Liber
īpube̓ r̄lictoº ī ciuitate: ⁊ is ītra tp̄spubertatis deceſſerit hr̄ditas ad ſb̓ſtitutū ꝑtinetᵇ ꝑinde ac ſi pr̄ ī hoſtiūptāteꝫ n̄ ꝑueniſſet. ¶ Sꝫ ſi pr̄ ī ciuitate d̓ceſſit filius īpubes apd̓ hoſteſſiꝗdeꝫ mortuo pr̄eᶜ filiusᵇ īpubeſ inhoſtiū ptāteꝫ ꝑuenerit: n̄ īcōmodedr̄ he̓ditateꝫ eius ex ea legeᵉ ad ſubſtitutos ꝑtine̓. ¶ Si v̓o viuo pr̄e filius in hoſtiū ptāteꝫ ꝑueneritᶠ n̄ exiſtimoᵍ legi cornelie locū eē: qꝛ n̄ efficit̉ ꝑ eā vt is ꝗ nulla bōa ī ciuitate reliꝗt he̓des hēatᵖ. ¶ Quar̄ etiaꝫ ſipubesʳ filius viuo pr̄eᵏ captus fue̓itdeīde mortuo ī ciuitate pr̄e ip̄e ī hoſtiuꝫ ptāte d̓ceſſeritˢ: pr̄is heditasex lege. xij. tabᵐ. nō filijⁿ ex lege cornelia ad agnatum proximum perSCeuo.tinetI pr̄ captꝰ ſit ab hoſtibꝰ: moxfiliusº: ⁊ ibi ābo d̓cedātᵖ: quāuis pͥor pr̄ decedat lex cornelia adpupilli ſubſtitutionem nō ꝑtinebit:niſi reuerſus in ciuitate īpubes decedat: qm̄ ⁊ ſi ambo ī ciuitate deceſſiſſent veniret ſubſtitutꝰq. T Ulia.Uidā teſtō ꝓculū ex ꝑte qͣrta⁊ ꝗetū ex ꝑte dimidia: ⁊ ex qͣrtaʳ hr̄dē īſtituit. deinde ꝗeto floꝝ: ⁊ꝓculo ſoſiā hr̄deꝫ ſubſtituit. deīdeſi neqꝫ florꝰ neqꝫ ſoſia heredes eſſent: tertio gradu ex ꝑte dimidia ⁊qͣrta coloniā leptitanoꝝˢ: ⁊ ex qͣrtaqͣꝫ pl̓res heredes ſubſtituit. In plures vncias qͣꝫ tresᵗ quietus hr̄ditatē adijt: ꝓculus ⁊ ſoſia viuo teſtator̄ d̓ceſſerūtᵛ. Querit̉ quadrās ꝓculo datus ad ꝗetūᵗ an ad ſubſtitutos tertio gradu ꝑtineat. Rn̄. eā videri volūtatē patriſfa. fuiſſe ut ī tertio graduʸ ſcriptos heredes ita demū ſubſtitueret: ſi tota he̓ditasᶻ vacaſſet. Idqꝫ apparet euidēter ex eoꝙ plures qͣꝫ .xij. vncias īter eos diſtribuiſſetª: ⁊ iccirco parteꝫ quartāhereditatis de quaᵇ querit̉ ad quie
tum pertinere. ¶Dem ſinguli.N ſubſtitutiōe filij ita facta ꝗſꝗs mihi ex ſupraſcriptisᵉ hēserit: idē filio meo hr̄ſ eſto. Querit̉ᵍꝗſꝗs heres erit ⁊ quādoqꝫᵇ fuerit.intelligat̉ an quiſꝗs tūc hēs erit cūfiliꝰ moriat̉: placuit prudētibꝰ ſi qn̄qꝫ hr̄s fuiſſetᶜ qͣꝫuis .n. viuo. pupillo hr̄s eē deſiſſet: forteᵈ ex cā de iofficioſo q̄ ꝓ ꝑteᶜ mota ē: futuꝝ tn̄ eūheredeꝫ ex ſubſtitutōe credituꝫ eſt.