Liber

¶ Dem.Ure ciuili receptum ē quotiēsꝑ eum cuius intereſt conditionē non impleriª: ſit quominus impleatur: vt perinde habeat̉ ac ſi impleta non fuiſſet: qd̓ pleriqꝫ ⁊ ad legata ⁊ ad he̓dū inſtitutiones perduxerunt. Quibus. exēplis ſtipulationes quoqꝫ cōmitti quidaꝫ recteputauerunt. Cum per promiſſorēfactum eēt quominꝰ ſtipulatorʰ cōditioni pareret.TDeꝫ.Uꝫ vir vxori quandocunqꝫᵉliberos hēbit fundum legauit: ſi mulier diuortio facto liberosex alio ꝓcreauerit: deinde ſolutoſecūdo matrimonio ad priorē maritū redierit: nō ītelligit̉ expleta cōditio: ꝙ teſtatorē veriſimile non ēde his liberis ſenſiſſe: ꝗ ſe viuo exalio ſuſcepti fuiſſentᵇ. IDem.Ec ſcriptura ſi. xx. d̓derit autLiurauerit ſe aliquid facturuꝫvnamᶠ conditionē exprimit habēteꝫ duas partesᵍ. Quare ſi ꝗcunqꝫhē̓s ſcriptus erit ſub conditione ſiiurauerit ſe. x. daturum: aut monumentum facturumʰ: qͣꝫuis verbisedicti ad hēditatē vel legatum admittaturⁱ: tamē compellitur face̓id qd̓ facturum ſe iurare iuſſus eſt:ſolo iureiurando remiſſo. ¶ Cuꝫeadē res alteri pure: alteri ſub con.ditione legatur. aut cum alter pure alter ſub conditione heres ſcriptꝰ eſt: pars legati vel hereditatisdeficiēte conditione accreſcitᵏ etiaꝫhr̄di eius cui pure legatum eſt: velhr̄ditas data eſt: ſi tamen hr̄ditaseius adita fuerit.AXpheN teſtamento ita quidaꝫ ſcripſerat vt ſibi monumētuꝫ adexēplū eiꝰ qd̓ in via ſalaria eſſet publij ſeptimi demetrij ſie̓t: ⁊ niſi ſcm̄eēt: hr̄des magna pecunia mulctarētur. ⁊ cum id monumētū publijſeptimi demetrij nullum reperiebatur: ſꝫ publij ſeptimi dāme eratad qd̓ exēpluꝫ ſaſpicabiturⁱ eum ꝗteſtamētum fecerat monumentū ſibi fieri voluiſſe. Querebant hr̄descuiuſmōi monumētū ſe face̓ oporteret: ⁊ ſi ob eam rē nullum monumētuꝫ feciſſent: quia nō reperireturad qd̓ exēplum facerent: numᵐ pena tenerētur? Reſpōdi ſi intellige-

retur quod monumētum demonſtrar̄. voluiſſet is qui teſtamentumfeciſſet: tam ⁊ ſi in ſcripturaⁿ ita nōeēt: tamē ad id qd̓ ille ſe demnōſtrare animo ſenſiſſet fieri debe̓. Sinautē volūtas eius ignoraretur penam quidē nullaꝫº vim habe̓: quoniam ad quod exēplum fieri iuſſiſſet id nuſqͣꝫ extaret: monumētumtamē omni modo ẜm ſubſtantiaꝫ⁊ dignitatē defuncti extrue̓ deber̄ᵇ.DAulus.Ilie ſue ita ꝗs legauit. ſi ticiafilia mea