Druckschrift 
Corpus iuris civilis : Digesta Justiniani. Infortiatum. Mit der Glossa ordinaria des Accursius und mit Summaria des Hieronymus Clarius.
Entstehung
Seite
161r
Einzelbild herunterladen
 

XXXIIIDe fundo inſtru. vel inſtru. lega.

16 1

Um delationisª inſtrumentoAq̄rit̉. ſemota carneᵇ. menſasᶜ.pōderaº. ferramēta. ⁊ alia quoqꝫ q̄laniādeᵉ carnis cā parata ſunt. itemtruciasᶠ cultros dolabrasᵍ inſtr̄o relinquimꝰ. Inſtr̄o legato aliqn̄ ⁊ꝑſonas legātiū neceſſe eſt īſpici: vtecce piſtorio inſtrumēto legato itaipſi piſtoresᵖ ieſſe videri poſſunt: ſihic paterfa. piſtrinū exercueritˡ. naꝫplurimū ītereſt inſtr̄mᵏ piſtoribusⁱ:an piſtrinuꝫ paratūª ſit. Aſināªmolendinariā ⁊ molā negatⁿ neratius inſtr̄o fundi ꝯtineri. Itē cacabosº ⁊ patinasᵖ in īſtr̄o fundi eē dicimꝰ: qꝛ ſine his pulmentariūª coꝗnō pōt. nec multū refert inter cacabos ⁊ eneūʳ qd̓ ſupra focuꝫ pendet.hicᶠ aqua ad potandū calefit. in illis pulmentariū coꝗt̓. Qd̓ ſi eneum inſtr̄o ꝯtīet̉ᵗ: vrcei quoqꝫ ꝗbusaqua in eneū īfūdit̉: in idē genꝰ rediguntur. ac deinceps in īfinitū. quibuſqꝫ primis ꝓxima copulataʸ ꝓcedūt. Optimū ergo eē pediusait nō ꝓpriā vboꝝ ſignificationemſcrutari: ſꝫ in primis ꝗd teſtator demōſtrare voluerit: deīde in qua pͥſumptioneᵉ ſint ꝗ in quaqꝫ regioneꝯmorant̉. Cu d̓ villicoʸ q̄reret̉:⁊ an inſtrumēto ineſſet dubitareturſceuola conſultus reſpōdit. Si nōpenſionis certa quātitateᶻ: ſed fidedominicaª coleret: deberi. Ideꝫconſultus de meta molendinariarn̄dit. Si ruſticis eius fundi operarijs moleret̉: eā quoqꝫ deberiᵇ. Eſtautem meta inferiorᶜ pars mole: cacillus ſuperior. De bubulco quoqꝫ ita reſpondit. ſiue de eo ꝗ bobusibi araret: ſiue de eo ꝗ boues eiusfundi aratorios paſceret quereret̉:deberi. De putatoribusª quoqꝫita rn̄dit: ſi eiuſdē fūdi cā habeāturineſſeᵇ. Paſtoresᶜ quoqꝫ ⁊ foſſoresᵇ ad legatariuꝫ ꝑtinere. Itēcum fundꝰ ita legatꝰ eſſet. Meuio

funduꝫ ſeianū ita vt optimꝰ maximuſqꝫ eſt cū oī inſtrumento ruſtico⁊ vrbano ⁊ mācipijs q̄ ibi ſunt. ⁊ q̄reret̉ an ſeminaᵉ deberētur? Rn̄diverius eē deberi niſi aliud teſtatorē ſenſiſſe heres ꝓbaret. Idē reſpondit d̓ frumēto repoſito ad mācipiorū exhibitionē. In īſtrumento medici eē collyriaᶠ ⁊ emplaſtra⁊ cetera eiꝰ generis caſſius ſcribit. Tui fundū inſtructū legauerat:nominatim ēt legauit mancipiaᵍ q̄ſitum eſt an reliqua mācipia q̄ nonnominaſſet inſtr̄o cederent; Caſſiꝰait reſponſuꝫ eē tā ⁊ ſi mancipia inſtructi fundi ſint: tamen videri eosſolosᵇ legatos eē qui nominati eſſent ꝙˡⁱ apparet nō intellexiſſeᵏ patrēfami. iſtrumēto quoqꝫ ẜuosˡ annumeratos eē. Sabinꝰ ait. Cuifūdus queqꝫ ibi ſint: legata ſunt: eifundꝰ ⁊ oīa que in eo ſolita ſunt eē:queqꝫ ibi maiore parte anni morarētur: ⁊ hi qui in eum manendiᵐ cārecipere ſe conſueuerunt legati videntur. At ſi qua conſultoⁿ in fundo congeſta contractaue ſunt: quolegatuꝫ cumularetur: ea non videnturº legata eſſe. Quidaꝫ cuꝫ italegaſſet. Uillāʰ meā ita vt ego ipſepoſſedi cuꝫ ſupellectiliq mēſis mancipijſqꝫ que ibi deputabantur vrbanis ⁊ ruſticis: vineiſqꝫ q̄ in die mortis mee ibi erūt: ⁊ x. aureis. Et quereretur cuꝫ indie mortis ibi libros⁊ vitreamīa ⁊ veſticula habuerat:an ea oīa legato cederēt̉; Et quoniaꝫ quedaꝫ nūeraſſet: ſceuola reſpōdit ſpecialiter expreſſa legato ceder̄. Domuꝫ īſtructaꝫ legauit cūoībus affixis. queritur de īſtr̄is d̓bitoruꝫ an ea legatarius habe̓ poteſtrn̄di ẜm ea que proponerentur nōpoſſeª.