¶ Nō ſimiliᶠ mō in hac ſpecie dicendū ē: ſi ꝗs cū duos filios hēret:Gaiū puberē: luciū īpuberē ita filioſubſtituiſſetᵍ. ſi luciꝰ filiꝰ meꝰ īpubesd̓ceſſerit neqꝫ mihi gaius filiꝰᵛ meus heres erit: tūc ſeius hr̄s eſtoˡ. nāita prudētes hoc īterp̄tati ſūt vt adīpuberis morteꝫᵏ ꝯditio ſubſtitutionis eſſet referenda. TDem.Ui cū pluresᶠ heredes ex diſꝑaribus partibus īſtitueratin his atticiū: ſi atticius n̄ adierit: ceteros ex hiſdē partibus ꝗbus inſtituerat heredes ei ſubſtituerat: deinde ſi atticius n̄ adiſſet: ticiū cohe̓dēhis ꝗ ſubſtituti ſūt adiecitᵐ. Queſitū eſt quā ꝑteꝫⁿ is ⁊ quā ceteri habituri eſſent: Reſpondi ticiū virileꝫ:ceteros hereditarias partes velutiſi tres fuiſſentᵈ ⁊ ticiū quartā parteꝫatticiane partis habituꝝ: reliquaꝝpartium hereditariasᵖ partes ex ꝗbus inſtituti erant reliquos habituros eſſe: ¶ Qd̓ ſi non ſoluꝫ ticiuꝫſed etiam alios adieciſſet heredes:hos quidem viriles partes habituros: veluti ſi tres puta coheredesfuiſſent ſubſtituti: extranei duo adiecti. hos quintasq partes atticianepartis reliquos autem coheredeshereditarias partes habituros eēdixit.A Fricanus.I mater ita teſtetur: ut filiumimpuberem cum eritᶠ annorūquatuordeciꝫ heredē inſtituat eiqꝫ
a ¶ Relicto. īſtituto ⁊ ei ſubſtituto dato pupil̓lariter ⁊ c. ⁊ non relicto. ſecus ſi pꝰmortem impuberis caperet̉ pater ſicut ⁊ in filio. jͣ. diſtinguit̉ in. §. ⁊ ſi pater ⁊.§. ſi uero. b ¶ Pertinet. ex teſtamento pupillari. azo.c ¶ Mortuo pr̄e. pͥus uere nō fictōe. l. corne. ne ſit ꝯtra. l. proxi. ⁊ ſtatī dices. ac.d ¶ Filius impubes. ſi non hr̄s in tex. impubes. ac. e ¶ Ex ea lege. nō ex v̓biscū ſcd̓e tabule ſint irrite capi.di. vt. sͣ. de iniuſ. teſt. l. ſi ꝗs ex§. irritū. ſꝫ ſuppletiōe ⁊ benignitate pretoris: vt in ꝯtrario: vt.jͣ. de cap. l. pr̄. §. ſi mortuo. ſꝫop. pone ꝙ pr̄ capit̉ deinde filius. tertio pr̄ ī captiuitate moritur. quarto morit̉ ibidē filius.ecce pr̄ fingit̉ prima capuuitatis hora mori: gͦ filio viuente.gͦ d̓bet ſuccedere poſthumꝰ filiiꝑ hūc. §. qd̓ lex. jͣ. ꝓxi. negat.ſꝫ rn̄. qd̓. sͣ. dixit ſi ꝗdē mortuopr̄e ⁊c. ⁊ ſb̓audit̉ v̓e ⁊ n̄ ficte. ac.f ¶ Peruenerit. ⁊ ibi deceſſitīpubes: qꝛ īpubes ex. l. cornel̓.fingit̉ deceſſiſſe. ſecꝰ ſi reuertat̉⁊ pubes deceſſerit. azo.g ¶ Non exiſtimo. ad hoc .ſ.ut ex teſtō pupillari aliquis ſiheres. ē tn̄ locus cor. vt ſubſtitutus ex teſtō ſit heres .ſ. ex uulgari expreſſa ul̓ ſaltē ex tacita.h ¶ Habeat. nō diſtinguituꝗs prius moriat̉ .ſ. filiꝰ apudhoſtes vel pr̄ domi. ut. jͣ. ꝓxi.rn̄. i ¶ Pubes. factꝰ īpubes predictus.k ¶ Patre. prius.l ¶ Deceſſerit .