De legatis ſecundo.XXXI

l 2 4

I alienꝰ ẜuꝰ hr̄s īſtitutꝰ fuerit☞ a dn̄o eiꝰ fideicōmiſſū relinquipōtˢ. ¶ Sꝫ ita hoc fideicō. dn̄s pͥſtare dꝫ ſi ꝑ ẜuū factꝰ ſit hr̄s. ¶ Ꝙſi an̄qͣꝫ iuſſu eius adiret̉ hr̄ditas ſeruus manumiſſus fuerit: ⁊ ſuo arbitrio adierit hr̄ditatēʰ: dn̄s id n̄ dꝫ:qꝛ hr̄s fcūs n̄ eſtᵉ: nec ẜuus: qꝛ rogatus n̄ eſtᵇ. ¶ Itaqꝫᵉ vtilis actioᶠ hͦ caſu cōpetit: vt is ad quē emolumētūhr̄ditatis deuenerit: ⁊ fideicō. p̄ſtare compellatur.DAulus.I hr̄s rē legatā ignorās iufirImꝰ ꝯſūpſit: ad exhibēdū actōenon tenebit̉: qꝛ nec poſſidet nec doloˢ malo fecit qͦminus poſſide̓t: ſedꝑ ī ſcm̄ actionē legatario ꝯſulit̉ꝰ vtidēnitas ei ab hr̄de p̄ſtet̉. PApi.Um ꝓponebat̉ʳ ī ſcripturaᵏ fideicōmiſſi ꝙ pluribꝰ ſub ꝯdtione fuerat relictū ꝑ errorē omiſſāmutuā ſubſtitutionē: quā teſtator inſecundis tab. cū eoſdeꝫ ſubſtitueritexp̄ſſit: diuꝰ marcꝰ ⁊ cōmodus īꝑatores rn̄derūt voluntateꝫ manifeſtā videri mutue facte ſubſtitutiōis.Eteniꝫᵐ ī cā fideicōmiſſi. vbicunqꝫⁿ p̄caria volūtasº q̄reret̉ᵖ cōiecturaq potuit admitti.I Dem.¶ Eculiū legatū augeri ⁊ minuipōt ſi res peculij poſtea eē īci-

piāt aut deſinantʳ. ¶ Idē ī familiaerit ſiue vniuerſaꝫ familiā ſuaꝫ ſiuecertā veluti vrbanāˢ aut ruſticam legauerit: ac poſtea ẜuorum officiaᵗ.vel miniſteria mutuaueritᵛ. Et eadē ſunt ī lecticarijs aut pediſſeꝗs legatis. ¶ Quadrige legatū eqͦ poſtea mortuoᵉ ꝑire ꝗdā ita credūt: ſiequꝰ ille d̓ceſſerit: ꝗ d̓mōſtrabatʸ qͣdrigā. Sꝫ medio tꝑe diminuta ſuppleat̉ ad legatariū ꝑtinebit. ¶ Ticio ſtichꝰ legatꝰ pꝰ mortē ticij lib̓tatēᶻ accepit: ⁊ legatūª adita hr̄ditateᵇ⁊ libertas poſt mortem ticij cōpetit.Idēqꝫ ēᵉ ⁊ ſi moriēte ticio lib̓ eēiuſſus ē. ſi tn̄ ticio ex ꝑte hr̄de īſtituto ẜuꝰ legatꝰª ſit: ⁊ poſt mortē eiꝰ liber eē iuſſus ſit: ſiue adierit hr̄ditatē ticius ſiue nō adieritᵇ: poſt cuiusⁱmortē libertas ei data ē: eo d̓functolibertas competit.IDem.Euius funduꝫ mihi ac ticioᵍſub ꝯditione legauit: hēs aūteius eundem ſub eadē ꝯditione mihi legauit. verendum eſſe iulianusait neᵉ exn̄te ꝯditione pars eadēᶠ exvtroqꝫ teſtō mihi debeat̉. ¶ Uoluntatisˢ tn̄ queſtio erit. nam incredibileʰ videtur id egiſſe heredemvt eadem portio bis eidē debeat̉: ſꝫveriſimile eſt de altera parteⁱ eū cō-

