Liber

cioſeª agere circa defuncti vindictāconuenit.¶ Riphoni.¶ Utorem qui ſui pupilli noīeˡfalſuꝫ vel inofficioſū teſtm̄ dixit: non ꝑdere ſua legata: ſi nō obtinueritᶜ optima ratione defendit̉: ⁊ſi libertum patrisᵍ pupilli ſui noīeᶜcapitis accuſauit nō repelli a bonorum poſſeſſione contra tabulas: qꝛofficij neceſſitas: ⁊ tutoris fides excuſata eſſe dꝫ: nec ꝗſqͣꝫ iudicū calūnia notabit tutorē ꝗ non ſuis ſimultatibusᶠ accuſationē ſub noīe pupilli inſtituit: ſed cogente forte matrepupilli: uel libertis patrisᵍ inſtantibus. ¶ Et ſi tutor reū aliquē poſtulauerit pupilli noīe: ⁊ iō non ſit executus: ꝙ interim ad pubertateꝫ pupillus peruenerit: non oportet diciin turpilianum eum ſenatuſcōſul.incidiſſeʰ. Diſcretaᵇ ſūt enī iura qͣꝫuis plura in eandē perſonam deuenerint: aliud tutoris: aliud legatarij. Et cū nō ſue perſone iure ſꝫ pupilliʸ accuſauerit: propriam penammereri non dꝫ. Deniqꝫ pupillo relicta in eo teſtamēto: niſi a principeꝯſeruara ſint pereuntª: adeo illeᵏ ēaccuſatoris defēſor: ⁊ quaſi patronus. Idem ⁊ ſabinus ſcripſit ad uitellium.GAius.Iquilibet heres ex cuiuſcunꝘqꝫ teſtamento tacite rogatusfuerit vt quadrantem quem legisfalcidie beneficio retinuitᵐ: non capienti reſtituat: eque locus erit ſenatuſcō.ⁿ Neqꝫ enī multum intereritinter tale fideicom. ⁊ cū ꝗs id qd̓ adſe ex hereditate peruenerit reſtitue̓rogatꝰ ſit.TApinia.Iteſtamentuꝫº patris iure fa-ctum filius negauerit: quoniāde iure diſputauit: non iudiciuꝫ defuncti īpugnauitᵖ aūt accuſauit: retinet defuncti volūtatē. IDē.

¶ Igener ſocerū heredem reliquerit taciti fideicom. ſuſpicionem ſola ratio paterneq affectionisnon admittit ¶ Apud ſceuolamᶠclaudius notat ſi viuo teſtatore deceſſerit is cui illicite legatum relictūerat: nō a fiſco hoc vedicat̉: ſꝫ apd̓eū a quo relictū eſt remanetᶠ.¶ Incipit liber. xxxv. digeſtorum⁊ vndecimus huius.¶ De conditionibus ⁊ demōſtrationibusᶜ ⁊ cauſis ⁊ modis eorumque in teſtamentis ſcribuntur.TXpianusEgatis que reliquūt̉ aut diescertus aut conditōⁿ aſcribituraūt ſi nihil hoꝝfactuꝫ ſit preſētiaᵉ ſūt: niſi ip̄acōditior inſit. ¶ Cū dies certꝰ ſcriptus eſt: quanuis dies nōdū venerit ſolui tn̄ poſſuntᶻ: qꝛ certuꝫ eſt eadebitū iri. ¶ Dies aūt īcertꝰ eſt cuꝫita ſcribitur. hēs meus cū moriet̉.x. dato. nā die̓ incertū mors habeteius: ⁊ ideo ſi legatarius ante d̓ceſſerit: ad hr̄dē eiꝰ legatū nō tranſit:qꝛ nō ceſſitª dies viuo eo: quanuiscertum fuerit moriturum heredē.