊ ideo nō. c. reſtitues. qꝛ tu ſis loco heredis.ſ. cum reſtitutio pͥuenit legatorum petitionē. ⁊ ſic heres ſi non eſſet rogatus tibi reſtituere hereditatē: retineret. c. contra legatarios. ita de illis. c.tm̄ videtur eē rogatus tibi reſtituere cum legatorum petitio pͥuenit reſtitutionē hereditatis. reliqua. ccc. ticio reſtituere uidetur eē rogatus. cumergo hoc caſu qn̄ legatorū petitio preuenit hereditatis reſtitutionem uidetur heres rogatus ticio. ccc. tibi. c. ideſt qd̓ ſuꝑeſt reſtituere: apparet ꝙ abutroqꝫ detrahet quartā. ſicut ſi ſimpliciter eēt grauatus tibi. c. ⁊ ticio. ccc.noīe legati dare. quo caſu heres ſponte adiens quartaꝫ retinet d̓ utroqꝫ.uerum lꝫ non dicatur in littera: tn̄ ſupplenduꝫ eſt ꝙ in hoc caſu illa ſeptūagintaꝗnqꝫ que heres daturus eſt fideicommiſſario detracta quarta de.c. ticius legatarius cui quarta. ccc. i. ſeptuagintaquinqꝫ ablata ſunt perfalci. auferret ipſi fideicommiſſario ſicut tota. ccc. auferret ei: ſi tota. cccc.venirent ad fideicōmiſſarium. ⁊ hoc uſqꝫ ad illud. non ergo plus ⁊c̄. Ultimo concludit ad primū caſum ubi coactus adiit ⁊ reſtitutio preuenit legatorum pͥſtationē hoc mō. ſi ticius nō hꝫ niſi. ccc. ubi heres ſponte adiit⁊ nihil de. c. ſic ⁊ ubi coactus heres adiit ſola trecēta hēbit ticius. ⁊ nihilde centum. cum dicta preſumpta uoluntas non poſſit aptari ad. c. Qd̓āt dixi qn̄ reſtitutio preuenit legatorū preſtationē. ꝙ preſumit̉ cuꝫ onentrāſire qͣſi fideicommiſſarius ſit loco heredis: ē uerum quādo ſimplr legauit ticio. Quid āt ſi expreſſim dixit ꝙ eſſent onere heredis. ccc. ticio iegata. Rn̄. marcellus ꝙ ꝑinde hētur ac ſi ticio. ccc. ⁊ fideicōmiſſario. cccc.det: ut ita heres retineat. c. ⁊ d̓. ccc. faciat. vii. ꝑtes .i. quattuor fideiconimiſſario: ⁊ tres ticio det. ⁊ hoc ſi ſponte adeat. al̓s ſi coactus. c. que amūtit heres propter cautionem habet fideicommiſſarius: reliqua. ccc. diuidūtur predicto modo. Et ẜm hoc alio caſu loquitur marcellus quando dirit ꝙ eſſent ad onus heredis. ⁊ alio ſuꝑior. l. qui qͣdringēta .ſ. quado nō dixit. nec corrigit̉ ēt marcellus. l. p̄cedente. Uel dic ſecundo caſū vꝫ