Ialienus. Si ꝑ ẜuū nō qͦrat̉ hr̄ditas dn̄o ſꝫ ſibi maſſo: tenetur ad onera dn̄o īpoſita. h. d. bar. Uel ſic. Onꝰ iniūctū dn̄o ꝑ utilē actionē ex teſtō petit̉ a ẜuo manumiſſo adeūte hr̄ditatē ſuo arbitrio. h.d. Bal.a ¶Pōt: ut. sͣ. ti. i. l. cū filio. ī pͥnb ¶ Adierit hr̄ditatē. qd̓ facer̄ pōt: vt īſti. de hr̄. iſti. §. ſeruus.c ¶ Nō ē .i. non p̄t lucrari. al̓s. i. non hꝫ lucrumergo nō p̄t onerari. ⁊ eſtbona rō: ut. jͣ. ti. i. l. ſꝫ ſiſic in fine.d Rogatꝰ nō ē. ſubaudi nec rogato ſubſtitutꝰvel ꝯiūctꝰ: alioꝗneēt rō: vt ꝓbat̉. sͣ. l. ꝓxi.i. rn̄. ī. §. Iul̓. nec ſucceſſor rogati tūc .n. teneretur: ut. jͣ. ti. i. l. ſꝫ ſi ſic. i.rn̄. Iteꝫ vr̄ ꝙ directo teneat̉ ẜuꝰ. ſi .n. ẜuus velfiliꝰ de iuſſu dn̄i vl̓ pr̄isrogati adiuerit: dn̄s tenet̉ ex ꝑſona ẜui: ⁊ pr̄ exfilij ꝑſōa: vt. jͣ. ti. i. l. cū filio. §. d̓niqꝫ. vn̄ pꝫ ẜuuꝫadeūtē naͣl̓r teneri ꝑ eo ꝙrogatꝰ ē dn̄s. ſi gͦ lib̓ factꝰ adeat tenet̉ ciuilit̓ ⁊naͣlit̓ qͣſi lib̓ adeūdo ꝯͣhere videat̉: vt. jͣ. ꝗbus excau. ī poſ. e. l. apd̓ iul. §.fi. ⁊. l. ſe. ℟. ſi rogatꝰ eēt⁊ adiret ī ẜuitute naturalit̓ teneret̉. ſed cū dn̄s ſirogatꝰ ẜuꝰ adiens vtiliobligatione naͣli: ut itadixerim tenet̉ ⁊ qiili vtli tenet̉ adiēs lib¶ ¶ Itaqꝫ. qꝛ equū ē aliꝗd dari cū ẜuns gaudeat teſtātꝭ volūtate: lꝫ nōſit rogatꝰ. ⁊ ita ſoluiturꝯͣrium qd̓ ē. jͣ. ti. i. §. fi. ⁊noͣ. sͣ. l. ꝓxi. §. fi.ſ¶ Actio. ꝗa de rigorealia actio deficit. ac.hēres. Si ꝑ hr̄dē res legata ſine dolo ꝯſumat̉: legatario ꝑ in ſaOciū actionē ſuccurrit̉. h. d. bar. vl̓ al̓r ⁊ clariꝰ. Ignorātia hr̄dis cōuertentis rem legatā ī aliū vſū nō facit ꝗn teneat̉ actione ī ſcm̄ vt cōſeruet legatariū indēnē. h. d. bal. ⁊ pau. de ca. g. ¶ Nec dolo. nec culpa. alio1ꝯtra. vt. C. ad exhi. l. exhibitionis. azob ¶ Cōſulit̉. d̓ eꝗtate. ſic gͦ n̄ diſtīguit̉ fuerit ſciēs vl̓ ignorās. vt īſti. e. §. ſihr̄dis. ⁊ ē rō qꝛ cōmodū hꝫ a defuncto. al̓s ſecꝰ: vt ī ar. ꝯͣ. sͣ. d̓ ꝯdi. īde. l.ī ſumma. §. pe. Itē ꝯtra. jͣ. de rel̓. l. plura. §. fi. So. ibi. Itē facit in. e. ti. l.