arbitratū lucij ticijnupſerit ei tot hr̄s meus dato. ticioante teſtatorē mortuo ticia nupſerat. Quercbatur an legatuꝫ ei d̓beretur? Reſpondi deberiª. ¶ Ticiavxor mea optato phylargicū puerum ⁊ agatheaꝫ ancillam qui meierunt cum moriar. is qui teſtamentum fecit agatheaꝫ: quam teſtamēti temꝑe habuit vendidit: ⁊ poſteaancillas emit: ⁊ ex his vni agatheenomen impoſuit. Queſitum eſt anhec legata videretur? Reſpōdi legatam videriʳ.T Ulianꝰ.Ec conditio ſi in capitolium¶ T aſcēderitᵗ: ſic recipiēda ē ſi cūprimum potuerit capitolium aſcē¶ Demderit:G Iſeparatiꝫ mihi totus fūduspure: tibi ſub conditione legatus fuerit: ⁊ tu deceſſeris anteqͣꝫ cōditio extiterit: non habebo neceſſitatē imple̓ conditionē. vtpote cumetiam ſi conditio defeceritᵛ parsquam vendicaturus eras mihi accreſcatʸ.A Ffrica.N teſtamēto ita erat ſcriptuꝫ¶ Stichus ⁊ pāphila liberi ſūto⁊ ſi in matrimonium cōierint: hr̄smeꝰ his cētū dare dānas eſto. Stichus ante apertas tabulas deceſſit. Reſpondi partē ſtichi defectameſſe: ſed ⁊ pamphilam defectaꝫ cōditione videriʸ. Ideoqꝫ ꝑteꝫ eiusapud hr̄dē remāſurā. ¶ Sed ⁊ ſivterqꝫ viueret: ⁊ ſtichꝰ nollet eamvxorē duce̓: cū mulier parata eſſetnube̓: illi ꝗdē legatū deberet̉. Stichi āt portio inutilis fiebat. naꝫ cuꝫvni ita legatū ſit. Ticio ſi ſeiā vxorē duxerit hr̄s meꝰ. c. dato. ſiquidēſeia moriatur defecta cōditio intelligitur. At ſi ipſe decedat nihil ad

inſer. l. ſi plures.Ure ciuili. Si per grauatū impedit̉ implementū cōditionis: pro impletahabetur tam in vltimis voluntatibus ꝙͣ in contractibus. h. d. bar.a ¶ Non impleri. al̓s enim eſt nō impleri vt qꝛ hr̄s qui n̄ vult dare legatum inpedit. ad qd̓ eſt. jͣ. de re. iur. l. iure ciuili. ⁊. jͣ. qn̄ dies le. ce. l. v. §. itē ſi qua ⁊ sͣ. d̓an. le. l. meuia. in prin. ⁊ .jͣ. deſtatu liber. l. ſtatulibero. in pͥn.⁊ .l. ſeruus. §. imperator. al̓s d̓eſt non. ⁊ intelligitur de eo ī cuius ꝑſona eſt implenda ꝯditioconſiſtēs ī dādo ul̓ in faciendo.eius enī intereſt eam impleri ꝙcommodum īde ſentit ⁊ n̄ onꝰ.