XXIX.De ſenatuſcon. ſillaniano.

9 9

ſcit̉ª ei. dicēdū eſt nō tm̄ mariti: ſꝫ ētvxoris ſeruos liberādos: ſi iuſtuꝫdolorē exequenti dn̄o non reſtiterūtᵇ. ¶ Si cuꝫ omnes domini aggreſſurā paterētur: uni ſeruus opētulit: an ſit excuſandus: an v̓o quiaomnibus non tulit plectendus; ⁊magis eſt vt ſiquidem omnibꝰ ferre potuit: quanuis quibuſdaꝫ opeꝫtulerit ſupplicio afficiēdus ſit. Siv̓o ſimul omnibꝰ nō potuit: excuſandus: quia quibuſdam opem tulerit. Nam illud durum eſt dicere:ſi cum duobus auxilium ferre nonpoſſet: elegit alteri eſſe auxilio: electione crimen eum contraxiſſeᵉ: qͣre ⁊ ſi ſeruus mulieris marito domine magis auxilio fuit qͣꝫ domine vel econtra dicendum eſt ignoſciᵇ debere. ¶ Subuenitur eis quieo tempore quo dominus dominaue occiſa eſt clauſi ita fuerunt ſine dolo malo vt erumpere ſuccurrendi cauſa: aut comprehendendieos qui cedem fecerunt non potuerint. Nec intereſt a quo clauſi tenebantur: ſic tamen ſi non data opera voluerintᶜ ſe ita includi ne opeꝫferre poſſent. ¶ Clauſos accipere debemus ⁊ ſi ſūt vincti. ſi tamenita vincti ſunt: vt omnino erumpere vincula ⁊ auxilio eſſe nō potuerint. ¶ Ignoſcit̉ etiā his qui etateᶠdefecti ſunt. ¶ Surdus quoqꝫ inter imbecillos numerādus eſt: autinter eos qui ſub eodem tecto nonſunt: quia vt illi per ſpaciuꝫ: ita hicper morbuꝫ nihil audit. ¶ Cecusquoqꝫ veniā mereri dꝫ. ¶ Mutūſimili modo excipimus: ſꝫ ibi vbivocis tm̄ auxiliuꝫ ſuperfuit. ¶ Furioſos excipere nequaquam dubium eſt. ¶ Si quiſquā eorum ſeruum ſeruamue ex ea familia: quiᵍeiusʰ facinoris noxius erit receperit vel celauerit: ſciens: dolo maloin ea cauſa eſt: ac ſi lege que de ficarijs lata eſt facinoris noxiusᵗ fuerit.¶ Si ex ſtipulatu ſeruus debeatur: ⁊ cedem domini argueritª ⁊ ꝓhoc premio liber eē iuſſus ſit: ex ſtipulatū actio ſtipulatori nō datur:namˡ ⁊ ſi ſupplicio affectꝰ fuiſſet nōdaretur. Ꝙ ſi ſub eodem tecto nonfuitᵐ ex ſtipulatu actio in eſtimatione ẜui vtil̓ erit creditoriⁿ. ¶ Utrūᵗautem is ſolus videatur vīdicaſſevel arguiſſe ꝗ ad hoc ꝓſiluit ultro:

