Liber

dici poteſt legatum ticio deberi ꝙconditioª pro non ſcripta habeturEtiaꝫ res hoſtiuꝫ poſſe legari ſabinus ait ſi aliquoᵇ caſu emi poſſit.¶ Si ticioᵉ ita legatum fuerit: quiſquis mihi hēs erit: dānas eſto. he̓di ticio. x. dareᵇ deducta ſua ꝑte ticius. x. petet. Itē ſi iuſſus fuiſſꝫ hr̄sᶜdecē dare ⁊ fūdum ſibi habe̓: deducta ſua ꝑte decē dabitᶠ. ¶ Deniqꝫconſtat cum ita legatum fuiſſꝫ. quiſquis mihi heres erit damnas eſto:hr̄di meoᵍ deceꝫ dar̄: exequari omnium hr̄dum ꝑtes: eo ꝙ vnuſquiſqꝫ ⁊ ſibi ⁊ cohr̄di ſuo dare dānatuſvideturᵖ. ¶ Cū ꝗdā heredēⁱ īſtituit qn̄cunqꝫ mater eiusᵏ d̓ceſſiſſꝫ: deide ſecundus hr̄sˡ ſcriptꝰ fuiſſꝫ: ⁊ abeo legata ei qui ſub cōditioneᵐ hēsſcriptus fuiſſꝫ: relicta fuiſſent: iſqꝫviua mr̄e deceſſiſſꝫº poſtqͣꝫ dies legati ceſſeritᵖ. Queſitum ē an hr̄dieiusq legata deberentur: verius eſtlegatum deberi heredi ſiue pure aſubſtitutoʳ legatum datum eſt pͥmohr̄di: ſiue ſub hac cōditione ſi hēsnon fuerit: quia moriente eo conditio impleturᶠ. ¶ Si ſocero a genero ſuo hr̄de inſtituto: pars hr̄ditatis alij legata fuiſſet: deducta quoqꝫ dote eum debiturum eſſe partēhr̄ditatis legatam ſabinꝰ reſpōdit.Quemadmodum ſi pecunia ex crediti cauſa ſocero debita fuiſſꝫ: ea d̓ductaᵗ ꝑtē he̓ditatis daturꝰ fuiſſet.IDem.Egatū ita erat que luciꝰ ticiusmihi dꝫ ea hr̄s meus corneliodānas dare eſto: nihil ampliꝰ ex h̓legato qͣꝫ actionesʸ ſuas hēs p̄ſtar̄debet.ALphe.Ii teſtamentoᵗ ſcriptum eēthr̄s meus aureoſ. c. licinio dānas eſto: neqꝫ aſcripſiſſet dare: d̓beri ei legatū conſtat.A Frica.I a pluribus heredibus legata ſint: eaqꝫ vnus ex his ꝑcipe

re iubeatur ⁊ p̄ſtareʸ: in poteſtateeorum quibus ſit legatum debereeſſe ait: vtruꝫ ne a ſingulis heredibus petere velint: an ab eo qui percipere ſit iuſſus. ¶ Itaqꝫ euꝫ qui ꝑcipere iuſſus eſt: cauere debere cōhēdibus indemnes eos preſtari.¶ Si quis ſeruumᶻ cui aliquid ſinelibertate legauerit: cum morieturipſe ſeruus leget: minime dubitandum ꝗn vtile legatum futurū ſit. ꝓpterea ſcꝫ ꝙ moriēte ẜuo id qd̓ ipſilegatum erit: ad eū cui ipſe legatusfuerit ꝑuēturū ſit.IDem.I ſeruus legatus viuo teſtatore fugiſſeª dicatur ⁊ impēſapericulo eius cui legatus ſit: debetˡreddi: quoniam rem legataꝫ eo loco p̄ſtare heres debeat in qͦᶜ a teſtātore ſit relicta. ¶ Si id quod ex teſtamento mihi debes quilibet aliuſſeruo meo donauerit: manebit adhūc mihi ex teſtamento actōᵇ: ⁊ maxime ſi ignorem mea facta eē: alioquin conſequens erit vt etiam ſi tuipſe ſeruo meo eam donaueris inuito me libereris. qd̓ nullo modorecipiendum eſtᵉ. Quoniaꝫ nec ſolutione quidem inuito me facta libereris. ¶ Cum homoᶠ ticio legatus eſſet queſitum eſt vtrum arbitrium heredis eſt quem velit dādian potius legatarijᵍ? Reſpondi veriꝰ dici electionem eius eſſe: cui poteſtas ſit qua actione vti velit ideſtlegatarij. ¶ Huiuſmodi legatumilli aūt illi vter eorum prior capitolium aſcenderit: vtile eſſeʰ euidentiargumento probari ait. ꝙ conſtetvſufructum libertis legatum: ⁊ eiqui eorum ſuperuixerit proprietatem vtil̓r legariˡ. Idqꝫ ⁊ de he̓de īſtituēdo dicendum exiſtimauitᵏ.¶ Stichuꝫ quē de te ſtipulatꝰ eraꝫticius a te he̓de mihi legauit. Si ꝗdē nō ex lucratiua cā ſtipulatio interceſſerit: vtile legatū eē placebat.

