De rebus dubijsXXXIIII

i 8 1

Iis ꝗ ducenta depoſuit ita leget. ſeio cū ducētis q̄ apd̓ eū depoſui. ccc. lego. ſingule ſūmeª ſeꝑateᵇ ꝗdē certā hn̄t demonſtrationeꝫ.ꝯiūctioneᶜ v̓o tali incidūt ī ambiguitatē. ſꝫ dicendū ē nō. cccº. ſꝫ. ccccc. deberi: qꝛ due ſumme iūgunt̉. ¶ Siꝗs ita leget. fundū ſeianū he̓s meꝰticio cuꝫ dione meuio ſeruo datoᵉ.dubitat̉ ꝗdē an dioni quoqꝫ fundꝰlegatus ſit an dio eum fundo legatus ſit. Sed magis dicendum eſtnon ſolū fundū: ſꝫ etiā ſeruū dionēeē legatū: maximeᶠ ſi nullas iuſtascās habuerit dioni legādi. ¶ Cuꝫita ſtipulationē ꝯcipimus. ſi hoīemaut fundūᵍ nō dederis. c. dare ſpondes. vtrunqꝫ eſt faciēdumᵇ ne ſtipulatio cōmittat̉ .i. ſiue alterū ſiue neutrū factū ſit tenebit ſtipulatio. Idēqꝫ eſt euidenterᵏ cum propoſitis ſpe

cialiter pluribus rebꝰ quas fieri volumus: ita ſtipulamur. ſi quid eorum factum non erit: veluti ſtichuꝫ⁊ damam ⁊ herotem ſiſti. ſi quis eorum non ſteterit: decem dari. neceſſe eſt enim oēs eſſe ſiſtendosⁱ vt ſtipulationi ſatiſfaciat. Uel vt ꝓpiusaccedamus: fingamus ita ſtipulationē fcāꝫ. ſi ſtichū ⁊ damam ⁊ herotem nō ſiſteris: decē dari. neqꝫ eniꝫdubitabimꝰ: ꝗn eque oēs ſiſti oporteat. ¶ Utrū itaᵐ concipias ſtipulationem. ſi illud aut illud factuꝫ nōerit. An hoc mō. ſi ꝗd eoꝝ ſcm̄ nonerit. que vt fierent cōprehēſa ſuntⁿ.hoc intereſt. Ꝙ quanuis altero factoꝰ verum ſit: hoc aūt illud vere factumᵖ eſſe: non ideoq tamen veruꝫerit hoc aut illud factum non eſſe.nam ſimul ea poſſunt eſſe veraquanuis inter ſe contraria ſintʳ: ꝗa

vera niſi ſtatuat lex contra. uel propter pietatē vel reuerentiam uel aliamcām vt. jͣ. ę. qd̓ de parit̓. ⁊. l. fi. ⁊ sͣ. e. l. ſi fuerit. ⁊ fa. sͣ. e. l. ſi īter. ⁊. l. ꝗ diqs. i. jͣ. de reg. iur. l. quotiens idem ſermo. ⁊. l. ī obſcuris. ⁊. C. de dona.ſancimus. §. ſiquis aūtem huic. l. eſt contra illud generale. res dubia⁊c̄. ſed diſtingue vt. sͣ. de.i. ueteribus. in fi. glo. ſed pactum ⁊cͣ.Iis. Sicut dictioO ⁊:ita dictio cum indubio dicit̉ eadē īter diuerſa. h. d. Bar.Sūme .ſ. cc. ⁊. ccc. ac.Seꝑate .i. ſi ſeꝑatiꝫeēt legate vtraqꝫ quātias indubitanter debet̉.¶ Cdiunctione. que ſitper eum. ac.¶ ¶ Non. ccc. ſ. tm̄. ſꝫ ꝗngenta ⁊c̄. ſed videtur exquo eſt ambiguum ꝙ ſequamur minimum: ut.sͣ. de le. iij. nūmis. ⁊ .jͣ.de reg. iur. l. ī obſcuris.q̄ ſunt ꝯtra. So. illd̓ ueruꝫ nx ſtatuat cōtraqd̓ facit hic.ia hec dictio cuꝫ accipit̉ pro ⁊. ut.sͣ. d̓ le. i. l. ſi ꝗs īꝗli.§. ſi ita. ⁊. l. ticie. §. nihil⁊ de vſufru. le.¶ Eſuis. Si ſernoīatꝰ pōt accipi ut restibi legata: ⁊ ut perſonalegatarij: in dubio accipit̉ vt res legata. Bar.¶ Siꝗs. dato. hec propoſitio eſt duplex. ⁊ ſit interpretatio latius pro augendo relicto ⁊ puncta ibi ſeruo: ut ſic dictio cuꝫngat res legatas: nō v̓o plures faciat legatarios. ac.