an etiā is qui cum accuſaret̉ ip̄e detor ſit in alium crimen; ⁊ magis eſtvt ille hoc premio dignus ſit qui ultro ad accuſationeꝫ ꝓſiluit. ¶ Hiquoqꝫ qui non potuerūt al̓s ad libertatē peruenire: vt puta ſi hac lege diſtractus erat quis ne manumitteretur: poterunt propter hocqd̓ in cōe vtileᵖ eſt ad libertatem ꝑuenire. ¶ De his quoqꝫ ſeruis ꝙteſtamento manumiſi ſunt perinde atqꝫ de ſeruis ſuppliciuꝫq ſumēdum eſt. ¶ De his autem qui anteqͣꝫ teſtamentuꝫ occiſi occiſeue aperiret̉ profugiſſent: poſteaqꝫ aperto teſtamento liberi ſcripti inuenirentur: perinde acſi de ſeruis queſtio habe̓da ſuppliciumqꝫ ſumendum eſtᶠ. Nam eſt equiſſimū dn̄orum vltioni non obſtare indulgentiaꝫᶠ ipſorumᵗ. quāʸ ꝗſqꝫˣ plenioreꝫeſſet expertꝰ: eoʸ grauiorē ſcelerisſui penam merebitur. ¶ Qd̓ adcauſam teſtamenti pertinēsᶻ relictū erit ab eo qui occiſus eē dicet̉:id ne quis ſciens dolo malo aperiendum recitanduꝫ: deſcribendūqꝫcuret edicto cauet̉ª: priuſqͣꝫ d̓ ea familia queſtio ex ſenatuſcōſulto habita: ſuppliciūqꝫ de noxijsᵖ ſūptuꝫfueritᶜ. ¶ Aperire autē hic ille videtur: qui naturaliter aꝑit: ſiue ſintſignate ſiue non ſint ligate ſed tm̄naturaliter clauſeᵇ. ¶ Aperire acciperer̄ debemus ꝓhibitos nos ulpalaꝫ vel publice vl̓ ſecreto. Omnis enim apertura prohibita eſt.¶ Si quis ignorans occiſum aperuerit: non debet hoc edicto teneri. Et ſi ſciēs non tamen dolo aperuerit eque non tenebitur. ſi forteper imperitiam vl̓ ruſticitatēᵉ ignarus edicti pretoris vel ſenatuſconſulti aperuerit. ¶ Siquis tabulasquidem non aperuit naturaliter: linū aūt inciderit excuſatus erit: quiadolo caret ꝗ ipſas tabulas nō aperuit. ¶ Si aūt nō totū teſtm̄ ſed ꝑseius aperta ſit: dicēdū eſt in edictuꝫincidiſſe eū ꝗ aperuit. Parui eniꝫrefert vtruꝫ totū an parsʸ aperiat̉.¶ Siꝗs codicillosᵍ aperuerit: teſtamentū v̓o non aperuerit in edictum incidit. Nā ⁊ codicilli ad cāꝫteſtamēti ꝑtinēt. ¶ Item ſiue iurevaleat id qd̓ aꝑtū eſt ſiue non valeat: attn̄ edicto locus eſt. ¶ Eademſeruāda ſūt ēt de his q̄ ad cāꝫ ſub-