⁊ nō viciat: ut inſti. de here. inſti. §. īpoſſibilis. ⁊ h̓ ſubijcit: ⁊ .jͣ. de ꝯdi. ⁊ de. l. obtinuit. ac. a ¶ Cōditio. hoc eſt grecū qd̓ ſignificat īpoſſibile. ſed videt̉ nōhaberi pro nō adiecta. qꝛ dꝫ accepto ferre: ut. sͣ. eo. l. huiuſmodi. §. ſi ita. q̄ eſt cōtra. ſo. quo ad ip̄as tabulas reddēdas dicit̉ impoſſibilis.b ¶ Etiā ſi aliquo ſi .i. qꝛ ẜm quoſdā: ⁊ facit. sͣ. de act. emp. l. fi. ſed contra. jͣ. dev̓b. obli .ſ. liber homo. ⁊ dic vtibi. Item facit. sͣ. e. l. id qd̓ ſeruus ab hoſtibus.¶ Si ticio. Si eſt relictumvni hr̄dū ab hr̄dibꝰ ſua portion d̓tracta dꝫ. Si v̓o ab vnohr̄dū hr̄dibꝰ ſua portiōe d̓tracta dꝫ. Si aūt ab heredibus inutile eſt relictū. h. d. Bal.c ¶ Si ticio. al̓s a ticio. ut ⁊ hic⁊ .jͣ. ⁊ dic teſtator īſtituit. v. hides ⁊ ticio ꝗ erat vnus ex hislegauit .i. prelegauit. x. ꝗnta d̓ducta petit octo a cohr̄dibus īſua enī ꝑte nō tenet legatū: vt⁊ .sͣ. e. l. ꝗdē. ⁊ fa. jͣ. de condi. ⁊demō. l. ꝗ hr̄di. §. fi. ac.d ¶ Dare. x. deducta .ſ. d̓. x. ſibi enim metipſe ticius ⁊ ſui cōheredes decē dare dānati vidētur: ſecus ſi in ſpecie conſiſtatp̓legatum qꝛ nihil deduceretuvt. sͣ. e. l. plane. §. ſi duobꝰ. cōtra. ⁊. jͣ. ti. i. l. cū pr̄ in pͥn. ⁊. jͣ.ad treb. l. deducta. §. nūmis. ⁊.jͣ. ad. l. fal. l. ſi in quarta: alijdicūt deducta ſua parte .ſ. heree ¶ Iuſſus fuiſſet hr̄s .ſ. ticiusditatis.⁊ dic. x. dare hr̄dibꝰ .ſ. oībus ⁊ſic ſibiipſi ⁊ alijs: ut in fi. huiꝰ¶ ¶ Dabit .ſ. coheredibus ⁊ ꝑcipiet fundum.¶ Peredi meo imꝑſonal̓r n̄adiecto ꝓprio noīe: vel dic perſonaliter puta ticio. x. det ſempronius. ⁊ ſempronio. x. aet ticius. ⁊ ſic admittit̉ cōpenſatioab utraqꝫ ꝑte. h. ⁊ facit. sͣ. fa.herc. l. hr̄des. §. fi. ⁊. l. ſe. ſic gͦpꝫ ex p̄dictis ꝙ aūt relīquit vniheredū ab hr̄dibus: aut econtra ab vna