Liber

beri de familia queſtionem. liquere igitur debet ſcelere interemptuꝫvt ſenatuſcōſulto locꝰ ſitª. ¶ Queſtionemᵇ autem ſic accipimus nontormenta tm̄: ſed omnem inquiſitionem ⁊ defenſionem mortis.¶ Hoc autem ſenatuſconſultumeos quidem qui ſub eodem tectofuerūt omnimodo punit. Eos v̓oqui non ſub eodeꝫ tecto fuerunt: ſꝫin eadem regione nō aliter niſi conſcij fuiſſent. ¶ Eodē aūt tecto qualiter accipiatur videamꝰ vtrū ītereoſdeꝫ parietes: an vltra: ⁊ ītra eādē dietā vel cubiculum: vel eandēdomū vel eoſdē hortos vel totamvillā. ⁊ ait ſextꝰ ſic eē ſepe iudicatuꝫvt ꝗcūqꝫ eo loci fuerūt: vn̄ vocē exaudir̄ potuerūt: hi puniant̉ qͣſi ſubeodē tecto fuerīt: lꝫ alij validiorisvocis ſunt alij exiguioris ſunt: necoēs vndiqꝫ exaudiri pn̄t. ¶Iuxta hoc tn̄ videt̉ ⁊ diuus adrianusreſcripſiſſe in hec v̓ba. Serui quotiēs dn̄is ſuis auxiliū ferre poſſuntnō debēt ſaluti eorūᵇ ſuam anteponere. ¶ Potuiſſe aūt ancillā quein eodem conclaui cum dominaſua fuerat auxiliuꝫ ei ferre: ſiue corpore ſuo aut certe voce plorando?vt hi qui in domo fuerant: aut vicini audirent. hoc ipſumᵉ manifeſtuꝫeſt: ꝙ dixitᶠ percuſſorem ſibi mortēminatum ſi proclamaſſet. vltimuꝫitaqꝫ ſuppliciū pati debet. vel hocᶠne ceteri ſerui credant in periculodominorū ſibiqꝫ cōſulere debere.Hoc reſcriptū multaᵛ continet.na ei non ꝑcit qui eodē cōclaui fuit:⁊ ei qui timuit mori non ignoſcit: ⁊ꝙ vel voceⁱ oporteat ſeruos dominis auxilium ferre on̄dit. ¶ Siꝗsin villa agēs occiſus ſit: pluſqͣꝫ iniquumᵏ eſt ſi forte diffuſa late p̄diahabeat de omnibus qui in ea regione fuerunt ſeruis: ⁊ queſtioneꝫ haberi: ⁊ ſupplicium ſumi. Sufficiatergo eos qui cum ipſo qui occiſusdicitur fuerunt: ⁊ qui ſuſpitione cedis aut conſcientia attingi videbūtur: de his qōnem haberi. ¶ Cumdominus in itinereⁱ eſſet occiſus dehis qui vna cū eo fuerunt cuꝫ occideretur vel cum una fuiſſent profugerunt ſuppliciuꝫ ſumendū eſt. Ꝙſi cū dn̄o nemo fuit cū occidereturceſſant iſta ſenatuſ conſulta. ¶ Impubes ſeruus vel ancilla nondumviripotens nō in eadem cā erunt.Etas eniꝫᵐ excufationeꝫ meretur.¶ Impuberi autē vtrum in ſup-

plicioⁿ tm̄ parcimus: an v̓o ēt ī queſtioneº; ⁊ magis eſt vt d̓ impuberenec queſtio habeat̉. ⁊ al̓sᵖ ſolet hocin vſu obſeruari: ut impuberes nōtorqueātur: terreri aūt tm̄ ſolent: ⁊habena vel ferulaq cedi. ¶ Excuſantur aūt ẜui qui auxiliū tulerūt ſine dolo malo. nā ſi finxerit ꝗs auxiliū ferre: vel dictisᵗ gratiā tulitᶠ nihil hoc cōmētū ei ꝓderit. Tuliſſe aūt auxiliū nō tm̄ is uidet̉ ꝗ ẜuauit dn̄uꝫ hoc eſt ꝗ potuit ita opemferre: ut ſaluꝰ eēt dn̄s: ueruꝫ etiā isquoqꝫ ꝗ quicꝗd potuit fecit tam ⁊ ſidn̄s interfectꝰ eſt. ueluti ſiꝗs exclamauit ut ad auxiliuꝫ cōueniret̉: autterruit aggreſſores: atqꝫˣ ſiꝗs turbā ꝯuocauit: aut ſi corpꝰ ſuū obiecerit: uel al̓s corꝑe ſuo auxiliū tulit.Nō tn̄ ſꝑ ꝗ clamore uſus eſt auxiliū tuliſſe uidet̉. Quid .n. ſi cū poſſet māu depelle̓ a dn̄o ꝑiculuꝫ: illeclamorē īnanē eliget; plectēdꝰ utiqꝫ erit. ¶ Ꝙ ſi vulnerati ſint ſeruicū ꝓregerēt dn̄m dicendū eſt parcieisᵗ debere. niſi aut ipſi ſibi vulneraiſta fecerunt data opera ne punirētur: aut talia vulnera iſti acceperūtut poſſent nihilominꝰ opē ferre ſiuoluiſſent. ¶ Si dominus mortifere vulneratus ſuꝑuixeriª: nec dequoqͣꝫ ſeruoꝝ ſuoꝝ cōqueſtꝰ ſit: ētſi ſub eodē tecto fuerunt tn̄ parcendum illis erit.G Aliſtra.Iuus marcus commodꝰ piſoniᵉ reſcripſit in hec v̓ba. Cūconſtiterit apud te piſo cariſſime