ſ. poſt qn̄ ē plꝰdubii ꝙͣ ſi ecōtra filius an̄ deceſſiſſet. m ¶ Duodecī tabularum. ad agnatuꝫ ⁊c. ⁊ hoc intelligo cū nō erat aliꝗs īſtitutꝰvel ſi erat obierat viuente patre: al̓s ille admitnitur ex uulgari expreſſa uel ſaltem tacitaque in pupillari expreſſa ꝯtinetur: ut. sͣ. eo. l. iam hoc iure.n ¶ Nō filij. qꝛ nulla. Ioan.⁊ adde diſtin. quā habes. jͣ. decap. l. pater. in fi. ac.⁊ I pr̄. mox filiꝰ .i. ī eodeꝫmomēto. ſic ecōtra eodeꝫmomento .i. ſtatim ⁊ vnū poſtaliud: vt. sͣ. cōia pͥ. l. ſi cū duasẜm yr. vl̓ dic. i. incōtinēti tuncperinde ē ac ſi ſimul: qꝛ ea queincōtinēti fiūt īeſſe vidēt̉ vl̓. i.eodē bello .i. eodē tēpore. quidergo ſi ex interuallo. Rn̄. hēatlocū ſubſtō filii ẜm. h. ſed bul.dixit idem ēt ſi ex īteruallo: utin diſtin. jͣ. d̓ capti. l. pr̄. ī fi. ac.p ¶ Decedant. tunc aūt pertnet qm̄ ⁊c. vt. jͣ. d̓ cap. l. ꝙ ſi ſilius. in fi. ac.q ¶ Subſtitutus. ex pupillaripremoriente pr̄e vl̓ vulgari vl̓ tacita vl̓ expreſſa pͥmoriēte filio. rō aūt huiꝰ. .l. ē:qꝛ non pōt dici heres filiꝰdum pr̄ ſperat̉ reuerti gͦ ſubſtitutus locū nō hꝫ. ac.idam. Ex preſumpta volūtate defuncti ꝯiunctus p̄fertur ſubſtituto. h.Ad. Bar. r ¶ Et ex quarta .i. dodrante.Leptitanorū. nomen ville vel ciuitatis. ac.t ¶ Quā tres. qꝛ in dodrante non erat inſtitutus. ac.u ¶ Deceſſerunt. ſicqꝫ eorū pars ē in cā caduci: vt. C. de ca. tol. §. ⁊ cū triplici.x ¶ Quietum/ coheredē. y ¶ Tertio gradu ciuitatē ⁊ alios ſeu alios tm̄. ac.Tota hereditas .i. tā gradus inſtitutorū ꝙͣ ſubſtitutorū pͥmo loco.a ¶ Diſtribuiſſet .i. diſtribute eſſent. Io. non dicas ꝙ diſtribuerit. q. d. ſubſtituti admitrerentur. gͦ ciuitas in dodrante ⁊ alij in quadrante. Item ꝗetꝰ hꝫ ⁊ ipſedodrantē: ⁊ ſic fuerunt. xxj. vncie. ſicqꝫ quietus nō hꝫ dodrantē totiꝰ aſſis qd̓ teſtator voluit. igit̉ in totū ſubſtituti repellant̉. ſupplet gͦ dictuꝫ teſtatoris ne aliꝗdinepte dicatur. vt ⁊ .jͣ. l. fin. sͣ. e. l. i. §. fin. Item apparet ꝙ verba illa qd̓ ſi neqꝫ⁊c. cōpulatiue ponuntur. ſic. sͣ. ti. i. l. lucius.b ¶ De qua. proculus erat īſtitutꝰ. azo. ⁊ fa. jͣ. de vſufruc. le. l. codicillis. in pͥnN ſubſtitutione Sufficit quem ſemel hr̄dē exritiſſe niſi teſtator eū hr̄dēL eſſe tꝑe mortis requirat qd̓ ex dictione tunc preſumit̉. h. d. Bar.e ¶ Supraſcriptis. ſcripſerat .n. aliquos hr̄des cū filio ul̓ ēt exheredauer at filiū.