on in totūa ¶ Ignoſcit̉. quantū ad penam legjͣ. de adulte. l. ſi adulteriū. §. impereo autem ⁊l. marito. i. rn̄. ⁊ ad. l. cor. de ſic. l.ora l. iij. j. ſi ecb ¶ Nō reſtiterunt. nō nō eſt culpat ⁊cͣtraneus. ⁊ de act. emp. ⁊ vē. l. emptorē.¶ Si cū omneOībus dn̄is aggreſſurāpatiētibus in ſeruis eoꝝhꝫ locum gratificatio. hd. bal.e ¶ Cōtraxiſſe. eſt ergogratificatiōi tūc locꝰ: ut⁊ sͣ. d̓ reli. l. fi. ⁊ sͣ. loca.⁊ condu. l. in naue ſauphelli. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. pr̄filium. ac.l ¶ Ignoſci deber̄. ꝗdāinterrogatiue legūt: ⁊ dicunt non deber̄ ẜuo vxoris ignoſci ꝗ pͥtulit viꝝ.⁊ ecōtra ſi ſeruus viri pͥtulit vxorē. ſed lego plane ⁊ dico ꝙ poſſit eligerqͣſi ſit eorū cōis: vt ⁊ sͣ.eo. l. i. §. ſi vir. ⁊ sͣ. e. l.§. ſi maritus.¶ SubuenituSeruo in aliquo lococlauſo n̄ data ab eo opera ſubuenitur ſi domīoauxiliū n̄ pͥſtiterit. h. d.e ¶ Subuēit̉. voluerīt.ſit. sͣ. qd̓ me. cā. l. ſi mulier. in pͥn. ⁊ .jͣ. qd̓ vi autclā. l. i. §. ſed ⁊ ariſto.f ¶ Etate .i. ſertute.ut notaui. sͣ. e. l. i. §. īpubes.Saniaftidenaie.uis malefactoribꝰ videt̉eē noxius crīs. h. d. bar.g ¶ Si ꝗſꝙͣ. ꝗ .ſ. ẜuꝰ. etfac̄. jͣ. eo. l. lege ī pͥnc.h ¶ Eius .ſ. occiſi.i ¶ Noxius. q. d. non dꝫꝗs reciꝑe aliquē noxiumde ſeruis occiſi. al̓s punit̉ lege corne. de ficar.ſic. jͣ. d̓ rece. l. i. Itē facit.sͣ. de ſer. fugi. l. i. §. i.k ¶ Si ex ſtipulatu. arguerit. ꝓbādo: ut. C. ꝓꝗbus ca. ſer. ꝓ prlib. l. i. Sꝫ videt̉ ⁊. jͣ. ꝓxi. §. exponi. ac.l ¶ Nam. bona ratiom ¶ Nō fuit. ergo nō iure eſt affectus ſuppliciohec ergo iniuria creditori non obſtat. h.n ¶ Creditori. ꝯͣ heredē.ſed videt̉ dicer̄ in primodicto hr̄dē teneri cum afiſco hēat p̄ciū: vt. C. ꝓquibus cauſis ſer. l. ij.cōtra. Sꝫ dic ꝙ hic a fiſco nō hꝫ vt ibi notaui.jͣ. ad. l. fal. eris. vel al̓rlege hunc. §. qꝛ in primocaſu erat ſub eodem tecto: ⁊ non prebuit auxilium: ſed poſt conuicit occiſores: vn̄ euitabat penam ⁊ cōſeꝗtur pͥmiuꝫ.in ſecundo ſecus ꝗa noncōuicit. in tertio v̓o nonerat ſub eodē tecto: vn̄ cōſeꝗt̉ libertatē dato p̄cio dn̄o a fiſco qd̓ in primotaſū non dat̉: cū ſi non conuiciſſet capitis penā eēt paſſus: ⁊ ſic nihil haberet heres. ⁊ facit ad. §. jͣ. de ſuis ⁊ le. l. iij. §. ꝙ ſi necē. ⁊. jͣ. de. ver. ob. l.ſi ſeruū ſtichū. ⁊. l. qui ſeruuꝫ. ⁊ jͣ. e. l. ſi ſeruus a teſtatore. ⁊. l. domino ⁊jͣ. de bo. lib. l. ſi necem.

