Liber

¶ Sed ſi lex falcidia locū ī legatodotis aduerſus filiū exhē̓datū habueritª: ⁊ mulier ſolutionē ratā feceritᵇ ꝓpter eāᶜ qͣꝫtitateꝫ quā heresretinuerit: vtilis actō eiꝰ dotis dabitur. ¶ Ꝙ ſi ratū nō habeat defendi quidē debebit heres a viro ꝗ ſedefenſurūᵉ ꝓmiſit. ¶ Ꝙ ſiᶠ totā litē vir ſolus ſubieritᵍ: actio iudicatiſi cautūᵇ non erit pro ea quantitateque iure falcidie petenda eſt aduerſus hēdem dabit̉. ¶ Sed ſi priusqͣꝫ legatū filio ſolueret̉ mulier diuertit: quāqͣꝫ ipſa nonduꝫ p̄ciperedotē poſſitª: nō ideo tn̄ actōˡ filij differt̉: qꝛ tūcᵐ hiſdē diebusⁿ filio ſoluidotem reſponſum eſt. Cum patrifilius pro parte heres extititᵈ: ⁊ adpreceptionemᵖ dotis ſoluto matrimonio poſtqͣꝫ heres extitit ita admiſſus eſt. ¶ Si forte per erroreꝫcautio defenſionis omiſſa ſit: ⁊ excā fideicom. filius dotem acceperitvt indebituꝫ fideicōmiſſū non r̄petetur. cautionis enim preſtande neceſſitas ſolutionem moraturq: nonindebitum facit qd̓ fuit debitum.Sed non erit iniquum heredi ſubueniriˣ. ¶ Quid ergo ſi pr̄is heresnon ſit ſoluendo: nōne iuſte mulieri dabit̉ aduerſus virū vtilis actiodotis: cuiᶠ dos perire non dꝫᵉ: quianon interpoſuit cautionemª heresUApianusper errorem.¶Ir vxori que dotem in mancipijsᵗ habebat: pecuniamʸ ꝓdote legaue̓at. viuo viro mācipijsmortuisᶻ: vxor poſt virum vita deceſſit. ad heredē eiꝰ actio legati re-

cte tranſmittit̉: quoniam mariti uoluntasª ſeruāda eſt.IDem.Xori mee fūdū cornelianūᵇ ⁊que nuptura obtulitᶜ: eſtimata ī ſpeciebꝰ reſtitui volo. Rn̄di nōeſtimatumᵇ p̄diū in dotē datū exceptū nō videriᵇ. ſꝫ vniuerſaᵉ dote pͥlegata rerum eſtimatarū p̄ciū nonrelictū: verum ipſas res quales inuenirentur.ᵈSCeuola¶ Iſeie pro dote. c. ᵉ fundus legatus ſit. idēqꝫ meuioᶠ. qd̓ meuio falcidia aufert: pro eo quab cōcurſus non fueritᵍ: mulier plus vēdicet: quia ampliusᵖ ſit in dote mulieris.P AulusIEia cum nuberet lucio ticiodedit nomine dotis. c. aureos⁊ adhibuit quintuꝫ mutium qui nihil numerauit: ſed dotem ſtipulatusˡ eſt: ſi morte mulieris ſolutumfuerit matrimonium. ¶ Seia moriens teſtam̄to ſuo cauit ita. Lucioticio marito meo cui maximaſ gratias ago dari volo ſupra dotēᵏ quāei dedi tot aureos. Quero cū inſtitueritᶠ lucium ticiū conuenire quintus mutius ex ſtipulatu actione: anrepellere eū maritus poſſit ex verbis teſtamenti? Reſpōdi ſi quintꝰmutius ex mandato ſeie nō donationisᵐ cā ſtipulatus eſt: heredibusmulieris eum teneriª: ⁊ ideo ꝗntuꝫmutiuꝫ exceptiōeº repellēdum eſſe¶ Ꝙ ſi donatiōis cā ſeia ſtipulariꝑmiſiſſet: videri eū ī eū caſū ꝗ morte mulieris extitit mortis cā ſtipulatuꝫᵖ: ⁊ ideo fidei eiꝰ cōmitti potuiſſe in eum caſumq dicendum fore.