a ¶ Querit̉ ꝗſꝗs. ſub. an. b ¶ Qn̄qꝫ .i. qn̄cunqꝫ. ac.c ¶ Fuiſſet. breuis ſolutio. d ¶ Forte. aduerbiū forte varietatē facti nō iuris dubitationē inducit. nā ꝯſtat heredē eē īſtitutū an̄ plaiā querelā: qꝛ dicit deſijſſet: vt. jͣ. de reg. iu. l. nō pōt videri. ⁊ sͣ. de inol. te. l. ij.itē ⁊ cōſtat ꝙ in alijs varijs caſibus ꝗs deſinit eē heres: ut ſi fiat ẜuus heres: ut. jͣ. eo. l. ex fcō. §.fi. Itē inſti. de here. queab inte. §. in ꝯtrarium.in ꝗbꝰ erit idē qd̓ h̓. ſeop. qui ſemel eſt heres⁊cͣ. ut. sͣ. d̓ mino. l. aitp̓tor. §. ſꝫ qd̓ pap̓. ī fi. §.Sol. illd̓ regulare. ut etsͣ. ti. i. l. eū ꝗ. in fi. ul̓ dicnō ꝑ p̄torē ut ibi: ſꝫ ꝑ reſti. in integ. ꝗa nec facitheredē: ut iſti. d̓ bo. poſ.§. quos aūt. ſꝫ iure ciuili ſic ut in premiſſis caſibus. ac.e ¶ Pro ꝑte. ſecꝰ ſi ī totum qꝛ pupillare euanſcit: ut. sͣ. de īof. teſ. pa..§. ſed nec. ac.¶ ¶ Non ſimili .ſ. per cōtrarium. ac.g ¶ Subſtituiſſet. dic ꝙīſtituerat uel exhr̄dauerat īpuberē. al̓s nō valeret teſtm̄. Itē pubereꝫinſtituerat ut pꝫ. ac.h ¶ Gaius filius inſtiitus. ac.i ¶ Eſto .ſ. ſubſtitutꝰ. ⁊ē quidā tertius h̓ ſeius⁊ hēas .ſ. neqꝫ mihi ⁊cͣ.alij nō hn̄t neqꝫ ⁊ gaiū⁊ ſeiū idē eē dicūt. ⁊ ſicvnꝰ filiꝰ alij filio ſubſtitutꝰ ẜm nos. ⁊ no. ꝙ h̓articulus tunc denotatdiuerſitatē īter hūc et ſuperiorē caſuꝫ: vt. jͣ. d̓ cōdi. ⁊ demō. l. iiii. in fi.k ¶ Mortē. ut tunc ſithr̄s gaiꝰ ut h̓ ⁊ capax ut.sͣ. e. l. ſi is ꝗ hr̄s. ⁊ fac̄ad hāc. l. jͣ. de adimen.le. l. alūne. §. fi. ⁊ d̓ cōdicil. lſi ꝗſ in fi. i. rn̄. ⁊ sͣ.e. l. ꝗ liberis. §. fi. ac.Uicuꝫ plures.¶ Ex pͥſumpta votūtate defūcti plures cōiūcti uocant̉ in virilē reſpectu vniꝰ defuncti. ſꝫ ītra ſe in hr̄ditarias portiones. h. d. bart. Et ēſingularis lex. ẜꝫ Bar.¶ Ange.l ¶ Qui cū plures. qͣttuor. puta computato atticio. ac.m ¶ Adiecit. ſubſtituēdo nō inſtituēdo: alioꝗn ēt ſi atticius nō adiret nilominus hr̄s eſſet ticius: ut. jͣ. de ſe. ta. l. ii. §. ſi ꝗs ita ſcripſerit. ac.nQuā ꝑtē. atticiane partis cū ticius nō adierit.o ¶ Tres fuiſſent .ſ. ſubſtituti pͥter ticiū. ac. p ¶ Pereditarias. curnō hꝫ ſolus medietatē: vt. sͣ. ti. i. l. ticius fundi. rn̄. qꝛ oēs ſeꝑatiꝫ fuerūt ſſtituti. at opponit̉: gͦ debēt hr̄e viriles: vt inſti. de here. inſti. §. ſi plures.Rn̄. veꝝ eēt niſi p̄ceſſiſſet partiū diſtributio ēt in īſtitutiōe. tunc enim vr̄eas ꝑtes repetijſſe in ꝑſonis eoꝝ tm̄ quos īſtituit: vt. sͣ. e. l. ſi plures. a3o.magis obſtat. sͣ. e. l. ſi pr̄ filio. ſed ⁊ ibi ꝯiuncti fuerūt inſtituti. uel h̓ ſubſtituendo noīatiꝫ dixit ꝓ ꝑtibꝰ hereditariis vos ſubſtituo ut hic pꝫ qd̓ ibinō fecit. Itē cōtra. C. e. l. fi. §. i. vbi hn̄t oēs virilea. ſed ideo qꝛ ita habuerāt in inſtitutione ut ibi no. ⁊ fa. jͣ. de ſta. li. l. ꝗ pecuniaꝫ. ac.q ¶ Quintas .i. quilibet quintam.mater. Mater pōt inſtituere filiū in tēpus pubertatis et ei ſubꝘ ſfituere vulgariter. h. d. Bar.¶ Cum erit. nec filius ītelligit̉ ad tpͥs inſtitutus ſed pure: ut. C. qn̄ di.le. ce. l. ex his. et. jͣ. qn̄ di. le. ce. l. firmio. §. i. niſi aliud ſenſiſſe teſtatoremꝓbet̉: ut. jͣ. de ma. teſ. l. ſi ita ſcriptū fuerit. §. cū ticiꝰ. et tūc vitio tꝑis ſubitatio de ſubſtōe: quiaxdi