¶ Marime. qꝛ ex legatarij charitate alia ⁊ alia p̄ſumit̉ teſtatoris voluntas: ut. sͣ. de le. i. ſi ſeruus plurium. §. fi. ⁊ de ali. le. cum alimenta. in pͥn.⁊. C. de le. i. cum alimenta. ac.¶ Cum ita. aut fundū non dederis. id eſt remaneat ad danduꝫ: cū intercontrahentes hoc actum fuerat veluti ſi primo fundū ⁊ hominē ſtipulatus fuero. nā ſi ab initio fundū vel hominē: uel fundum ſimpliciter: deinde. c. ſi hominem uel fundum non dederis: ſufficit ad penam euitandamalterum dari ẜm. R. Sed ꝗd ſi nulla ſtipulatio preceſſerat uel pactio exqua hoc appareat; rn̄. idem vt vtrūqꝫ ſit vt committat̉ ſtipulatio: ut. jͣ. d̓ver ob. l. ſiꝗs ita ſtipulatus fuerit. x. in fi. ⁊. l. ſi ita ꝗs. ⁊ .jͣ. §. vtrum. ⁊ ſich ¶ Faciendum. non ex ſtipulatione predicta: ut. sͣ. de ac. ⁊ oblig. l. oblpōt loqui. ⁊ ſic aut pro ⁊ accipitur. ac.gationum fere. §. ſi ita. ſed metu pene vtrūqꝫ eſt faciendum. Sed ꝗd adti? Rn̄. quia de dubijs etiam circa ſtipulationem hic tractat̉. lꝫ principalius circa vltimas voluntates. ⁊ quia eſſet idem ſi teſtator hiſdem verbis eſſet locutus. ac.¶ Stipulatio .ſ. penalis. ac.Euidenter .ſ. enim plus poterat dubitari. ac.¶ Siſtendos. ne incidat in penam. ⁊ dic ut noͣ. sͣ. ſiꝗs ca. ſi ẜuus. §. i.m ¶ Utrum ita. Iſtius. §. ſūma ponitur in glo. prima. ſed ſi ꝗs apertiusvelit ponere ſic dicat. promiſiſti mihi me non impedire ire agere: ⁊ rem ame non aduocare. ⁊ ſi illud aut illud factum non erit promiſiſti. c. modonon impediuiſti me ire agere: ſed rem aduocaſti. peto a te igit̉ penam. ꝗaconueniſti vniuerſaliter illud aut illud non facere ita ꝙ vtrūqꝫ. ſi igiturin aliquo eſt factum cōtra: tota oratio eſt vera ut pena commitatur. quiavtrunqꝫ non eſt factum. Tu vero ſophiſta volens me decipere tanꝙͣ ille. duo ⁊ tria ſunt. v. ergo duo. v. ⁊ tria. v. vnum trahis ad duo. ⁊ dicasconueni illud aūt illud non facere. ſed illud aūt illud obſeruatum eſt. ergo pena non eſt commiſſa. Ego uero rn̄. ſicut eſt uera iſta propoſitio: qꝛillud aūt illud eſt obſeruatum: quia alterum tm̄. qꝛ qd̓ non impediuiſti.nam in alternatiuis ſufficit vnam partem veram eſſe: ita ꝙ non tamenſequitur. ꝙ illud aūt illud non feceris ẜm ꝙ rem aduocaueris: quia vtraqꝫ uera: quia non īpediuiſti agere. ⁊ quia rem aduocaſti: quia igiturutrunqꝫ conueniſti ⁊ non eſt factum. ergo tota oratio eſt uera ut ſtipulatio pene committatur ac ſi in utroqꝫ eſſet contra factum. ⁊ ꝙ due ſubcontrarie pn̄t eſſe uere quando non ſumitur intellectus ex vniuerſo: probat acontrario: quia ambe poſſunt eſſe falſe. inſpicias ergo quo modo fuitconcepta ſtipulatio. nam ſi conueniſti penam ſi illud aut illud nonfeceris. oportet neutrum fieri ut non committatur ſtpulatio. ſimiliter⁊ ſi utrunqꝫ feceris .