ſi ergo fiat per eum ne impleat̉ꝓ impleta habet̉: vt. sͣ. de condi. iſti. l. iij. ſed hec regula nonhabet locum in eo qui habꝫ implere conditionem vt capiat relictū. qꝛ ſi ſtat per eū nihil conſequit̉: vt. sͣ. e. l. ſi ticius ſtatuas ⁊ .jͣ. e. l. cū pupillꝰ. ⁊. l. ticiocentum. §. fi. ibi qd̓ ſi nolit ⁊cͣ.b ¶ Stipulator. puta ſi ſtipulatꝰ ſim. x. a te dari ſi capitoliumaſcendero: ⁊ tu ꝓmiſſor impedis me aſcender̄: ꝓ īpleta habetur conditio ẜm Io. ⁊ fac̄. C.de pi. ac. l. fi. ⁊ de an excep. l. vtperfectius. ſed ar. contra. C. decondi. inſer. l. legatum. ac.Umuir Si inter viruꝫ⁊ vxorem ſit mentio de liberis intelligit̉ de natis ex hisc ¶ Cū vir. qn̄qꝫ .i. qn̄cūqꝫ. ⁊ h̓h. d. bar.ſi habes in tex. qn̄qꝫ.d ¶ Fuiſſent. facit. jͣ. e. l. ſi vir.⁊. l. ſe. ⁊ fac̄. jͣ. ꝗ ⁊ a ꝗbꝰ. l. mr̄imonij. ⁊ sͣ. de au. ⁊ ar. le. l. iij.⁊ sͣ. de pac. dota. l. īter uirum.Ec ſcriptura. Cōditio¶ Calternatiua dicitur illa q̄pōt duobus modis īpleri. ⁊ ſi īꝯditiōe eſt aliꝗd turpe illud reijcit̉ ⁊ alid̓ ē implendū. h. d. b.e ¶ Facturū. puta monumētū⁊ ſub. fūdū lego. ⁊ no ꝙ iuram̄tum remittit̉ ſed non factuꝫ: utjͣ. e. in fi. ac.f ¶ Unā. ꝙͣtū ad hoc: qꝛ ſatis ēvnaꝫ impleri. due tn̄ vere ſuntcōditiōes: ut. sͣ. d̓ ꝯdi. īſti. l. v.ſic ēt duoruꝫ reorum obligatiovna eſt ꝓpter vnius rei ſolutionē. v̓e tn̄ ſunt due: ut. jͣ. de duobus reis. l. iij. §. fi. ⁊. l. eandeꝫ§. fi. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ſi duo.¶ Partes. qꝛ duobus mōispōt adīpleri. ⁊ facit īſti. de pu.ſub. §. igit̉. ⁊ sͣ. d̓ arb. l. ꝗd tn̄.⁊. l. celſus. §. idē ait. ſꝫ ibi vtrūqꝫ implendū eſt .ſ. in. l. celſus.h ¶ Facturū .ſ. iurauit. ac.i ¶ Admittat̉. etiā ſi nō iuret̉.⁊ facit. sͣ. d̓ cōdi. inſti. l. que ſubcondi. in prin. ⁊ de le. iij. l. nondubium. §. i. ac.Cum eadem Ius accreſcendi trattitur ad her̄desh. d. bar. vel ſic. Cui accreſcitportio accreſcit etiam eū onericōditionis. vl̓ dic ꝙ portio deficiens accreſcit portiōi: iō ius accreſcendi tranſmittitur ad queꝫtrāſmittit̉ portio. pau. d̓ ca.k ¶ Eadē. accreſcit .i. non decreſcit: ut. C. de ca. tol. §. vbi aūt. ⁊. §. ſin vero meuio. ⁊ facit. jͣ. de ſuis ⁊ leg. here. l. ſi ex pluribꝰ ⁊ sͣ. de vſufru. ac. l. idem ⁊ ſi. §. ſimihi. ⁊ sͣ. ſi pars here. pe. l. ij. ⁊ jͣ. e. l. ſi ſeparatim. ac.¶ vtiliꝰ fic. Dui tenet aliꝗd facere ſub certa forma ⁊ ſub pena ſi non poteſt illānto. Si deficit exemplar: deficit eremplandum. b. d. bar. uelformā obſeruare ſine ſui culpa non incidit in penā: tenet̉ tn̄ opꝰ facere ut poteſtarbitrio boni viri. h. d. pau. de ca.