⁊ ſi ꝗs. ⁊. l. fi. §. ſi heres. ⁊. §. fi. ⁊ sͣ. ti. i. l. ſi heredis. ⁊. l. cetera. §. fi. ⁊. l. ſiquis. ⁊. l. quid ergo. §. pe. ⁊ .jͣ. e. l. meuius. §. in fundo. ac.Ampin teſtō ſunt geſta. h. d. bar. vl̓ al̓r. Subſtitutio reciproca facta interponebatur. Uerba enūciatiua īducūt ꝓbationē eoꝝ q̄pupillares ſubſtitutos ⁊ ſuꝑ hr̄ditate pupilli p̄ſumit̉ ſcā fuiſſe ſuꝑ legatofacto eiſdē ꝑ ipſum teſtatorē ⁊ ꝑ errorē fuiſſe omiſſam ſi nō reꝑit̉ facta ⁊ ſihoc alleget̉. h. d. ẜm ītellectū quē habeo ī hac lege nō tactū a glo. ⁊ doc.⁊ reputo difficilē ītellectu ſuo. pau. de ca.i ¶ Proponebat̉. caſus. Tictꝰ īſtituit duos filios pupillos hr̄des: ⁊ fūdūꝑ fideicō. reliꝗt duobꝰ exͣneis ſub ꝯdi. ſi nauis venerit ex aſia. ⁊ cū pupillarit̉ ſubſtitueret p̄dictos duos fideicōmiſſarios: hūit mētionē ꝙ eos duosadinuicē grauauerat: vt ꝗ eoꝝ d̓cederet ſine liberꝭ alteri ſuā ꝑtē fūdi redderet: qd̓ tn̄ ſcriptū n̄ fuerat. ac. k ¶ Scriptura. nō ī ſcriptura. q. d. n̄ē omiſſū ī uoce vl̓ ī v̓boꝝ ꝓlatiōe. ſed in ſcriptura errore librarij: ut. jͣ. deeg. iur. l. ſi librariꝰ. vl̓ teſtātis: vt. sͣ. de here. inſti. l. quotiēs. §. i.Subſtituerit. pupillo. m ¶ Etenī .ſ. ē veꝝ .n. i. qꝛ ī cā fideicō.n ¶ Ubicūqꝫ .i. ī cuiuſcūqꝫ teſtō vel vbicūqꝫ .i. qualitercunqꝫ.o ¶ Uolūtas .ſ. rogatiua. p ¶ Quereret̉ .i. īueniret̉. ꝑ ar. p̄t ꝯiectura admitti. ⁊ ſic eſt ꝯtra. C. de fideicō. l. i. ibi cū .n. ⁊c. vbi ꝑ ſolennitatemteſtiuꝫ nō ꝯiecturis ꝓbat̉. So. ꝑ ẜm ta. ⁊ .vij. teſtes ī teſtō nuncupatiuovel. v. ī codicillis ꝓbat̉ ꝯiectura ⁊ nō alio mō. ēt ꝑ ſcripturā nuncupatiuiteſti. ſed ſi erat ī ſcriptis ſola ſcriptura ꝓbat ſubſtitutionem ẜm. R. ⁊ aꝫ.alij ut Io. ⁊. h. generalit̓ ītelligunt pͥdcīs .ſ. mōis: vl̓ alijs: ut ī pͥn. huiꝰ.l. ⁊. l. ꝯͣriā ītelligūt cū vult ꝓbare ꝑ teſtes ⁊ nō ꝑ ꝯiecturas alias ⁊ ꝓ hoc.sͣ. ti. i. l. pe. ⁊. jͣ. ti. i. l. nutu. ⁊ jͣ. d̓ ſuppell̓. le. l. labeo. Itē ꝯtra. C. d̓ teſt. l.iubemꝰ. Sol. ibi. ac.q ¶ Cōiectura .i. ꝓbatiōe. vij. teſtiū ī teſtō. vl̓.v. ī codicillis. ſicut ī fi. huiꝰ. l. dr̄. ⁊ ꝓbat̉ d̓ ſubſtōne facta de fundo legato. vt ad ſuꝑſtitem veniat ſi vnꝰ decedat ſine liberis. lꝫ ſcd̓m teſtm̄ .i. tabule nō ꝓfert̉ qd̓ tn̄ h̓ ꝓferebat̉ ẜm. R. ⁊ aꝫ. vl̓ ẜm Io. ⁊. h. pōt eē ⁊ alia