¶ Ineſt autē conditio legatisᵇ veluti cū ita legamus. Quod ex arethuſa natum fuerit hēs dato. autfructusᶜ qui ex fundo ꝑcepti fuerintheres dato. aut ſeruū quem alij nōlegaueroᵇ ſeio dato. Upianus.Onditionuꝫ: quedam ſunt q̄Aquādoqꝫ impleri poſſunt etiam viuo teſtatore: vtputa ſi nauisex aſia venerit. nā quandocūqꝫ venerit nauis conditioni paritum videtur. Quedā ſūt que nō niſi poſtmortemᵉ teſtatoris. veluti. ſi. x. dederitᶠ ſi capitolium aſcenderit. naꝫ

a ¶ Officioſe .i. cū officio ſiue pietate ſiue affectu mapoſ. §. quos aūt.gno. ⁊ ſic ē cōtra. sͣ. e. l. i.Utorem Qui ex neceſſitate officij teſtm̄ accuſat ab eo qd̓ proprio nominmeruit non. r̄pellit̉. Itē quādo plura iura cōcurrūt in ꝑſonā vnius perinde ēac ſi cōcurrāt in ꝑſonā diuerſoꝝ. Itē pupillus ex facto tutoris perdit ſed reſtituitur. h. d. bart.b ¶ Sui noīe. aliud ſi ſuo tunceni propria ꝑ̄dit legata: vt. jͣ. e.l. in fin. ibi. ⁊ eum nō ſue ꝑſone⁊cͣ. sͣ. e. l. poſt le. §. ei. ⁊. §. amittere. Itē qd̓ dic̄ noīe pu. dic. i.ꝓ vtilitate pupilli ſuo tn̄ nomine: vt. C. de his ꝗ. vt indig. l.polla.¶ Obtīuerit .i. ſuccubuerit. vt⁊. C. e. alia. ⁊ fac̄ ad hoc inſti. d̓inoffi. teſta. §. ſi tutor. ⁊ sͣ. de īoffi. teſta. aduerſus. §. i. ⁊. C. d̓admi. tu. cū ꝗdā.d ¶ Patris .ſ. tutoris.e ¶ Noīe. ſecus ſi ſuo: vt. jͣ. deiurepa. eum.f ¶ Simultatibꝰ. alioꝗn aliudeſſet: vt. C. de admi. tu. l. n̄ eſt ⁊C. ꝗ accuſa. nō poſ. l. ij.g ¶ Patris .ſ. pupilli.h ¶ Incidiſſe. ſic ⁊ .jͣ. ad turpil. l. diuus.h ¶ Diſcreta rō ad oīa p̓dcā .ſ.i ¶ Pupilli .ſ. noīe .i. ad eiꝰ utilitatem: vt. C. de his qui. vt indig. l. polla. ⁊ ꝗ accu. nō poſ. l.ij. ac.z ¶ Pereunt: vt ⁊. C. d̓ his ꝗ.ndig. l. polla. ⁊ sͣ. e. l. poſtle. §. etati.k ¶ Ille .ſ. tutor.ꝗlibet. alias non eſt hiclec ſed ibi incipit. §. idē ſa.ſcripſit. ſi ꝗlibet ⁊cͣ.m ¶ Retīuit .i. retiner̄ potuit.n ¶ Senatꝰ cō. cuiꝰ nomē nōhēmꝰ quo cauet̉ ei auferenduꝫ⁊ fiſco applicandū. ⁊ arg. jͣ. adtreb. l. marcellꝰ. §. fin. videbat̉aūt ꝯͣriū iō: qꝛ de ſuo largit̉: vtar. jͣ. d̓ iur. fiſci. l. ita fidei in fi.II teſtamenttum. negauerit. iure ſcm̄.p ¶ Impugnauit .ſ. taliter vtꝑdat relictū vere tn̄ impugnatqd̓ dic: vt. sͣ. e. poſt le. §. i.ner. Sola rō cōiunStlonis nō īducit pſumprionē fraudis. hoc prīo. ?d̓o vtlocus ſit fiſco oꝫ in ꝑſn incapacis diē cedere. h. d. barq ¶ Paterne. qꝛ loceē ſocer: vt. sͣ. ſo. ma. l. quia parentis. quaſi de eo confidat vde patre quia vxor .