Liber

am do lego illā: quā militiā ⁊ teſtator habuit. q̄ſitū ē an onera oīa ⁊ introitꝰ militie ab herede ſint dāda;T Dem.Rn̄di dandaª.I pr̄ᵇ exhe̓dato filio ſubſtituitD hr̄dē extraneū: deīde ille extraneus hūc filiū hr̄dē īſtituit: ⁊ hr̄s factus ītra pubertatē decēdat. Putoa ſubſtituto ei filio oīno legata p̄ſtari nō debere: qꝛ nō directos ſed perſucceſſionē ad filiū hr̄ditas pr̄is ꝑuenit. ¶ Plusᵉ ego ī fratre ꝗ cuꝫheres extitiſſet pr̄i: exheredatū frēꝫhr̄dē inſtituit. Accepi ſubſtitutū eiꝰⁱlegatū nō debere. Ac nec ꝗdē ſiinteſtato fratre ſucceſſerit qꝛ nō pͥncipaliter ſed ꝑ ſucceſſionē bona fratrisᵉ ad eū ꝑuenerūt. ¶ Si filiusᶠex vncia hr̄s inſtitutus ſit: ⁊ ab eo legata data ſint: habeat ⁊ ſubſtitutūᵍ.deinde commiſſo edicto ꝑ alium filiū: accepit patris dimidie bonoruꝫpoſſeſſionē. ſubſtitutus eius vtrumex vncia legata preſtet an vero ex ſemiſſeʰ; Et verius eſt ex ſemiſſe. ſedex vncia omnibus: ex reliquis liberis ⁊ parētibusᵏ. ¶ Cōtra quoqꝫſi ex dodrante inſtitutusⁱ commiſſoedicto ſemiſſem acceperit ꝑ bonoꝝpoſſeſſiones: ex ſemiſſe tm̄ legataſubſtitutus d̓bebit. ¶ Quomodoenim augentur vbi amplius eſt inbonorum poſſeſſioneᵐ: ſic ⁊ vbi minus eſt deduceturⁿ.¶ Explicit liber. xxxij. digeſtorumſeu pandectarum.¶ Incipit. xxxiij. ⁊ nonus huius.¶ De annuis legatis ⁊ fideicommiſſisº.C Apianus3Um in annosſingulos ꝗd legatuꝫ ſit: neqꝫſaſcriptum quoloco det̉: qͦcūqꝫloco petet̉ᵖ dalri debet: ſicutiex ſtipulatu aut nomine facto petet̉.N annosT Demꝰſingulos heres dānatus ſiner̄me fundoq vtifrui. ſi in initioʳ āni qͦcolore deberem moram fecerit licet

poſtea patiatur: qꝛ a cultura ſim excluſus: tn̄ totiꝰ anni noīe tenebiturmihi: quemadmodum ſi diurnasoperas ſtichi dare dānatus: non amane: ſed a ſexta diei hora detᶠ: totius diei noīe tenebit̉. C Dem. II legatū ſit relictū ānua bima)trima die: triginta forteᵗ denaꝑ ſingulos debent̉ annos lꝫ nō fuerit adiectū eꝗs pēſionibꝰ. ¶ Proinde ſi adiectū fuerit pēſionibus. lꝫnō ſit īſertū eꝗs. Itē ⁊ ſi ſcriptū fuerit eꝗs lꝫ nō ſit adiectū pēſiōibꝰ: dicēdū erit eqͣs fieri. ¶ Sꝫ ſi adiectūſit pēſionibus ineꝗs: ⁊ ineqͣles debebuntur. ¶ Que ergo debeant̉ videamus. Et puto eas deberi: niſiſpecialiterᵛ teſtator electioneꝫ hēdidederit: qͣs vir bonus fuerit arbitratus: vt ꝓ facultatibus defuncti ⁊ deportione pr̄imonij debeant̉. Sed ⁊ſi fuerit adiectū boni viri arbitratuhoc ſeqͣmur: vt ꝓ portione pr̄imonij ſine vexationeˣ ⁊ īcōmōʸ hr̄dis fiat. ¶ Ꝙ ſi ita. pēſionibꝰ qͣs putauerit legatariꝰ: an totū pete̓ poſſit videamus. ⁊ puto totū nō petēdū ſil̓ſicut ⁊ ī hr̄dis electiōeᶻ. Fieri .n. pēſiones debere teſtator voluit. quātitates dūtaxat pēſionū in arbitrio heredis aūt legatarij ꝯtulit. ¶ Sꝫ ſiita ſit legatū. hr̄s meꝰ ticio decē trima die dato. vtrum penſionibꝰ. anvero poſt triennium debeātur? Etputo ſic accipiendum quaſi pater fa.de annua bima trima die ſenſiſſe ꝓponatur. ¶ Si cui certa quantitaslegetur: ⁊ quoad preſtetur in ſingulos annos certū aliquid veluti vſurasª iuſſerit teſtator preſtariᵇ. legatum valet. Sed in vſuris hactenusdebet valere quatenus modum ꝓbabilemᶜ vſurarum non excedit.Iin ſingulos P Aulus.annos aliquid alicui legatumſit: ſabi. cuius ſententia vera eſt plura legata eſſe ait. ⁊ primi anni purum ſequentium conditionale. Uideri enim hanc ineſſe conditionem ſi viuat. ⁊ ideo mortuo eo adheredem legatum non tranſireᵇ.

a ¶ Dāda. ſed cōtra. jͣ. ti. ij. l. quero. vbi huiuſmodi ſumptus non preſtat heresſo. refert inter ſumptum ꝗ ſit ut habeat̉ legatum: ⁊ id preſtat heres etiam vſufruc. legato: vt. sͣ. ſi vſufruc. pe. l. i. §. i. ⁊ hic. an eo iā halc non vt ibi. ⁊de his dic ut. sͣ. ti. ij. apud. §. heres. ⁊ facit. sͣ. de īpē. ino. fac. l. neqꝫbona deI pater. Legata ab exheredati ſubſtituto non valēt ēt ſi acfuncti pertineāt per mediā verſonam. h. d. Bar.b ¶ Si pater. teſtator ticium extraneum īſtituit heredem: filiūpupillū exheredauit ⁊ ei pupillariter ticium inſtitutum ⁊ ſemproniū nō inſtitutum ſubſtituit: a ꝗbus ſubſfitutis reliquit legatum. tādē ticius deceſſit inſtituto pupillo predicto: ⁊ pupillus deceſſit in pupillari etate:vn̄ bona pr̄is habuit filius. ⁊tādē ſubſtitutꝰ: ⁊ tn̄ dicit ꝙ nōvalet legatum: ⁊ reddit̉ rō. idēdicit ſi dictus pater aliū filiummaiorē inſtituit ꝗ poſtea fratrēexheredatū īſtituit: vel abinteſtato habuit eū pupillum heredē. ſicqꝫ bona pr̄is ad pupilluꝫ⁊ ꝑ euꝫ ad ſubſtitutum ꝑuenerūt: ⁊ tn̄ n̄ valet relictuꝫ. vt h̓ ⁊.C. e. cuꝫ ꝗdā. Sꝫ ꝗd erit de relictis a ticio dādis? dn̄t ꝗdanalid̓ .ſ. vt ualeāt ⁊ pͥſtēt̉ a ſubſtituto. alij dixerūt idē qd̓ h̓. ⁊ ſicfallit qd̓ dr̄. sͣ. e. l. ſi fuerit. ꝗab hr̄de heredis pōt legari.c ¶ Plus .i. nō tm̄ in extraneoſed ⁊ ī fraire: qͣſi dicat hoc plustibi dico ⁊ in fratre ⁊cͣ. vel diplus .i. ꝓmptiusd¶ Eius .