Liber

huc incertūª eſt: qꝛ forte vel ꝯditioeius pendet. vel creditor litē ꝯteſtatus eſt: ⁊ nec duꝫ lis finita ē dubitabit̉ qͣꝫtū legatarijs debeat̉ ꝑꝑ incertuꝫ hodie tamen ſubſimileᵇ aliꝗdſit in fideicōmiſſis. Cū dicit̉ᶜ lex fal.locū habe̓ arbiter dari ſolet ad īeūdāᵍ quātitatē bonoꝝ: tā ⁊ ſi vnus aliquid modicūᵉ fideicōmiſſū ꝑſequatur. que cōputatio preiudicare nond̓bet ceteris: ꝗ ad arbitrium īmiſſinō ſunt. Solet tamē ab hr̄de etiamceterisᶠ denūciare fideicōmiſſarijsvt veniant ad arbitrū ibiqꝫ cāꝫ ſuāagēt: plerūqꝫ etiaꝫ creditoribus vtde ere alieno ꝓbentᵖ hꝫ tn̄ rationeꝫin legatarijs: itē ī fideicōmiſſarijsvt ſi offeratꝰ id integrum qd̓ relictūeſt hr̄s deſiderans caueri ſibi hacſtipulatione audiat̉. Si legataᵖ quedā preſentidie relicta ſūt: q̄dā ſubcōditiōe: īterponēda erit iſta ſtipulatio ꝑꝑ legata cōditiōalia: dūmōea legata q̄ p̄ſenti die ſint ītegra ſoluant̉. Iul̓.ᵏ deniqꝫ ſcribit ſi pure etſub cōditōe legata fuerūt ne exn̄tecōditione lex fal. locū habeat: nonaliter legatoruꝫ que pure data ſuntactionem daridebe̓: qͣꝫ ſi cautumfuerit hr̄di qͣꝫto amplius qͣꝫ ꝑ legēfal. licuerit ceꝑit reddi. ¶ Ideꝫ iul.ſcribit eū cui quadrāsˡ ſub conditione: ⁊ dodrans pure legatus eſt: cauere debe̓ qͣꝫto amplius qͣꝫ ꝑ legeꝫfal. liceat ceperit r̄ddi. ¶ Hec ſtipulatio ideo locū habet: ꝗa ⁊ ſi repetiᵐ poteſt id qd̓ ſolutū eſt: tamen fieri poteſt vt nō ſit ſoluendo is cui ſolutū eſt ac per hͦ pereatⁿ qd̓ datuꝫ ēIn mortisº cā quoqꝫ donationibꝰpoteſt dici hanc ſtipulationem eſſeinterponendam. ¶ Hec verba ſtipulationū. qd̓ amplius legatoꝝ nomine ceperit qͣꝫ ex lege fal. capere licebit non tm̄ comprehendūt eumqui amplius accepit qͣꝫ ei fal. permiſit vt reddat partem hanc ⁊ habeat partem: verum etiam eum ꝙtotum debet reſtituere. Et enim ſciendum eſt legem falci. interduꝫ partem eius qd̓ datum ē: interdum totum reuocare. cum enim habita ratione eris alieni fal. ineaturᵖ: ⁊ plerunqꝫ euenit vt emergente debitovel conditione eris alieni exiſtentetotum qd̓ legatum eſt exhauriatur

ſed ⁊ libertatum conditio interduꝫexiſtens efficiet legatum omninonō d̓beri ꝗppe cū habita ratione libertatum ⁊ deductis precijs eoruꝫ:tunc demum legatoruꝫ ineaturq ratio. ¶ In quibuſdam autem teſtamentis fal. quidem locum non habetᶠ. veruntamen ita obſeruatur.vt licꝫ quadrantem hr̄s non retineat tamen eatenus legata debeāturquatenus patrimonij vires ſufficiuntᶠ vtiqꝫ deducto ere alieno. itemdeductis precijs eorum qui libertatem in teſtamento vel directam vl̓fideicommiſſariam acceperūt. Sꝫ⁊ legatario cauendumᵗ eſt a quo fideicommiſſum relinquitur. ¶ Interdū non legis fal. ſed etiam alterius legis in hac ſtipulatione ratiofacienda. eſt vtputa ſi patronus exaſſe hr̄s inſtitutꝰ ſit: ⁊ pure ꝗncunxlegatus ſit: ⁊ ſub conditiōe aliquidſupra debitam patrono ꝑtemˣ. naꝫin hūc caſū ratio facienda eſt illiꝰ legisʸ q̄ patronos vocat: nō legis fal.¶ Si res que legata ſit apud legatarium interierit: probanduꝫ eſt exceptione ſuccurri ei qui promiſitᶻ.P Aulꝰ.Tiam ſi quāti eaª res ſit ꝓmiſit.U Ipia.Iſi dolo ipſius aliquidʰ factūſit: tunc enim etiā ex doli clauſula: que in iſta ſtipulatione contineturᶜ tenebitur: ⁊ replicatōeᵍ repelli poterit. ¶ Hec cautio q̄ propterlegem falcidiā īterponitur fideiuſſorum habet preſtationemᶜ ſi inplures diesʸ pecunia legata eſt: cuꝫcertum ſitᵍ legem falcidiam locumhabere non ſtipulationi ſed computationi locum eſſe pedius ait: vteſtimetur quāti ſit qd̓ indiem legatum eſt. ⁊ tantum credatur legatuꝫeſſe quātū efficit eſtimatioʰ: vt promodo eius ex omnibus legatis ſtatim legis falcidie ratio habeatur.¶ Quotiensⁱ futurum eſt vt palāſit ⁊ ante diem venientem iam fal.cidiam locum habere: totiens cōputatioᵏ eius fit. nā ſi cōditio in mora eſtᶠ expectabimusᵐ conditionemquoad exiſtat. Si autē dies ſuꝑeſtⁿiā hic inter capedinis tꝑis habita ratione atqꝫ eſtimatione: ſic de falcidia diſputabimus ⁊ cōmitti ſtipu-