ſ. filia ſocerierat nō capax. ⁊ iō videbat̉ ſocer īſtitutꝰ vt ad filiā ꝑueniret q̄ ſuſpicio non ſufficitniſi appareat eū tacite rogatū: vt. jͣ. de iur. fiſ. l. nō intelligit̉ in pͥn. ⁊. §. i. ⁊ sͣ. e.ī fraudē. ſꝫ ar. ꝯͣ. C. d̓ fideicō. l. ꝙͣuis. ⁊. jͣ. ad tre. l. pure.r ¶ Apud ſceuo.illicite. qꝛ nō capaci.s ¶ Rēanet. ad hoc ē. C. de ca. tol. §. pro ſecundo. ⁊sͣ. e. ī fraudeꝫ. §. i. ar. ꝯͣ. jͣ. d̓ iur. fiſ. l. iij. §. qn̄ aūt. ſꝫ aliud ē mori ut h̓. aliud fierinō capacē vt ibi. itē h̓ fallit regula quā hēs. sͣ. d̓ inoffi. teſt. pap. §. meminiſſe. utibi dixi. ⁊ sͣ. e. claudius. in fine.t. ¶ De cōditionibꝰ ⁊ demonſtrationibus Supra dictū eſt de legatis in quibusqn̄qꝫ ponitur ꝯditio. demonſtratio. modus. ⁊ cā. ideo de his dicit. Eſt aūt cōditio quedam legati ſuſpēſio: cuiꝰ de futuro defectus ſeu ꝯfirmatio pēdet. Demōſtratio eſt q̄dā in exiſtētibus ſeu p̄teritis accidētibꝰ noticia quo magis legatuꝫ ſiliꝗdū adhibita. Cā dicit̉ quedaꝫ d̓ preteritis procedens ſuaſio: quo teſtō nr̄o magis queꝫ honoramus ſiue aī īpulſio a nobis expreſſa. Modus eſt de futuro ⁊ qͣſi cuiuſdam rēunerationis a legatario petite exhortatio: quo non completo ita relicto priuatur: ſicut deficiente cōditōe ab initio non capitur. Uidēdū ergo de natura predictorū. Natura ꝯditōis ē ut ſi ſit ptātiua ei obtēperet̉. vel ꝑ eū ꝗ obtēꝑare debet non fiat quominus adīpleat̉: quo caſu pro īpleta habet̉ ⁊ relictumcapiet̉ vt. C. de ꝯdi. inſer. l. fi. ⁊ sͣ. de cōdi. inſti. l. que ſub ꝯdi. ⁊ de le. i. l. turpia.Si v̓o turpis ul̓ inhoneſta. ſi quidem ex ꝑte legatarij ꝓ non adiecta habetur. idēde īpoſſibili. al̓r ſi ex ꝑte heredis ponat̉. tūc .n. legatū vitiat̉. ut inſti. de le. §. fin.ſi vero caſualis. uel mixta fuerit euētus ſpectatur: vt. C. de cadu. tol. §. ſina

ſtetit: ſed ꝑ euꝫ in cuiusfortuitū caſū ſteterit: vt. C. de cōdi. īſer. l. legatū. Natura v̓o cāe vl̓ d̓mōſtrationis eſt ut ꝙͣuis falſa d̓monſtratio vl̓ cā dicat̉ legatū nō tn̄ vitiaturvt inſti. de le. §. ſi quis ī noīe. ⁊. C. de fal. cā adie. le. l. ij. ⁊ fi. Natura v̓omōi hec ē. vt modꝰ adīpleat̉ vl̓ ꝑ legatariū non ſtet quominꝰ adīpleat̉. ⁊ſic legatū n̄ r̄uocat̉: vi.C. d̓ hiſ q̄ ſpͥmō. l. i. ⁊. ij.ILeiſta prīo ponidiſtinctionemAtrimēbrē cumexceptione vſqꝫ ibi. cumdies. Scd̓o ꝓſcꝗt̉ pͥmūmēbrū declarādo ⁊ ſupplendo: qꝛ cuꝫ ſit de diecerta an̄ ⁊ qn̄ ſupplet: qꝛaliqn̄ ē dies certa an. ſedīcerta qn̄: vt ē dies mortis: et iſta magis facit legatū ꝯditiōale ꝙͣ in diēvſqꝫ ibi īeſt. ibi declaratexceptionem q̄ fuerat deꝯditione q̄ aliqn̄ ineſt lꝫnon