ſ. exheredati.e ¶ Si bona fratris .ſ. facta qd̓ergo non valet a principio nocōfirmat̉ ex poſt facto: vt. jͣ. dereg. iur̄. qd̓ ab initio. ⁊ facit ad.l. sͣ. ti. ij. l. an̄pe. ⁊. jͣ. ad. l. fal.pꝝ..§. ꝗ filios. ⁊ sͣ. e. l. ij.ilius. Quod operat̉ ꝓpoſitū in ꝓpoſtto: oꝑat̉ oppoſitū in oppoſito. h. d. bar.¶ Si filius .ſ. īpubes. ⁊ dic ꝙpater filiū īpuberē in vnam unciā īſtituit: aliū emācipatū preterijt. pupillo ſubſtituit pupillariter. ⁊ a pupillo legata reliquitſed emācipatꝰ rūpit ꝑ cōtrata.teſtm̄ ⁊ ſic aperuit viam ſuccedendi ab inteſtato. ēt pupillo inſtituto: ſicqꝫ pupillus ab inteſtato ſuccedit. queritur qͣliter ipſevel eius ſubſtitutus dabit legata. ac.g ¶ Et ſubſtitutū. a quo ſalteꝫtacite relictuꝫ intelligitur repetituꝫ. ut. sͣ. ti. ij. l. lꝫ. ipator. ac.h ¶ Ex ſemiſſe. nam nō eo minus ſuccedit ex pupillaribꝰ ta.ſubſtitutis ꝙ teſtm̄ paternumſit ruptū. qꝛ ſic filius ex teſtamēto ſuccedere ualēs: maluit abinteſtato ſuccedere. nec pro eius ꝑte ſed fratris tm̄ fuit ruptum teſtamētum: ut. sͣ. de vul. ſub. l. ii. §. plane. ⁊. l. ex duobꝰ. §. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ sͣ. de īoffi.teſta. l. papinianus. §. ſꝫ nec īpuberis.¶ Ex reliꝗs .ſ. v. vncijs. ac.k Et parentibꝰ. ⁊ ꝗbuſdā alijs cōiunctis. ut. jͣ. de le. preſ. l. i. ij. ⁊. iij. Ac.¶ Inſtitutus .ſ. īpubes a patre cui eſt pupillariter ſubſtitutus datus. Ac.m ¶ Bonoꝝ poſſeſſione. ut ī primo caſu. Ac.n ¶ Deducetur. ut in ſecundo. ⁊ caue tibi qꝛ hic. §. nil facit. cū pͥn. huius. l. Itemnota hic augmētum ē ad numerū unciarum. hereditas tn̄ totalis. nec ſit maiornec minor. Itē nō obſtat. jͣ. ad. l. fal. l. in quātitate. vbi nō prodeſt augmentumnec nocet diminutio legatarijs: qꝛ de alio augmēto ibi dicit. ⁊ facit ad hūc. §. jͣ. d̓ꝯͣ ta. l. iij. §. ſi ꝗs. ⁊. l. non putauit. §. fi. ⁊. l. ex duobus. ⁊. jͣ. de colla. bo. l. i. ⁊ .jͣ.de le. pre. filiū. §. erit. ⁊. §. legatꝰ. ⁊ sͣ. e. cum patronus. ⁊ sͣ. ti. i. cum pr̄. §. cumexiſtimaret. ⁊ sͣ. e. poſt emācipationē. ⁊. jͣ. ad. l. fal. ī rōne. §. ij. ⁊ sͣ. vbi pu. edu.lebe. l. iiij. in fi. ⁊ sͣ. de adop. per adoptionem. ac.cōmiſſis. Dictuꝫ eſt. sͣ. de legatis in genere. nuncC Itis ⁊ fic