Amdelanionis. Dicitur hic ꝙ delanionis inſtrumento nō conti.nentur carnes. Bart.a Cum delanionis. id eſt macellarij ſiue becarij a laniando ſic dicti ꝗadilaniant .i. per fruſtra incidunt carnes ⁊ vendunt. uel. i. quia lanam ſeparant ⁊ diuidunt a corijs beſtiarum: ⁊ exuūt ſiue excoriant beſtias ⁊ ſicdicitur lanio a lanificiout ar. sͣ. de vſu ⁊ habi.l. plenū. §. fi. h.b Semota carne.enī nō cedit legato.e Genſas. iuper obꝰvēditur caro: vel etiamlana. ac.a Pondera. quibusponderātur carnes cuꝫvenduntur. ac.e Laniande .i. occidende uel diuidende vel ſeparande a corijs et lana. h.f Trucīas .i. ſtaterasſiue balanſas.g Dolabras .i. bipennis cuꝫ qua dolāt̉ lignauel qd̓ habet duo labrav C yntrumēto. pino.res .ſ. ſerui. ac.i Exercuerit. per ſe.k Inſtrumentum. ſcꝫſerui de ꝗbꝰ q̄ritur.l Piſtoribus .i. dn̄isper ſe etercent.h.m Piſtrinuꝫ paratūſcꝫ ſeruis quaſi ipſi precipiant in piſtrino vt primo caſu cedant legato:ſecūdo non. ⁊ ſic ⁊ īſtrumento agri: ut. sͣ. e. queſitū. §. alphenus. ⁊ dicitur hic piſtrinū .i. furnꝰal̓s pro molendino ponitur ẜm v̓go.m Aſina. redit ad inſtrumenta fundi. dic ergo aſinā que ducit molam. ac.ij Negat. niſi ſit ruſtico operi d̓putata. vt. jͣ.e. l. §. idē conſultus. aco Cacabos. ideſt lees. ac.p Patinas .ſ. patellas. ac.q Pulmētariū. ſuauis cibꝰ. ẜm v̓g. ac.f Et eneū .i. caldarium vel patolum a materia ſic dictum.s Hic .i. in eneo.t Continet̉. quod apparet ex pͥmiſſis cū nondifferat a cacabo ⁊ hocſecundario. directo autē inſtrumento coꝗnario ꝯtinet̉: vt. jͣ. de aur. ⁊ ar.lega. ſi nō ſint. §. ſi cuiu Copulata. jͣ. e. fundi. §. fi. ⁊ ad idem. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. ij. cū cōcordan. ac. Preſumptione .i. conſuetudine. ex qua voluntas teſtatoris preſumiur̄. ſic. sͣ. de edi. edic. ſciendum. §. illud. ⁊ de leg. i. ſi ſeruus plurium. §.fi. 2. sͣ. de leg. iij. nūmis. ⁊. l. nō al̓r. §. i. ⁊ de reg. iur. l. ſemꝑ in ſtipulationibus. ⁊. jͣ. de flu. ⁊ ne ꝗd in loco pu. l. ij. §. i.y Cum de villico. ad hoc. sͣ. e. inſtrumēta. in prin. ac.a Sꝫ fide dominica .i.3 Quātitate. nt extraneus colonꝰ. ac.dn̄o debita: ⁊ facit. sͣ. e. l. queſitū. §. alphenus in fi. ⁊ jͣ. e. ſeie. §. i. h.b Idē cōſultus. deberi .ſ. legatario. ut fundi inſtrumentum. ac.c Inferior. id eſt pauimentum molendini. uel forte īferior mola ſiue machina. ſed cacillus ſuperior quia paulatim de eo cadit frumentum in molam. ac.4 De putatoribus. vitiū vel arborum: ad qd̓. sͣ. ad. l. aꝗl. ſi putator.Ineſſe. inſtrumento fundi. ac.Paſtores. ouiū. ut. sͣ. e. inſtrumenta. in fi.4 Et foſſores. quia faciūt foſſata vt aqua non ſtet in fundo. Et nota ꝙ