coniectura. ſi teſtator corā teſtibꝰ. vij. dixit ſe ita velle diſponere vt ſubſtituat: ⁊poſtea vocauit tabellionē ⁊ omiſit ſubſtitutionē. ⁊ poſtmodū facto teſtamēto dixit corā eiſdē teſtibꝰ ꝑ errorē ſe omiſiſſe vel obliuionē tali enim coniecture ex hacE Eculium. Si legat̉ vniuerſitas: augmētū ⁊ diminutio ꝯtingens ēt viuo.l. ī fi. vr̄ ſtandū. vt. jͣ. de do. pre. l. teopompus.teſtatore ad legatariū pertine.h. d. bar. vel al̓r. Legatū vniuerſale recipit augmētū ⁊ diminutionē. legatum aūt generale recipit diminutionē. pau.r ¶ Deſināt. diſtinguit̉: vt inſti. e. §. ſi peculiū ⁊ .jͣ. de pecu.le. l. deniqꝫ. §. fi. ⁊ facit. sͣ. d̓ pecul. l. peculium. ac.g ¶ Urbanā. qd̓ dic ut. jͣ. de v̓.ſig. l. urbana. ⁊. jͣ. ti. i. l. ẜuusvrbanus.t ¶ Officia. differētia inter hecnō ut. sͣ. qui. mo. vſuf. amit. l.ſi cui. ⁊ facit. jͣ. de adimen. le. l.filio. i. rn̄.u ¶ Mutuauerit. in perpetuūnon ad tempus: ut. jͣ. ti. i. l. ſifundum ⁊. l. ſi ita.¶ Quadrige. Si legaturres ex pluribus corporibꝰ conſiſtēs: ſi eſtīguit̉ id qd̓ ē ibi pͥncipale perit legatū. h. d. bar. ⁊pau. de ca. Uel ſic. Legatū qͣdrige ꝑit ꝑēpto pͥncipali equo qͣdrige niſi teſtor aliū ſurrogauerit. h. d. bal.x ¶ Mortuo. teſtatore viuo ſecus ſi poſtea: ut. sͣ. tit. i. l. ſi ita§. ſi domus. ⁊. l. ſi grege. ⁊. l. ſiex toto. ⁊. l. grege. ⁊. l. qd̓ in rerum. §. ſi quis. ac.y ¶ Demōſtrabat. qꝛ erat magiſter qͣdrige. īmo demōſtrabat qꝛ erat de ſubſtātia qͣdrigeiā facte a teſtatore. ſecꝰ ſi legaſſet quadrigaꝫ conficiendam exequis teſtatoris nō nominatisqꝛ genꝰ nō pōt perire: vt. jͣ. adti. ſꝫ cur aliud ī peculio: ut. sͣ. in pͥn. huius. l. ⁊ area poſtea edificata: vt. sͣ. e. l. ſil. fal. l. in ratione. §. ſi v̓o argēaree? ℟. qꝛ qͣdriga deſinit vno mortuo: vt. sͣ. ꝗ. mo. vſufr. a. l. quid tn̄. §. fi. ⁊. l.niſi ⁊ facit. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. filie. §. fi. ⁊ sͣ. pro ſocio. l. ſi id qd̓. ac.Ticio. Si legatū relinꝗt̉ ab vno ſub conditione q̄ ex eiꝰ ꝑſona dependet ſilegatū trāſferat̉ ad aliū nō trāſfert̉ conditio. h. d. bar. vel al̓r. Si ſeruo legato relinꝗt̉ libertas ꝑ fideicōmiſſum ponēda a legatario poſt eius mortem uel cū moriet̉ valet legatū ſerui ⁊ etiā libertatis. h. d. pau. de ca.z¶ Libertatem. hec ſunt uerba teſtatoris.a ¶ Et legatū. hic incipit reſpondere ſic. ⁊ le. ⁊c. ⁊ ꝙ dicit. ⁊ legatum ſtichi relicti ticio. ⁊ ita non eſt contra qd̓ legitur. sͣ. ti. i. l. ſi poſt mortem. §. ſed ſi ſeruo. ⁊§. uſqꝫ adeo. Si aūt diceres ⁊ libertatem ⁊ pecuniarium legatum relictum ſeruopoſt mortem ticij: non ualet pecuniarium: vel aliter ibi ab alio legatum: ab aliolibertas fuit relicta hic ab eodem ſi intelligas ſecundo modo. Ir. tn̄ dedit multas ſolutiones que nil valent: ſed ꝙ iſte ticius fuit neceſſarius: ut ibi. preterꝙͣ. vl̓hic res aliena fuit legata ſeruo. ibi teſtatoris. Item contra ad hoc prin. ⁊ fi. huiꝰ§. sͣ. ti. i. l. ſi poſt mortem. in fi. So. ut ibi.b ¶ Hereditate. eius qui ſtichum legauit. R.c ¶ Idemqꝫ eſt. ꝙ dixi poſt mortē ticij. hoc tamē hic pluſꝙ. sͣ. qꝛ hic etiam viuoticio moriendo tn̄ cōpetit libertas: ut. jͣ. de ma. te. l. qui duos. §. i.a ¶ Legatus .i. prelegatus.b ¶ Nō adierit. alius tamen adiuit: ut. sͣ. de teſta. tu. l. ſi nemo.c ¶ Cuius .ſ. ticij. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſi idem ſeruus. ac.Eutus. Debitor partis fundi ſi creditori ſub eadē conditione qua debe¶ Ebat legauit: ītelligit̉ aliā partē nō illā quā habebat legare. h. d. Et primoponit̉ thema ⁊ queſtio. Scd̓o determinatio queſtionis. Tertio rn̄ſio ad vnamobiectionē que ſit in cōtrariū. Quarto reſponſio que fieret ad illā. Scd̓a ibi. uoluntatis. Tertia ibi ſane. Quarta ibi debitor autē. Bar.e ¶ Ne. i. an.Ac ticio. ac ꝓ ⁊. nō autē habeas a ticio. ac.f ¶ Pars eadē .i. ex utraqꝫ parte eidē ut confuſe ponatur. ⁊ cōiunctiue .i. una dimidia ex vno ⁊ alia dimidia ex altero. ac.g ¶ Noluntatis. lꝫ eam pro iuris qōne poſuerit: in facto tn̄ qd̓ ignotū eſt conſiſtit. verius tn̄ ē ut attendam ꝗd magis p̄ſumat̉. pͥſumā .n. alterū magis. nā ⁊c̄.⁊ ſic bene dixit volūtatis eſſe qōnem: cū utrūqꝫ teſtator poſſit uelle. ēt ꝙ eadē exvtroqꝫ. vel ex uno una. ex alio altera. etiā magis videt̉ ultimū nā. ⁊c. ⁊ ẜm hocponit̉ naͣ continuatiue. ſed. R. ponit pro certe.h ¶ Nā īcredibile. poſſibile tn̄ eſt. vt. jͣ. de fideiuſ. l. hr̄s ade. §. non ē. aꝫ. lꝫ ſit ar.ꝯͣ. jͣ. de v̓. ob. l. ꝗ bis. ſꝫ expone ut ibi. i ¶ Parte. cuiꝰ eſtimatio preſtabit̉.

q iiij