iuliuꝫ donatuꝫ poſteaqͣꝫ cōterritus ēaduētū latronū ꝗ profugerat in uillam ſuā: vulneratū eſſe: mox teſtōfacto purgaſſe officiuꝫ ſeruoꝝ ſuorum: nec pietas pro ſeruisʸ nec ſollicitudoᶻ heredis obtinere debet: utad penā uocent̉ quos abſoluit dominus ipſe.OOmpoI quis in grauiª valitudine affectus opem ferre domino n̄potuerit ſubueniēduꝫ eſt ei. ¶ Siꝗs moriēs dixiſſet a ẜuo uī mortisſibi illatā eē dicēdū ē nō eē credendū dn̄oᵇ ſiᵗ moriēſ hoc dixit: niſi potuerit ēt ꝯprobari. ¶ Si maritusᵇuxorē noctu infra cubiculū ſecumcubantem necauerit: uel uxor marituꝫ: ſerui pena ſenatuſcōſulti liberabunt̉. Sed ſi exaudiſſent ⁊ opeꝫnō tuliſſent plectendi erunt: nō tm̄ſi proprij eſſent mulieris: ſꝫ etiaꝫ ſimariti. ¶ Si tamē maritꝰ ī adulterio deprehenſaꝫ occidat: ꝗa igno-

tem illud. Prius debet cōſtare de maleficio ꝙͣ aliquis torqͥatur pro malefactore reperiendo. h. d. bal.¶ Locus ſit. ſed ego q̄ro ad ꝗd fiat hec q̄ſtio; rn̄. ad inꝗrēdum mortem defuncti: vt. jͣ. ꝓxi. §. ſed hec qō nō ſit niſi cū liquet eū ſcelere interfectū: vt. h̓ nunꝗd ergo ſit q̄ſtio ſemper qn̄ liquet? rn̄. liquere debet eū ſcelere defunctum: ⁊ ſi perſonaignoretur que ſecerit. Ad perſonam ergo declarandā ſit qō: q̄ignorari pōt etiā ſi conſtet eumſcelere occiſuꝫ. azo. ſed de cōi ẜuo habetur qō ſi vnus ex dn̄isnō cōpareat: vt. jͣ. eo. l. ⁊ ſi percuſſor. §. ſi vnus. Iteꝫ noͣ. nonveniri ad qōnē niſi p̄cedant indicia: vt. jͣ. de qō. l. i. in pͥn. ac.b ¶ Qōnē. facit. jͣ. de iniur. l.itē apd̓ labeonē. §. qōnem.Hoc auteꝫ. Rebus ſepeiudicatis ſtandum ē: qꝛ optimaeſt interpretatio que inducit̉ exſententijs iudicū. h. d. bal.c ¶ Eodem aūt tecto. iudicatūloꝗtur ẜm ius. C. e. l. fi. ⁊ facit.jͣ. eo. l. cū dn̄s.d ¶ Saluti eorum .ſ. dn̄oꝝ. ſuienī iuris non ſunt ſerui: nec ſalus eorum ab eis eſt ſed a dn̄ishoc iure: ut inſti. de his qui ſūtſui vl̓ alie. iurꝭ. §. i. ⁊ noͣ ar. cōtra vaſallos.Dotuiſſe Omni modoquo fieri pōt ſeruus aut ancilladominum iuuare tenet̉: al̓s punit̉. h. d. bal.e ¶ Potuiſſe. hoc ip̄m. qꝛ potuit opē ferre ancilla. ac.f ¶ Qd̓ dixit. ſabaudi: nec prodeſt ancille ꝙ dicit ⁊cͣ.g ¶ Uel hoc .ſ. mancipiū: ⁊ velpro ſaltē: vel pro etiaꝫ. ⁊ noͣ. ꝙpatit̉ ſuppliciuꝫ in exemplum.ſic. C. ad. l. iul. repetū. l. i.h ¶ Hoc reſcriptū. multa. ꝗatria al̓s duo dicunt̉ multa: vtinſti. de iurepa. §. fi. ac.i ¶ Uel voce. uel pro ſaltem.¶ Siꝗs in. pluſqͣ iniquum.vt. jͣ. §. ꝓxi. ⁊. C. de adul. l. inj. ſed cōtra. jͣ. qui ⁊ a ꝗꝓſpexit. ſol. ibi de ſtrictoiureic de equitate que preualet: vt. C. de iudi. l. placuit. ueldic vt in dicta. l. in adulterij. accurſius.l ¶ Cum dominus in ītinere.ſic. sͣ. proxi. §. ac.Impubes. Seruus autancilla impubes propter etateꝫſi dominam non iuuant ab vltimo ſupplicio excuſantur leueꝫtamenᶠ patiuntur caſtigationeꝫh. d. bar.m ¶ Impubes. etas eniꝫ. ſi ſitminor: ut. C. ſi aduerſus delictum. l. i. ⁊ etiam maior: ut. jͣ.eo. l. iij. §. ignoſcit̉. ⁊. C. qui etate li. x. l. i. ⁊ adde qd̓ eſt. jͣ. e. l. excipiuntur.n ¶ In ſupplicio. id eſt in penacapito ¶ Queſtione. pro eruēda veritate. ac.p ¶ Et al̓s. cum de adulterioqueſtio habetur ẜm quoſdam⁊ facit. infra. de queſtio. l. ex libero. §. de minore. ⁊. l. de minoreq ¶ Ferula. ſic. C. de curſu publico. l. i. li. xij.¶ Excuſantur. Excuſantuſerui ſi dn̄o occiſſo ꝙͣtum poſſibile eſt opem tulerunt abſqꝫ dolo malo. Et qualiter intelligatur opem vel auxilium ferre hic declaratur. h. d. bar.