ſ. ſcribere librum ⁊ fodere foueam conueniſti. et ſinō faceres penā. vtrunqꝫ eſt facienduꝫ ut pena non committatur: quiaſi ex vtraqꝫ ſtipulatione te conuenirem ⁊ dicerem feciſti necne qd̓ ꝓmiſiſti. ⁊ tu ſimpliciter negares: intelligeres vtrunqꝫ negaſſe: licealiquid feceris. Sed dic mihi quomodo poterit concipi ſtipulatio quātdo plura deducuntur in ſtipulationem: ⁊ vnum fieri volunt contrahen

tes. ita comprehendere dꝫ ⁊cͣ. ⁊ hoc in contractibus. Idem videt̉ in ultimis volūtatibus. nam ſi dico ſic. ſi mihi filius aut filia genitus fuerit heres eſto. ſi filiusmihi aut filia heres non erit ſeius heres eſto. certe videt̉ ſeius ex ſubſtitutiōe ſemper admitti. ſiue vnus ſiue neuter ſit heres. quia in alternatiuis ſufficit vnaꝫ eſſe veram. ſed tamen ſecus eſt ꝙͣ in contractibus ꝓpter uotum parētum: niſi teſtator ſpāliter ꝯͣ vellet. cōſulit igitur ꝙ ſi vult ſubſtituere in caſum qn̄ filius uel filia heres nōerit. dicat ſic. ſi neqꝫ filius neqꝫfilia mihi heres erit talem ſubuo. ac.¶ Utrum ita. Iſte. §. conſueuit reputari multum difficilis. ⁊ pro certo eſt. Et hētis hicduas glo. magnas: vna eſt noua q̄ ponit caſum: lꝫ nō bn̄ declaret. Alia eſt antiqua ⁊ pōitcaſum magis ſuccinte: ⁊ neuter tn̄ eſt bn̄ clarus. Diuide gͦin quatuor partes. Prīo ponitur conceptio duarū ſtipulationum: ⁊ de dr̄ia inter eas dubitat̉. Scd̓a ibi. Qd̓ quāuis. inqua ponit̉ quedaꝫ confirmatioſeu euidēs ſolutionis rō in quaprocedit per modum expoſitionis. Tertia ibi. aīaduertendū.in qua ponit ſolutionē ⁊ differentiā inter predictas. Quarta ibi. proinde ſiꝗs. ī qua dy. ⁊ray. dicūt ꝙ on̄dit indefinitamequipollere vniuerſali: ſꝫ maledicunt: qꝛ eſt or̄o ꝑticularis: qꝛibi ponitur ſignū particulare:quid. hoc eſt aliquid. ergo noneſt indefinita. Dic ergo ꝙ ibi on̄dit hanc orationē quid nō feci. ⁊ ſimilia. Qn̄qꝫaſſumitur vniuerſaliter: quandoqꝫ in propria ſignificatione particulariter ẜꝫ diuerſas materias: vt. jͣ. proxime oſtendam in ſummario. Et. h. d. Si precedat ſtipulatio negatiue ⁊ copulatiue concepta: penalis ſtipulatio diſiunctiue conceptaneutrū fieri exigit. Si vero precedit cōuentio affirmatiue ⁊ copulatiue concepta:penalis ſtipulatio concepta requirit vtrūqꝫ fieri ut penalis ſtipulatio nō committatur. h. d. bart.m ¶ Utrum ita. communis littera eſt. ſi illud aut illud factum non erit. ſed in libro. R. ⁊ py. deeſt non. ⁊ ẜm. R. dic caſum. promiſiſti mihi duo non facere: puta non impedire me habere licere: ⁊ non impedire me ire per agrum tuum. ⁊ adiecit penam hoc modo. ſi illud aut illud factum non erit dabis centum. Item abalio ſum ſtipulatus duo fieri. puta librum ſcribi ⁊ foſſam fodi: ⁊ adieci penaꝫ hocmodo: ſiquid horum factum non erit dabis. c. Queritur an differat vna penaab alia in committendo: ⁊ in quo? Rn̄. ꝙ ſic: quia prima exigit neutrum factumeſſe ut ſtipulatio non committatur. id eſt neqꝫ impediri me habere licere. neqꝫ impedire me ire per agrum tuum. ſed altero facto uel vtroqꝫ committitur. eſt ergoſenſus ſi illud aut illud ⁊cͣ. ideſt cum vere poterit dici alterum factum non eſſe.nam altero facto uerum eſt. hoc aūt illud factum non eſſe. In ſecundo oportet ꝙfiat utrunqꝫ vt non committatur. qui caſus colligitur ex principio. ⁊ ibi. animaduertendum ⁊cͣ. Sed oppo. in primo. nam pone ꝙ neutrum factum eſt. quia nonimpediuit euntem: nec rem aduocauit. ergo alterum factum non eſt. ergo ſtipulatio committatur: quod eſt falſum. ſed dic ꝙ hoc eſt actum ut tunc non cōmittatur quod inſpicitur ut. jͣ. de regu. iur. ſemper in ſtipulationibus. ⁊ ſic ponituraut pro ⁊. vt. jͣ. de ver. ſi. l. ſepe. Preterea quando neutrum fecit vtrunqꝫ de ꝓmiſſis ſeciſſe videtur: quia factum pro non facto ponitur. ⁊ altero nō facto quodfacere debebat committitur ſtipulatio. altero non facto quod facere non debuitnon committitur. Si autem habeas ſine non plana eſt. ⁊ pone eadem exemplanon impedire ⁊ rem non aduocare. ⁊ differta ſequenti. quia in iſta oportet neutrum fieri: ⁊ in ſequenti ⁊ ſi quid horum ⁊c̄. vtrunqꝫ: vt non committatur ſtipulatio penalis. ac.n ¶ Comprehenſa ſunt. in ſecunda ſtipulatione: puta librum ſcribi ⁊ foſſam fodi. ⁊ ſi quid eorum factū nō erit pena. c. ſed in prima ecōtra neutrū fieri. ac.o ¶ Altero facto .i. obſeruato. vt qꝛ nō impediſti ire licet rē aduoces. ac.n ¶ Factum. id eſt obſeruatum. ac.q ¶ Non ideo. immo altero facto ⁊ altero non vtraqꝫ eſt vera. ſcilicet alterum factum eſſe: ⁊ alterum factum non eſſe vt ſtatim ſubijcit. nam ſimul ⁊cͣ. que videtur huic littere contraria. ſed dic ꝙ non ideo eſt ſecunda vera quia prima ſit vera. nec econtra prima uera: quia ſecunda vera ſit. ſed prima eſt uera quia alterūeſt. ⁊ ſic affirmatiue ſecunda eſt vera quia alterum non eſt. ⁊ ſic negatiue. ſunt ergo vere ambe vt ſubijcit. ſed non vna propter alteram ut hic. Uel dic licet ſit prima vera: non tamen ſecunda eſt vera: ẜm intellectum ſtipulantium: qui neutrunfieri voluerunt. cum ergo alterum tantū eſt obſeruatum: non eſt verum in neutrūfactum eſſe cōtra. ⁊ ideo pena cōmittitur. ⁊ ẜm hoc ꝙ ſubijcit naͣ ſimul ⁊c̄ muit qn̄ non eſſet actum neutrum fieri. ac.f ¶ Cōtraria ſunt .i. eſſe videntur. uel ideſt diuerſa. uel dic cōtraria ideſt ſubcontraria ꝓpter affirmationē que eſt in vna .ſ. illud aut illud factū eſſe. ⁊ negationeꝫque eſt in altera .ſ. hoc aut illud factum non eſſe. ac.