hr̄de hr̄dibus authr̄dibus ab heredibus. ac.h ¶ Uidet̉. qͣre utpote illuſorium nullum eſt legatum. ac.lam Cōditioadiectr in inintutione nō videtur repetita in legato eideꝫ abalio gradu relicto. h. d. uel dicꝙ ꝯditio tacita uel exp̄ſſa quetacite inerat trāſmiſſionem nōimpedit. h. d. bar.i ¶ Heredē. puta ticiū. ac.k ¶ Eius .ſ. ticij. ac.l ¶ Heres ſecūdus .i. ſecūdo īteſtō ſcriptus: ⁊ ſic ꝓprie ⁊ improprie. jͣ. uocat ſubſtitutū. vel dic ꝙ ſubſtitutus ſub ꝯdi. ſi pͥmus heres nō eſſetac. m ¶ Sub cōditione .i. ſub die incerta .ſ. qn̄ mater eius moriet̉: que proꝯditione habet̉: ut. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. dies.n ¶ Iſqꝫ .ſ. ticius. ac.o ¶ Deceſſiſſet. ſic ergo inſtitutiōis conditio defecit. ac.¶ Ceſſerit. qd̓eſt a morte teſtatoris. q ¶ Hęredi eius .ſ. ticij. ꝗ primo fuit inſtitutus. ac.r ¶ A ſubſtituto .i. ꝗ eſt ſcd̓o inſtitutus. uel dic proprie vt. sͣ.s ¶ Cōditio īplet̉. hec .ſ. ſi hr̄s nō erit. utpote cū decedat an̄qͣ ꝯditio extet ſub qͣerat hr̄s īſtitutꝰ .i. an̄qͣ mater moriat̉. Itē videbat̉ diē legati viua matre nō debere cedere cū pēdeat ex īſtitutiōe facta ſub ꝯditiōe cū mater deceſſerit ſed ob hocnō cedit tardius: ut. jͣ. qn̄ di. leg. ce. l. heredis. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. ſi pecuniā. §. i. contra. Sol̓. patet ex. l. hr̄s meus in pͥn. jͣ. de condi. ⁊ demon. ac.zi ſocero. Hr̄s reſtituit fideicōmiſſū deducto eo qd̓ ſibi debet̉. Bar.t ¶ Ea deducta. vt ⁊ ar. jͣ. ad. l. fal. l. pater filiam. ⁊. C. de iure delib. l. fi. §. in cōputatione. ⁊. jͣ. de vſufruc. le. l. fi. ac.um Qui legat qd̓ alius ſibi dꝫ vr̄ legare actiones. h. d. Bar.u ¶ Actiones. ſic. sͣ. e. l. ii ſic. §. i.amento. Oratio perfecta perficitur ex preſumpta voluntate deOpiſet S a. .0ac.