Incertum. ſubaudi locum habet ſatiſdatio.b ¶ Subſimile .i. ſimile. q. d. in idem fideicō: ut. jͣ. e. l. ſed ⁊ legatario ⁊. l. videamus. nā ꝑ oīa ⁊cͣ. ut. sͣ. de le. i. l. i. ⁊ sͣ. ti. i. is cui.c Cum dicit̉ .i. falci. i. vt ſit latinum bonum.d Ad ineundā .i. eſtimādā. ad. qd̓. C. de vſur. l. ij.Modicū. ſic. jͣ. d̓ dā. infec.l. ſi proprietarius in fi. i. rn̄.f Ceteris. ſic. C. res inter. ali.acta ⁊cͣ. niſi citentur: ut ſubijcit¶ Probēt. ſi ergo nō venerītpiudicat̉ eis al̓s ad ꝗd vocarentur. ſic ī aucͣ. ut ſpō. lar. §. ad h̓⁊. C. de ep̄i. au. aucͣ. liberi furioſi. ⁊. C. de remiſſi. pig. l. ſi eodem.¶ Offerat .i. heres ſpōte ſinecognitione arbitri.h ¶ Si legata .i. ꝑꝑ eū tiorem.i ¶ Soluant̉. cautiōe exacta: ut.jͣ. §. proxi. ⁊ sͣ. ti. i. in quātitate. §. ſꝫ ⁊ legata. ⁊. l. ſi ꝑꝑ.Iul. facit. sͣ. ꝓxi. §.l¶ Idē iul. quadrans. alicuiusrei ſingularis: alioquin ſi tocius hereditatis quadrans legatus ſit: cū certū eēt eum quadrātē retinēdū cui preſtaret̉.m ¶ Hec ſtipulatio. repeti. ſi ꝑfacti errorē eſt ſolutū non iurisvt ad. l. fal. l. error.n ¶ Pereat. niſi aliquis fideiuſſor det̉ a quo petat̉: vt. jͣ. e. l. niſi. §. i. ⁊ sͣ. ti. i. l. is cui.o¶ In mortis. qꝛ ⁊ in ea locumhabet falci. vt. C. ad. l. falci. ſimortis.Hec uerba. Uerbum amplius quādoqꝫ totū continet. h.d. Bar.p Ineatur. vt. C. ad. l. fal. l. iimponenda.Ineat̉ rō. vt inſtit. ad. l. falin fi. ⁊. C. eo. l. ſi ea. ⁊ sͣ. de inoſfi. teſta. l. papi. §. qm̄ autem qͣtta. Item no. ꝙ amplius etiamtotum capit: vt. jͣ. de verboruꝫſignifica. l. verbum amplius.ccontra minus qd̓ nihil eſt. vt.sͣ. de tribu. l. illud. §. ſi tamen⁊ facit. C. de here. inſti. l. ij.r ¶ In quibuſdā. non habet. vtmilitis ⁊ alijs notatis vt. C. adl. fal. l. in teſtamento. tamen hꝫlocum h̓ ſtipulatio: vt ſubijcit.⁊ sͣ. l. proxi. §. hec verba. quiad̓ fal. vult detrahi es alienum.s ¶ Sufficiunt. nec .n. vltra vtres hereditatis tenetur her̄s adlegata: vt hic. ⁊. jͣ. titu. i. l. i. §.deniqꝫ. ⁊ sͣ. ti. i. l. in ratione. §.ꝙ vulgo ibi. nec ad rem pertinet ⁊cͣ. hodie contra: niſi feceritinuentarium: vt in aucͣ. de here. ⁊ ſal. §. ſi vero non fecerit. atereditoribus olim inſolidum ⁊hodie idem: niſi facit inuentarium. vt. C. de iur. deli. l. finali..§. ſinautem hic aliquis.¶ Sed ⁊ legatario cauenduꝫ.quia ⁊ ipſe fal. retinet ẜm bul.qd̓ non placet. ẜm. Io. ut noͣ..C. cōia dele. l. i. §. hoc die. diccauetur ei. quia ⁊ ipſe cauet heheredi: ſibi tantum reddatur ⁊ fideicommiſſario. Item ⁊ aliquando retinet legaredi: vt quantum ipſe redderettarius partem ex voluntate defuncti. ⁊ tunc cauetur: vt. jͣ. e. l. videamꝰ. ⁊ facit. sͣvſufruc. quēadmo. caue. l. ſi vſufructus mihi.īterdum Ubi ex alio iure heres quartam detrahit ceſſat falcidia. vl̓ al̓r.Nō debent detrahi due quarte. h. d. bar.Interdū. ꝗncūx .i. ꝗn̄qꝫ vncie. ut inſti. de her. inſti. §. hereditas.f ¶ Partē. que olī per pͥtorem erat dimidia: ꝑ legem Iuſtiniani tertia: ut inſti.