eſt nata interim actio de dote; rn̄.1azo: non: ſed de facto recuperauit. ⁊ pro eorui dos legari: vt. sͣ. e. l. ij. ſecūdo ⁊ terꝙ act. non habeat. faciret: vt inſti. de le. §. ex contrario. Item ꝓtio rn̄. qd̓ non poſſet ſiid. ſed. Io. dicit natam. ⁊ ẜm hoceo. C. de preſcrip. xxx. ared ibi vel ſoact. ex ſtipulatū ⁊ pro eo. sͣ. ſonſtum erat matrimonium vt ibi noͣ. hic agebatex teſtamento cum eſſet ei nuruidos legata non act. ex ſtipulatu. Item pro Io. jͣ. de bo. dā.l. iij. in fine. ſed expone vt ibi. ſꝫſi velis tueri Io. dicas ꝙ licethabeat act. ex ſtipulatū: vt ipſedicit: tn̄ poteſt ei legari. quia inefficacem habet. ⁊ hac eadeꝫ ratione nō currit preſcrip. ante ſolutum matrimonium. Itē quomodo alij ſoluendo liberatur?rn̄: vt. sͣ. e. l. ij. §. Idem iul. q̄rit ſi dotem. ac.a ¶ Exheredatū habuerit. eratergo ſolutū matrimoniū. ceterū quoniā al̓s ſibi debituꝫ recipet filius .ſ. iudicio familie her.vt. sͣ. fami. herci. ſi filia. §. i. ceſſat fal: vt. sͣ. e. l. ij. §. idē iul. q̄rit ſi ml̓ieri. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. i. §.ſi quis creditori. ⁊ sͣ. de le. i. ſicreditori. ẜm. R. ſed certe ⁊ ſitunc peteret act. ex teſtō. patitufal. ſed act. fami. herci. conſeꝗt̉qd̓ ē d̓tractū: vt. sͣ. e. l. ij. §. idēiul. q̄rit ſi mulieri. in fi. ẜm. h.⁊ facit ī fin. e. l. §. idē iul. queritſi dos. ⁊ qd̓ ibi noͣ. ac.b ¶ Rataꝫ fecerit. venerat igit̉caſuſ quo illa peter̄ poterat. R.c ¶ Propter eā .i. ad eā retētāquātitatē petendaꝫ azo. nō aūtad reditam quantitatē. ac.d ¶ Ei ſcilicet mulieri. vt eamexigat. azo.e ¶ Defenſurū. ⁊ ita ab her̄derepetet totam dotem nihil habendo ratum. azo.f ¶ Qd̓ ſi. al̓s ſed ⁊ ſi.g ¶ Subierit .ſ. heredis mādato defendendo heredē ꝓcuratorio noīe contra mulierē repetentem dotem: vt ita habeat locuꝫqd̓ de act. iudicati dicit vt. jͣ. dere iudi. l. iiij. ⁊ sͣ. de ꝓcur. plaucius. ⁊. l. ſi ꝓcurator.h ¶ Si cautū .ſ. iudicatū ſoluicū defendit heredē. ſi enim cautum eēt ⁊ ex illa cautiōe agattotā pecuniā a marito petet. ſꝫ aliter ſi agat act. in factū vtili. ſed ẜm. R. iō dicit ſicautum nō erit. qꝛ tūc ex ſtipulatū ēt ī hr̄deꝫ forſan daret̉: ſi ī iudicio p̄ſens firmaſſet ꝑſonā ſui ꝓcuratoris ſatiſdando ꝓ eo: vt īſti. de ſatiſ. §. ſed hodie. ⁊. jͣ. iudi.