ab illo. §. de publico vſqꝫ huc dicit de inſtrumētis cā querendorum fructum: utsͣ. eo. l. inſtrumenta. in prin.e Item. ſemina. facit. sͣ. de vſufruc. itē ſi. §. ſeminarios. ac.f In inſtrumento. collyria. expone ut inſti. de reꝝ di. §. cum ex aliena. ac. Cui fundum.merātio quorūdam indiuiduorū a legato generis eximit ſpeciem ſub qua indiuiduaenumerata comprehenduntur.h. d. ẜm oēs. bar.g Mancipia .ſ. ruſtica. ac.h Eos ſolos. ſic ergo genusprecedens reſtringitur per ſpecies expreſſas. ſed contra. jͣ. deſuppel. le. l. legato .i. rn̄ſo. ſol.hic ſciebat defunctus quid continebatur appellatione inſtrumenti: ibi non vel hic proprianomina expreſſit: ut ſtichumpamphilum ⁊ herotem. ibi ſpeciem generis vt mancipia. Sꝫhuic ſolutioni obſtat. jͣ. de ali.⁊ ci. le. l. verba. uel hic certumnumerum expreſſit: ut ⁊ ibi inſecundo et tertio reſponſo eiuſdē legis contrarie dicitur. velhic non intellexit ſeruos contineri in primis verbis .ſ. inſtrumento: ibi ſic. Uel dic plene vtno. sͣ. e. queſitum. §. pe. ⁊ fi. etfacit. sͣ. de le. iij. queſituꝫ. §. i. ⁊l. heres. §. i. ⁊ jͣ. e. quidā. ⁊ .jͣ.xeali. le. l. ſtichus. ac.i Qd̓ .i. quia. ac.k Intellexiſſe. cuꝫ dixit funum inſtructum. ac.l Seruos .ſ. noīatos. uel alios. ac. Sabinus. In dubio eavidentur eſſe in fundo que maiori parte anni ibi ſunt. hoc dicit. Bar.m Sabinus manendi. perpetuo. ac.n Conſulto. legatarij dolo⁊ machinatione: ut. sͣ. de leg.ij. l. nomen. §. filio. ⁊ sͣ. d̓ leg.iij. cum ita legatur. ac.o Nō vident̉. niſi teſtatoremid voluiſſe euidenter appareatvt. sͣ. de lega. iij. iul. §. fi. ⁊ facit. jͣ. de penu le. nam qd̓. §. i.⁊ .jͣ. de aur. ⁊ argē. le. ſi vxori.§. i. ⁊ sͣ. de lega. ij. ſi fundus. ⁊l. queſitū. §. ij. ⁊ fina. ⁊. l. pe. inprincip. ⁊. §. i. ⁊. l. ſi ita. ⁊. l. ſichorus. §. i. ⁊ sͣ. de vſufruc. lega. l. generali. §. i. ⁊ d̓ leg. ij.zaius. ac. Quidam. Si enumeratio ſpecierum venit ad determiI mancipiaᵗnationem verbi per qd̓ genusſignificatur videtur facta cā dectū in fūcIterminationis. h. d.p Uillam .i. domum. ac.q Suꝑpellectili. hoc eſt generale nomen: ſequentia ſpecialia ſunt que reſtrīgūtenus: ut ſubijcit. ac.r Cederent. nō aūt cetera: ut. sͣ. l. §. cui fundum. ⁊ qd̓ noͣ. sͣ. e. queſitum. §. pe.Item ad hoc ꝙ ſpecies derogat generi: ut. sͣ. de le. iij. l. vxorem. §. feliciſſimo. ⁊l. heres. §. i. ⁊. l. ea tamen. ⁊. jͣ. de ſuppel. le. l. legata. ij. ⁊. iij. rn̄. ⁊. jͣ. de ali. le. l.alimenta. §. baſilice. ⁊. l. ſtichus in pͥn. ac.s Domū. nō poſſe. ſic. sͣ. de le. ij. gaius in prin. ⁊ sͣ. de le. iij. vxorē. §. legauerat. ⁊. l. ſi mihi in prin. ⁊. §. i. ⁊ jͣ. e. l. cum fundus. ac.mancipia Legatum inſtrumenti eſt vniuerſale: ideo recipit augmētuꝫMoſqꝫ ad mortem teſtatoris. Item numeratio ſpecieruꝫ in dubio ſit cauſa auendi legatum. h. d. bar.t Mancipia. teſtator legauit fundum cum inſtrumento ⁊ cum mancipijs queibi erant. deinde in eodem fundo inducit poſtea mancipia: vt perpetuo ibi eſſent:⁊ queritur ancedant legato; ⁊ videtur ꝙ non: nam ex vocabulo mancipijsnon: quia dixit que ibi erant: at hic non erant tunc. Item ex verbo: cum inſtrumento non: quia eo verbo non continentur ſerui cum poſtea de eis dicit: vt. sͣ. l.proxi. §. cui fundum. ſed tamen dicit ea contineri ex primo verbo .ſ. cum inſtrumento. nam adiectio cum mancipijs cauſa ampliandi non minuendi legatumfuit facta: vnde non debet retorqueri in leſionem legatarie: ſicut ergo ex pri