eſt videndum in ſpecie. ſꝫ qꝛ circa legata annua occurrūt multa dubia id̓poſita eſt hec rubrica de annuis legatis. Bar.Um in annos. petetur .ſ. iure. peti aūt pōt abſqꝫ fori preſcriptione vbi teſtator voluit. ⁊ vbi heres hꝫ domicilium: ⁊ vbieſt maior pars hereditatis: ⁊ vbi cepit ſoluere vel rn̄dere: ut.sͣ. d̓ iudi. ſi fideicōmiſſūin prin. ⁊. §. fi. ⁊. l. ꝙͣuis⁊. l. ſe. ⁊ noͣ in. l. ꝙ legatur. vt. sͣ. d̓ trāſac. cū hi.§. cāe ⁊ facit. sͣ. ſi cer. pe.vinū. ac.N annos. Simora pticularis aufert cōmodū totius temporis: obligatio ſtatimad totale intereſſe committit̉. h. d. Bar.¶ Fundo. qd̓ ꝑinde eſtac ſi vſufruc. relinqueretur: vt. sͣ. de uſufruc. ſiquis ita. ⁊. jͣ. ti. i. pr̄imonij mei.r ¶ Si in initio. igitur ininitio anni eſt ſoluendū.quod dic ut not. C. qudo di. le. ce. l. i. ad quodeſt. sͣ. locati. ſi in lege. §.colonus. ⁊ de dolo. l. reꝫuādā. Ac.s ¶ Det .i. dare paratꝰſit in primis. vj. horisut. jͣ. de ope. li. l. iij. ⁊ fac̄.sͣ. ti. i. is qui. ⁊. jͣ. ti. i. l.vj. ⁊. jͣ. de uer. ſig. l. ij. §.l. ⁊ sͣ. de vſufruc. queſiturFlegatum. Legatū annua bimatrima die debet preſtariper annuas preſtationesequales: niſi alia mensteſtatoris appareat. h.Bar.t ¶ Forte. ſub dubio forte ⁊c̄. ut ⁊ sͣ. de arbitrisſi duo. ⁊ dic dena .i. decē. ut ⁊ sͣ. ti. ij. ſi quis tetamento. ac.u ¶ Que ergo. niſi ſpālter ſub. maxīe vt apꝑeatꝙ id qd̓ ſubijcit. ſicut ⁊in heredis electione. ac.x ¶ Sine vexatione. ſcilꝫi. igna. ac.y ¶ Et īcōmodo .ſ. intolerabili: vt. jͣ. d̓ ver. ſigpos. Ac.¶ In heredis electione:ſ. diceremus heredeꝫ nōpoſſe totam preſtationeꝫdeferre vſqꝫ ad triennijfinē. ſic ergo ꝑ. l. iſtā exponunt̉ leges que dicuntannua bima trima diealiquid ſoluēduꝫ: ut. C.de rei vxo. ac. l. i. §. exactio. ⁊ sͣ. de pigno. ac. ſineceſſitas. §. ſi annua. ⁊sͣ. de pactis do. aliud. ⁊ de ꝯtrahen. emp. ſꝫ celſus. §. i.¶ Si cui. Uſura etiā in ultima uoluntate nō pōt legitimū modū excedere. h. d. bar.a ¶ Uſuras .ſ. certas vt pꝫ qꝛ dicit certum ⁊c̄. aliud ſi non expreſſiſſet certum quid: vel certam quātitatem: ſed ſimpliciter dixiſſet vſuras: vt. sͣ. devſuris. l. quod in ſtipulatione. ⁊ sͣ. de iure do. l. cum poſt. §. gener. ⁊. jͣ. d̓verbo. ob. triticum. ⁊. l. ita ſtipulatus. ac.Preſtari. ab herede. ac.c ¶ Probabilē. quis eſt probabilis? rn̄. ut. C. de vſuris eos. ⁊ ſic etiaꝫ perteſtamentū non debetur uſura vltra legitimum modum. ⁊ facit. sͣ. de uſūris. ꝑlacuit.I in ſingulos. Legatū annuū pro primo anno eſt purū: pro ſequēM tibus eſt conditionale. h. d. Bar.d ¶ Non tranſire. ſecus in aduocatis fiſci: vt. C. de aduoca. di. iu. poſt