ſol. l. ſi ad defendendū. ſꝫ hoc nō placet: vt. sͣ. de ꝓcur. l. ſi ꝓcurator. in fi. ac.i ¶ Peredē. defenſum. ſed qͣre nō ī totū? rn̄. reſpicit finē. qꝛ cū maritꝰ factꝰ ē ꝓcurator ī rē ſuā: qꝛ ꝓmiſerat hr̄di ſe ẜuatuꝝ īdēnem eum: ipſe mulieri redet ſi ad inopiam v̓gat. vel retinebit loco dotꝭ: ⁊ mulier nō dꝫ velle plus. ſi aūt velit in totum agere ꝯtra hr̄dē defenſū pōt: ut. sͣ. de ꝓcu. l. ſi actor. ⁊. l. ſi ꝓcurator. ⁊ tuncheres ageret ex cautiōe ꝯtra virū: qꝛ mulier ratū nō hꝫ: vt. sͣ. ꝓxi. rn̄. ac.k ¶ Dotē poſſit. ſed annua bima trima die ẜm hec iura. hodie poſt annum: vtC. de rei vxo. act. l. vnica. §. eractio. ac.l ¶ Actio. ex teſtō nam nec filia differt ſi eēt ei legata: vt. sͣ. e. l. i. in prin. ac.m ¶ Quia tūc. ſcilicet tm̄. ac.n ¶ Hiſdem diebus. quibus mulieri ſolui deberet. ac.o ¶ Extitit. repete ⁊ diuortiū factū ſit: ut premiſſit. ſi enim ꝯſtat matrimoniumſtatim ꝑcipiet: vt. sͣ. e. l. ij. §. idē iul. q̄rit ſi dotē. ⁊ sͣ. fami. her. l. ſi filiā. §. i. ⁊. l.ſi maritus. vbi de hoc dixi. ac.p ¶ Ad preceptionē. ꝑ iudiciū fami. her. nō act. ex teſtō. vt hic erat. ac.q ¶ Moratur. re integra. ac.r ¶ Subueniri. condi. incerti. ad exponēdū cautionē: vt. sͣ. de vſufruc. e. re. l. h̓ſenatuſconſultū. §. i. ⁊ sͣ. de ꝯdi. īde. l. ſi quis cum. ⁊ jͣ. ſi cui pluſꝙͣ. per. l. niſi. §.fi. alij dicunt ſine cā. ar. sͣ. de ꝯdi. ſine cau. l. i. ⁊. iij. qd̓ nō placet vt noͣ. sͣ. d̓ ꝯdi. īdebi. ſꝫ ⁊ ſi me. §. cū iter.s ¶ Cui. mulieri. act ¶ Nō dꝫ. ⁊ certe dabit̉ qͣſi eā ꝑciꝑet vxoris noīe. ⁊ qͣſi ſine cā ſit apud eū. ac.u ¶ Cautionē. nā ſi interpoſuiſſet: nō eēt hic timor. cum hn̄s hoc nomē hr̄s noneēt non ſoluēdo. Itē nota ex īopia alterius in aliū qn̄qꝫ dat̉ actio: vt. C. qn̄ fiſcusuel pri. l. pe. ⁊ sͣ. ad exhi. l. iul. §. ſi cui. ⁊ sͣ. de eo ꝑ quē ſcm̄. e. l. fin. ⁊ de le. i. pla

ne. ij. §. primo.Iruxori. Licꝫ mancipia moriantur tamen eſtimatio eorum cenalegata debetur. h. d. Bar.In mancipijs. ineſtimatis. al̓s nulla eſſet huius. l. dubitatio.y ¶ Pecuniam. certam. R. z ¶ Mortuis. ſcilicet ſine culpa viri⁊ ſic in dote nil deīcepsſit: vnde ⁊ in legato nihil forſan diceret̉: ſed ꝑperā. qm̄ nō ſit hic dospure legata: ſed ꝓ dotealiud: vt. sͣ. d̓ iure do. l.plerūqꝫ. ⁊. l. ī. rebꝰ. ⁊ sͣ.e. l. i. in prin. ⁊. §. i. R. ⁊ēt facit. sͣ. de pactis do.cū maritꝰ. in pͥn. ⁊ sͣ. e.l. cū ſcriptū. in fi. l. ac.a ¶ Uolūtas. ꝗ dotempure legare voluit. ſedaliud ꝓ dote: vt. sͣ. dixi.3Xori. cornelianuꝫhunc d̓derat ieſtimatum: vt. jͣ. patet.c ¶ Obtulit. id eſt dedit⁊ fac pūctū eſtimata. q.d. tā īeſtimatū ꝙͣ eſtimatū volo in ſpeciebꝰ ipſiscū extēt nō in pecunia reſtitui: qd̓ pōt eſſe vtile inrebꝰ eſtimatis. ſi meliores facte ſunt apud virūvt. sͣ. de iure do. plerunqꝫ ⁊ sͣ. d̓ pactis do. l. cūmaritꝰ in prin. ac.a ¶ Non eſtimatū. id eſtineſtimatū p̄diuꝫ .