x ¶ Teſtō. C. de teſta. l. errore. ⁊ de fideicōmiſſis. l. v̓bū. ⁊ sͣ. de here. inſti. l. qui neqꝫ. ⁊. jͣ. ti. i. l. cum pr̄. §. cum imperfecta. ac.O p̄ortione. uel eū hr̄edē ꝗ factus eſt executor inſolidū. h. d. Bar.Ia pluribus. Legatarii pn̄t ꝯuenire oēs heredes pro hereditariay ¶ Pluribus. ⁊ preſtare. ſic ergo bis legauit .i. ſemel ab omnibus ⁊ſemel ab uno. nec perhoc multiplicauit: ut. sͣ.eod. l. plāe. §. ii. ⁊ .iii. ⁊facit. sͣ. fa. herc. l. ſi filia§. pōpo. ⁊. §. idē papi. ⁊jͣ. ti. i. l. cū ab uno. ⁊. C.de ep̄i. ⁊ cle. l. nulli ⁊ sͣ.e. l. ꝗdā. §. ſcriptus.¶ Si quis Seruo legato poteſt legari cummoriat̉. ⁊ acquirit legatario. h. d. Bal.z ¶ Seruū .ſ. leget. ⁊ qd̓eſt. jͣ. ⁊ dic ꝙ pure legauit ſeruū titio. ⁊ eidē ſeruo. x. cū moriet̉ ipſe ſeruꝰ. ualet eniꝫ: ut ⁊ ar. jͣ.de ꝯdi. ⁊ demō. l. heresmeus. ſecꝰ ecōtra ſi ẜuūlegat titio cum moriet̉ſeruusᵐ. ⁊ ipſi ſeruo x.quia ſic inuenit̉ legarſuo ſeruo ſine libertateqd̓ non ualet: ut. C. eo.l. ſeruus. nec enī pōt tūcedere dies legati. ut. sͣ.eo. ti. l. queſitu. §. pn̄ti ⁊facit. jͣ. de op. le. ſi optioin pͥn. ⁊. jͣ. ti. i. l. ſi legatarius. §. i.QIſcruus feniſqui fugit poſt teſtamētū ante mortē dꝫ ꝓſeꝗ ſūptibꝰ legatarii. B.a ¶ Fugiſſe. poſtꝙͣ legauit ⁊ ita heredeꝫ noncōmiſſiſſe culpā certumeſt. ſecꝰ ſi cum legabaterat in fuga: ut. sͣ. eo. l.cuꝫ ſeruꝰ. ⁊. l. ſe. q̄ ſuntcōtra. ⁊ jͣ. ti. i. l. ſiquiſeruū. ⁊ sͣ. eo. l. ſeruo legato. §. fi.b ¶ Debet. ubi relictūeſt. qm̄ ⁊c. vt ⁊ no. sͣ. eol. cū res.c ¶ In quo. ut hr̄dis ꝙem̄ ſit inꝗſitionis labor. legatarii uero periculuꝫ ſit ⁊ diſpendiuꝫR. ⁊ facit. sͣ. ad exhi. l.ſed ſi hereditas.¶ Si id Due cāe lucratiue que habueruntoriginē in perſonis diuerſorū poſſunt in eadēre ꝯcurrere. Bar.d ¶ Teſtō actio. nā perſeruū meū deterior mea conditio fieri non pōt. Item hoc niſi in rē mea ſituerſū. ul̓ niſi habui ratū: ut īſti. eo. §. ſi res aliena. ⁊ sͣ. eo. l. cū ſeruꝰ ac.e ¶ Recipiendum eſt. ut. C. de pac. l. ſeruus.Cum In legato generali legatarii eſt electio. h. d. bar. ⁊ Paui.f ¶ Homo. in genere.z ¶ Legatarii. legatarius eligit act. ut hic. ⁊. jͣ. ti. i. l. cū filiꝰ. §. variis.tē rem legatam. ſed hoc dicit. R. ſi heres differat eligere. ſed tu dic ymIo. ēt a prin. ut no. sͣ. fa. her. l. heredis. §. ſi incerto. ut tamē mediocreſteligat: ut. C. eod. l. legato. ⁊ argumen. jͣ. de auro ⁊ argen. lega. l. q̄ laſicem. ⁊ facit. sͣ. eo. l. qui duos. ⁊ inſti. eo. §. generaliter. ſed arg. contra. s.eo. l. ſiquis a filio. §. ii.iiuſmodi Poteſt legari uni ex duobus qui prius conditionemimpleuerit. h. d. Bar.h ¶ Utile eſſe. ut inſti. eo. §. ſub certa. ⁊. jͣ. de re. du. l. ſi fuerit.k ¶ Eriſtimauit. ut. sͣ. de her̄. inſti. l. quotiens. §. ſiquis ita. In predictsi ¶ Utiliter legari. ut. jͣ. de re. du. l. quotiens.āt erat cauſa dubitandi obſcuritas: ut. jͣ. de iniuriis. l. pretor. §. ꝙ aaſiꝫpretor. ac.