9 9Atruꝫ. Non videt̉ vindicaſſe: qui non vltro vindicauit. Et fauore publicevtilitatis generalis locutio nō recipit reſtrictionē. h. d. bar.o ¶ Utrū. exponit ꝓxi. §. ſuperiorē. uel exponit. l. jͣ. e. l. lege. in prin. ⁊ noͣ. differiſpontaneū a coacto. ſic. jͣ. de bo. lib. l. ꝗ cū maior. §. ſi libertus. ⁊. §. fi. ⁊ .jͣ. de le.ij. l. vnū ex ſamil̓. §. i. ⁊. C. ne tu. vl̓ cu. vec. con. l. i.p ¶ Utile: vt ⁊ sͣ. pro ſocio. l.actione. §. labeo. ⁊ in autē. d̓ reſti. ⁊ ea q̄ pa. §. ea uero. ſol. hicſpāle: vt contra pactum ad lib̓tatem ꝑueniat. ⁊ facit. sͣ. ea. §.ſi ex ſtipulatu.De his. Maiori pena ſt̄digni qui maiora premia ſuntexꝑti vnde beneficiuꝫ auget maleficium. h. d. bal.¶ Suppliciū. ⁊ qō̓: vt. jͣ. e. l.ſi exheredatus. §. fin. ⁊ intellige vt dicit̉. sͣ. e. l. i. §. ſed in eo.r ¶ De his. ſumēdum ē. ⁊ hocdic vt. sͣ. e. l. j. §. ſed in eo. vl̓ h̓aliud: quia ꝓfugerūt: vt ar. jͣ.e. l. lege.s ¶ Indulgentiā .i. dationemlibertatis.t ¶ Ipſoꝝ .ſ. dn̄orum.u ¶ Quā. indulgentiā. ac.x ¶ Quiſqꝫ .i. ꝗcunqꝫ ẜuorū .ſ.hꝫ pleniorē: vt qꝛ directam velſine condi. ul̓ die.y ¶ Eo. i. ideo ⁊cͣ. ad qd̓. C. deepiſ. ⁊ cle. l. pͥſbyteri. ⁊. C. de reuo. dona. l. fi. ⁊. jͣ. de re iudi. l.libertatis. ⁊. C. de offi. preto. l.i. ⁊ facit. sͣ. proxi. §. ⁊. jͣ. eo. l. ſiexheredatus. §. fi.z ¶ Qd̓ ad cām. ꝑtinēs. ſcilicetſcriptum teſtamentum: uel cōdicillus ſit.a ¶ Edicto cauet̉. tria notat etper conſequens quartū ſcilicetaditionem: que an̄ aꝑ. ta. fierinon poterat: vt. C. de cadu. tollen. §. cū igitur. ratio eſt vt facinus proprio commodo preferatur: ut. jͣ. ea. §. non tm̄ ⁊ ſi fiatcontra etiā in primis in. c. aur.punitur: vt. jͣ. eod. l. lege. §. exhoc edicto. ſed ſi adiuit hereditatem confiſcatur: vt. jͣ. e. l. neceſſarios. §. i. ⁊ noͣ. C. e. l. ſi ea ⁊. lcum fratrem. Sed quid ſi iō uiſciret an ſit heres qd̓ ignorarepoteſt. vt. C. de teſta. l. hac conſultiſſima. rn̄. nō tenet̉ cū dolꝰeiꝰ ceſſet. ad qd̓ eſt qd̓ notatur.sͣ. quemadmo. teſta. ape. l. i. īprincipio. Item contra. sͣ. e. l. i.§. occiſorum. ibi quid ergo ſidominus vbi etiam permittitaperiri. So. ibi ab extraneo. h̓a familia.b ¶ De noxijs. a familiaribusocciſoribus ⁊ non ſuccurrentibus.c ¶ Sumptum fuerit ideſt penam capitis imponi poſtulauerit.d ¶ Naturalit̓ clauſe. ſine aliquo extrinſeco adiuncto.e ¶ Per ruſticitatem. ſic. C. d̓teſta. l. fina. in principio. ⁊ sͣ.de edendo. l. i. §. fina. ⁊ de iuriſditione omnium iudicum. l. ſiquis. §. doli. ⁊ sͣ. de iuris ⁊ facti ignoran. l. regula. ſed arg.contra. jͣ. ad. l. fal. l. diuus. dicvt ibi noͣ.¶ Si āt. Qui in parte delinquit in totū eſt reus. h. d. Bal.f ¶ Utrū totum an pars. Noͣ generale ꝗ delinquit in ꝑte in totū reus eſt. ſic. C. d̓vete. iure enu. l. fi. §. pe. ⁊. jͣ. de le. i. l. etiā.g ¶ Si quis codicillos. ad hūc. §. facit. sͣ. quē ad. teſta. ape. l. ij. §. i. ⁊. §. ij. ⁊. jͣ. d̓tabu. exhi. l. i. §. ij. ſed ar. cōtra. jͣ. de fal. l. ſiquis le. in prin

n ii j