ſ. corpus. īnitiat̉ .n. ineſtimatū: vt ⁊ ibi. n̄ hō currit.b ¶ Non videri. de legeto predicto. ac.c ¶ Uniuerſa. gͦ omniapredia eſti. ⁊ ineſti. ⁊ etiāmobilia. ac.d ¶ Quales. īuenirent̉.ſcilicet eſſe relicta ſubaudi. apparet ergo ex tali legato omnia relicta eſſe īſpeciebus cum dixit vxori mee ⁊cͣ. ac.Alat. i.ſi. ſiſevalebat. c. ſed doserat tantundem uel plꝰvel etiam minus. ac.f ¶ Meuio. ⁊ ita ambobus inſolidum ſicqꝫ concurſu faciunt ſibi ꝑtes:vt. C. de cadu. tollen. l. vnica. §. vbi. ac.g ¶ Nō fuerit. qꝛ. ml̓ier ſit ſola. ⁊ ſic nō ꝯcurrit cū meuio qͣſi id plus nonſit meuio legatū. at mulieri nō detrahit̉ fal. ſicut nec de dote d̓trahereturcuius vice hoc legatum cedit. niſi aliquid plus eſſet in legato: vel niſi iucōmodo repreſentationis: vt. sͣ. e. l. ij. §. idem iul. querit. ac.h ¶ Ampliꝰ. ꝙͣ ī fūdi ꝑte. ⁊ ꝙ ēt qͣdrātē poterit excedere: cū ⁊ hoc poſtulet es alienū. R. ⁊ fac̄. jͣ. ad. l. fal. l. i. §. ſi ꝗs cr̄ditori. ⁊. l. ſi vſufructꝰ. §. i.Eia Adhibitus ad ſtipulandum totam dotem in dubio non videOtur adhibitus animo donandi. Item adhibitus animo donandi intelligitur cauſa mortis ſi mortis cauſa eſt mentio facta. h. d. bar.i ¶ Stipulatus. non aperit an gerendo negocium mulieris: vel vt donatarius cauſa mortis. vel ut īter viuos ſtipularet̉. ⁊ iō. jͣ. diſtinguit.k ¶ Supra dotem. per hec uerba. ⁊ dotem ei uidetur legare: ut. sͣ. e. l. quita. ⁊ sͣ. de annuis le. l. ſeia. §. uxori. ac.l ¶ Inſtituerit. id eſt propoſuerit.m ¶ Nō donationis. qd̓ pͥſumitur ꝙ nō donatiōis cā: ut. sͣ. de le. iij. cuꝫquis de. §. nuptura. ⁊ ar. sͣ. de neg. geſ. l. nenſennius. ac.n ¶ Eū teneri. act. mā. ut pecuniā. ſi iā exegit reddat al̓s act. cedat. ut. s.mā. idēqꝫ. §. ſi cui. ⁊ de le. iij. cū ꝗs decedens. §. nuptura. ⁊ sͣ. de iure do.mulier. §. fi. ⁊ ar. sͣ. de neg. ge. l. penul. vnde etiam fidei eius comini potuit ut cuiuſlibet debitoris nec quicꝙͣ peteret. ⁊ ſic hic feciſſe ratidabilte ipͥſumit̉: ut. sͣ. de le. i. ſi pecunia. ⁊ noͣ. in dicto. §. nuptura. ac.o ¶ Exceptione. doli mali. ac.p ¶ Stipulatum. niſi liqueat cōtra. ſcilicet ꝙ īter uiuos donare uōhoc ideo quia in ſtipulatione habita eſt mortis mentio. al̓s eſſet donauiꝑtter uiuos: ut. sͣ. de dona. cauſa mor. l. ſeia. §. fi. que ē cōtra.q ¶ In eum caſum. cum eſt donatio cauſa mor. ut. sͣ. d̓ le. ij. cum palti.