¶ In teſtō. ſuſpicabat̉ .i. ſuſpicio erat in vi paſfiui.n ¶ In ſcriptura .ſ. teſtamēti nonm ¶ Num .i. an.expreſſit illud. uel dic in ſcriptura .i. ſubſcriptione monumēti qd̓ erat ibi n̄erat ita ut teſtator dixerat. ac.o ¶ Nullā. innotuit gͦ al̓s hēre locū penā. ſꝫ cōtra. sͣ. d̓ his q̄ no. pe. re. l..i. ⁊ inſti. de le. §. fin. ſedforte ſpāle ī hoc caſu. ueldic ꝙ erat ius antioẜm qd̓ nō valebat pēa.p ¶ Debere. cōpellūturaūt pontificali auctoritate: vt. sͣ. de peti. here. l.hr̄ditas. ⁊ de an. le. l. ꝗntus. nō tn̄ cōmittit̉ penavt. sͣ. dixit. ⁊ facit. jͣ. e. l.ꝯditio. ⁊. l. ꝗbꝰ. §. fi. ⁊ sͣde vſufru. le. l. legatumciuitati. ⁊ sͣ. ad ſil̓. l. iij.§. ſi conditionē. ⁊ .jͣ. d̓ iureiur. l. non pōt videri.⁊ sͣ. de vſur. l. pecunie.§. fi. ſꝫ ar. cōtra. sͣ. d̓ conſti. pecu. l. i. §. eum. ac.Ilie. Conditio denubendo arbitrioalteriꝰ reijcit̉: iō non nocet ſi ille ꝗ debet ante arbitrari moriatur. h. d.bar. uel ſic. Defectio cōditionis a iure reprobate non facit legatum. deficere. h. d. pau. de ca.q ¶ Deberi. facit. jͣ. e. l.cum tale. §. reſcripiuꝫ. etsͣ. de le. i. l. turpia.¶Una ſpēs loco alterius ſuccedit ex voluntate defūcti. Barr ¶ Uideri. ſic. sͣ. de dona. inter virū ⁊ vxo. l. ſidōate. §. ſi. ſpōſus. ⁊ sͣ.de exerci. l. i. §. ſed ⁊ ſi ꝓpoſito. ⁊ sͣ. de li. ⁊ poſt. i.l. iōqꝫ. ⁊ sͣ. d̓ le. i. l. ſtichū ex te. ⁊ d̓ le. iij. l. uxorē. §. teſtō. ſꝫ ar. ꝯͣ. sͣ. deteſta. l. heredes. §. ſi ꝗdpoſt. ⁊ sͣ. de adimen. le.l. cū ſeruꝰ. ⁊ sͣ. d̓ pig. l.ſi fideiuſſor. §. lucius.conditio.¶ Cōditio prātiua fatilis dꝫ īpleri ſtatī cū pōth. d. bar. al̓s habet̉ ꝓ defecta. h. d. ſingl̓r pau.s ¶ Cōditio. cū pͥmum.poſt mortē teſtatoris. utsͣ. e. l. ij. ac.t ¶ Aſcenderit. alit̓ ſi ſitſtipulatio concepta ī nōfaciēdo: qꝛ tunc qn̄ deſijtpoſſe fieri niſi in caſibusqͣttuor: vt. jͣ. de uer. ob..l. ita ſtipulatꝰ. §. ſabinꝰItē ⁊ ī legato ſecꝰ .ſ. ſi īnō faciendo ē cōditio: ꝗaſtatim dat̉ pͥſtita cautiōemuciana: vt. sͣ. e. l. muciane. ⁊ hoc vbi īponit̉ legatario. ſꝫ ī hr̄de ideꝫ indiſtīcte ẜꝫ aꝫ. ꝓbat̉. jͣ. ii.i. l. i. §. itē ſi ita legatumM xdſacis re poraratim.accreſcit ſine onere. hocd. bar. uel ſic. Ius decreſcēdi trāſit ſine onere conditionis. h. d. pau. ca.u ¶ Defecerit. te viuēte. ac. x ¶ Accreſcat .i. nō diminuit̉: ut. C. deca. tol. §. vbi aūt. ſic. sͣ. e. l. hec ſcriptura. §. fi. vl̓ dic accreſcit ut auferri nōpoſſit qd̓ in idē recidit. ⁊ facit. sͣ. de here. inſti. l. ſi ſub conditione.N teſtamento Si ꝯditio mixta ꝑ caſuꝫ deficit: deficit relictū. ſecꝰſi ꝑ aliū in cuiꝰ ꝑſona confertur ſit impedita. h. d. bar.y ¶ Conditione videri. īmo vr̄ ꝙ non: ut. sͣ. de an. le. l. ānua. i. rn. af. ꝯͣ.