r ¶ Dictis. al̓s dictis gratias.Tulit .i. dixit ſe dolere. al̓s iudicis gratiam tulit .i. diſtulit faclendamvindictam per iudicem. ac. t ¶ Atqꝫ .i. ſicut.u ¶ Parcieis .ſ. ſi debilitati ꝑ vulnera nō iuuerūt poſtea dn̄m.¶ Si dominus. Non poſſunt heredes domini ſeruis oppdere ſeu obiicere ꝙ defuncto auxiliūnon preſtiterunt ſi dn̄sviuens tacuit. h. d. bal.u ¶ Si dn̄s. ſuꝑuixeritita ꝙ ex eo vulnere nondeceſſit. ar. sͣ. ad. l. aꝗl̓.l. huic ſcripture ẜꝫ yr. ul̓dic etiaꝫ ſi deceſſit quaſidiſſimulatione remiſeritvt inſti. de iniur. §. fin. ⁊facit ad. §. iſtum. C. d̓ reuocā. dona. l. i. ī fi. ⁊. l.fi. ⁊ de inof. teſta. l. omnimodo. ⁊ sͣ. de ꝓba. l.procula. ⁊ de cur. fur. l.ſi furioſo. §. his cōſequeris. ſed argu. contra. jī.l. iij. §. i. item facit. jͣ. l.proxima. ac.Iuus. Dn̄s perOcūnus pōt purgarinnocentiam ſeruorumſuorum. h. d. bar.x ¶ Piſoni. preſidi prouincie.y ¶ Pro ſeruis torqͥndis.z ¶ Nec ſollicitudo. quecogit her̄dē teſtatoris indicare neceꝫ. azo. ⁊ facitC. fami. herciſ. l. in ipſi⁊ sͣ. l. ꝓxi. in fin. ⁊ qd̓ ibinotaui. ſed an occiſſopōt dn̄s abſoluer̄? rn̄. n̄cū ea actio cōpetat vnicuiqꝫ de populo: vt. jͣ. d̓pub. iudi. l. i. quippe infaciēdo: at ſerui in omittendo deliquerūt.quis. SeruusN gͣrauiter vulntiatus excuſat̉ lꝫ dn̄m nendefendit. h. bar.a ¶ In graui. i. valde.ſic. sͣ. ꝓ ſocio. l. cū duobus. §. dāna. ⁊. l. gallu.§. ille caſus. sͣ. de lib. ⁊poſthu.iiiSicb. pot. niſiuobetur aliter mors illatah. d. bar.b ¶ Credēdū dn̄o. contra ſeruos: ſi pro ſeruisſic: vt. sͣ. lproxi. ⁊. l. i. infine. accur.c ¶ Si .i. quāuis. ⁊ facitjͣ. de carbo. edic. l. i. §. ſiquis nō ab aliquo. ⁊ sͣ.ad vell̓. l. ſeia .i. rn̄. ⁊ deinoffi. teſt. l. nō eſt enimcōſentiendū. ⁊. C. ar. tu.l. i. ⁊ de ꝓba. l. rōes. ⁊. l.exemplo. ⁊ d̓ teſta. l. verba. ⁊ in aut̓. vt cū de appel. cog. §. ſiue igit̉ oēs.ar. cōtra. jͣ. d̓ bo. lib. l. ꝙcū maior. §. fi. ⁊. l. paulus. §. i. ⁊ sͣ. de cura. ſurio. l. ſi furioſo. §. i. ⁊. C.de calūnia. l. mater. ac.d ¶ Si maritus. ſic. sͣ. li. §. ſi vir.Sitn̄ptrſtiſa.gnoſcenmariti aut vxoris propter adulterium occiſe ſi auxilium non preſtiterimhoc dicit. bal.