de ſuc. libe. §. i. ⁊. §. ſed noſtra. excedebat ergo inter vtrūqꝫ legatum debrtum pr̄ono ſi cōditio legati extiterit: ⁊ qꝛ dubium erat propter cōditioneꝫiō interponit̉ cautio: vt. sͣ. e. §. ſi legata.y ¶ Illius legis. pretorie vel ēt iuſtiniani vel ēt papi. que ⁊ ip̄a de hoc loquebatur. ut inſti. de ſuc. lib. §. vſqꝫ. ⁊. §. militis. idē ergo erit in filio inſtituto: ⁊ ſic grauato vltraquartam debitam iurenature.Si res. que ꝓmiſit.ſ. redder̄ ꝙͣto āpliꝰ ⁊cͣ.T tra videbat̉ ꝗa inTtiā. quāti ea. cōgenere videt̉ teneri qd̓ n̄poteſt perire: vt. sͣ. titu..i. l. in ratione. §. incerteſed tamen liberat̉ ꝗs ⁊ ēſic. sͣ. ſi quis cau. l. ij. inpͥncipio.aens legaumiaIſi. aliquid. vt qꝛdebitū accepit. ideꝫ multomagis ſi dolo ſuo resinterierit. azo.¶ Cōtinet̉. ut. sͣ. e. l. iij.al̓s. l. i. in fi. i. rn̄.d ¶ Replicatione .ſ. doli contra excep. quā opponeret de rei interitu.e ¶ Hec cautio. preſtanem. facit. sͣ. e. l. i. inprin. vbi dicit ſatiſdet. ⁊.§. hec ſtipulatio. ⁊. jͣ. depreto. ſtipu. l. pretorie.f ¶ Si in plures dies. ut.x. ānua vel ſingulis annis vſqꝫ ad. x. annos. ulannua bima trima die:vt. sͣ. titu. i. l. penales. §annua. ſecus ſi ſimpliciter ānua vl̓ ſingulis annis: qꝛ tunc conditionalia ſunt: ⁊ locum habethec ſtipulatio: ut. sͣ. ti. i.l. i. §. ſi ī ſingulos ānos.g ¶ Cū certum ſit .i. nōcertuꝫ propter diē qui nōdum venit eam locuꝫ habere. equiparatur enīpiro legato id quod in diēcertum relīquitur ⁊ utrūqꝫ tranſmittitur ad heredem. ut. C. de cadu. tol.§. cum igitur. in fine. §.ſic legitur per abneganem: ut. sͣ. de dolo. l. nōdebet.h ¶ Eſtimatio. eſtimatur autem legatum indiem̄ tanto minus quātoquis in diem illuꝫ lucrari poteſt: vt. sͣ. titu. i. l. inquantitate. §. in diem.Item ī conditionali deſciente demum conditione. ut. jͣ. ꝓxi. §. ⁊ sͣ. ti. i.l. ꝗ quadringenta. §. fii ¶ Quotiens. continuatur cum ſuperiori.k ¶ Computatio. ⁊ ideohabet locum hec ſtipulatio: que habet locum nōquando dubium eſt: vtsͣ. e. l. in princi. ⁊. §. marl ¶ Expectabimus. ad faciendā cōputationē nō dico ſtipulationem: īmocellus.ſtatim interponitur ſtipulatio.In mora eſt .i. cōditionale eſt legatum.n ¶ Dies ſuꝑeſt .i. in diē certum legatum eſt relictum ⁊ ẜm hoc qd̓ dicitin f. committi ſtip. ⁊cͣ. mutet caſum qn̄ fuiſſet cōditionale: ul̓ dic planiꝰ ſupereſt dies .i. conditio: vel dies cōditionalis aduenit: ut colligit̉ ex eo qd̓mō noͣ. sͣ. ꝓxi. §. ⁊ facit. sͣ. ti. i. l. cuꝫ ticio. ⁊. l. in le. fal. nō here. ⁊. l. lex fal.

l