fuerit expreſa: ⁊ declarat qn̄ pōt ineē ex natura rei legate cuꝫ legat̉qd̓ n̄ ē in reꝝ natura tꝑeteſtam̄ti ſꝫ ſꝑat̉. vn̄ ineſtꝯditio ſi erit ī futurꝝ. aliqn̄ īeſt non ex natura reilegate: ſꝫ ex modo legandi vt lego ẜuo quē alterinon legauero .i. ſi non legauero. Et iſta pro ſummario ſufficiāt. Pau.u ¶ Conditio. que appo 1nit̉ ꝑ ſi ⁊ cū: vt. jͣ. d̓ v̓b.ob. l. ꝗcūqꝫ. §. pe. ⁊. l. huius. ⁊ addit h̓ tertiū mēbrū .ſ. aut dies īcertꝰ vtjͣ. e. l. dies: ſꝫ dices eū cōtineri ſub mēbro de ꝯditione: vt. jͣ. e. dies. at dico h̓ non eē verū ſempervt hēat̉ ꝓ cōditiōe diesīcertꝰ: vt. jͣ. qn̄ di. le. ce.l. ſi cū heres ⁊. jͣ. e. l. conditiones.x ¶ Pn̄tia .i. pure debētur. ſic. sͣ. d̓ le. ij. l. oīa.⁊ .jͣ. qn̄ di. le. ce. l. ſi diesī pͥn. ⁊. jͣ. de re. iur. l. ī oībus. ſꝫ fallit. jͣ. ad treb.l. epiſtola. §. fi. ⁊. l. vbi.⁊ sͣ. de aur. ⁊. ar. le. l. filiam. q̄ ſūt ꝯtra vl̓ dic īillis tacitā ineē ꝯditiōeꝫ.y ¶ Conditio inſit. qd̓ ēquandoqꝫ ex natura uelqualitate rei legate. ut īpartu arethuſe ⁊ fructibus. qn̄qꝫ ex qͣlitate legādi. ut ẜuā que alij non legauero ſcio dato. vl. jͣ.z ¶ Pn̄t. cū gratia onerati dies eſt appoſitꝰ al̓s ſecus.§. fin.ut. sͣ. de ānu. le. l. eū. ⁊ d̓ le. ij. l. ſi ita. §. pegaſus. ⁊ eſt aliud in ꝯditionalilegato relicto ī diē īcertū ꝙͣ hic dicat: vt. jͣ. d̓ v̓. ob. l. ſtipulatio iſta. §. nihilcertū. ⁊ sͣ. de condi. īde. l. qui ꝓmiſit. ⁊. jͣ. qn̄ di. le. ce. l. ſi dies. Itē in di I rei ceſſione differt purū ⁊ conditionale: ut. C. de ca. tol. §. ſinaūt ſub cōdi.a ¶ Non ceſſit. facit. jͣ. qn̄ di. le. ce. l. ſi cū heres. ⁊. jͣ. e. l. heres meus. ⁊. l.in teſtamento. ⁊ sͣ. de le. ij. l. ſi pecuniam. §. fi.b ¶ Conditio legatis. non tn̄ per oīa eſt conditionale: vt. jͣ. e. l. conditiones. ⁊ dic vt. dixi. sͣ. e. l.c ¶ Fructus. ſic. jͣ. de ver. ob. l. interdū: ⁊. l. inter ſtipulantē. §. ſacrā. visͣ. de tri. ⁊ ole. le. l. cū certus. ⁊ de contrahē. emp. l. ſi debitor. §. fi.d ¶ Non legauero. idē ſi dicā ꝗ meus erit cū morar: vt. sͣ. dele. i. l. v. x..i. et. vi.ditionum Conditiones caſuales poſſunt viuo teſtatore impleri: ſecus ſi fuerit poteſtatiue ⁊ faciles qꝛ tūc debēt impleri poſi mo:tem ⁊ ſcienter non fato. h. d. bar.e ¶ Poſt mortē. ⁊ harū quedā ēt ante aditā her̄ditatē: quedā tm̄ poſt: utde le. i. l. queſitum ⁊. jͣ. e. l. iul. paulus.f ¶ Dederit. ticio extraneo. ⁊ ſic ēt ante aditā hereditatē: ſi autem heredūtunc tm̄ poſt: vt dicta. l. queſitum. §. i. Et nota ꝙ conditio aut ē caſualis