Liber

eius ꝯſtituere nolit vtri ex filijs tutor eē velit. ¶ Ita aūt recte tutordabit̉. ticiꝰ ſi volet illi filio meoª tutor eſto.T Abolenus.Ipluresʰ tutores ſint: a p̄tore curatoreꝫ poſci litis cauſaſuꝑuacuū eſt: qꝛ altero auctore cuꝫtero agi pōt. Oodeſti.Aobusᶜ pupillis tutor datꝰ:⁊ſi alteriꝰᵈ tutela ſe excuſarepoteſt cum res ſeparateᵉ ſint: attamen alterius tutor manet.D Apinianus.Ure nr̄o tutela cōmuniū libeLrorū mr̄i teſtō patris fruſtramādat̉ʸ: nec ſi ꝓuīcie p̄ſes īperitialapſus: patris volūtatē ſequēdā d̓creuerit: ſucceſſor eiꝰ ſentētiaꝫ quāleges noſtre nō admittūt recte ſequeturᵍ. ¶ Honorisᵖ cauſa tutordatus nō videt̉: quē paterʸ a ceteris tutoribus quibꝰ negocia gerēda mādauit: rationes accipere voluit. ¶ Propter liteꝫ inofficioſiteſtamenti ordinandā: exheredato filio cui tutoreꝫ pater dedit: eūdē a p̄tore ꝯfirmari oportet. Euētusᵏ etiam iudicate rei declarabit:vtrū ex teſtō patris: an ex decretoprętoris auctoritatem acceperit.¶ Riphonius¶ Dem fiet ſi inteſtatū deceſſiſL ſe patrem pupilli noīe defendat̉: falſumue teſtm̄ nomīe pupillidicat̉: ⁊ ſi patruꝰ extet legitimꝰᵐ tutor futurꝰ abīteſtato: qꝛ tutorē ha-

bēti tutor dari nō pōtⁿ. nā ꝯmodiꝰipſe qui ſcriptura continet̉ a p̄toredabit̉: vt ſine vllo litis pͥiudicioˢiuſtus tutor auctor pupillo ad eaꝫlitē fiat. ¶ Cū aūt ip̄eᵖ patruꝰ quētutorē legitimū ſibi dicebat pupillus eſſe: filium ſubiectū criminaretur: ⁊ ad ſe legitimā hereditatē ꝑtinē ꝯtēderet: aliū tutorē petendūiulianus teſpōdit. N Apinia.Ui tutelāq teſtamēto mādatam excuſatōisʳ iure ſuſciꝑenolueritˢ: ab his quoqꝫ legatis ſūmouendusˡ erit: que filijs eius relicta ſunt. modo ſi legata filij nonaffectioneª propria: ſed in honorēpatris meruerūt. ¶ Uerbis fideicōmiſſi manumiſſusᵗ: non iure tutor teſtamentoʸ datur. poſt libertatem itaqꝫ redditam ex voluntateteſtatoris ad tutelam vocatur.¶ Impuberiᶻ liberto patronꝰ fruſtra tutorē dabit: ſed voluntatemeius ſi fides inquiſitionis congruaeſt: pretor ſequetur. TDem.X ſentētia ſenatuſconſulti li¶ A bonianiꝰ tutor non erit: qui ſeteſtamento pupillo tutorem ſcripſit. ¶ Cuꝫ aūt patris voluntashoc ipſum manu ſua declarantis:ambigua non eſſet: eum quanuisalij tutores eſſent: curatoremᵇ dādum reſpondi: nec admittendamexcuſatiōemᶜ quā iure publico hēbat: qm̄ ꝓmiſiſſe videbat̉: nec vtſuſpectūᵇ remoueri. P Aulus.

a ¶ Filio meo. ⁊ ſic oībus filijs vr̄ dediſſe lꝫ ſingulari numero fuerit locutꝰ: ut.sͣ. e. l. ſi ꝗs. §. i. ⁊. jͣ. de ver. ſig. l. ſeruiꝰ ait. ſed certe bene hoc admitto: ſed. l. iſtanon facit iſtā vim: ſed an valeat tutoris datio facta ſub hac conditione ſi volet.vel ſub illa vtri eorum volet. azo. ⁊ in pͥmo ꝑꝑ īcertitudinē ꝑſone cui datur nōvalet. in ſecundo ē certa: ⁊ iō valet. at in legato dic vt. jͣ. de le. i. l. ſenatꝰ. §. legatū. ⁊. l. fi. ſic in ſtipulatione dicvt. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. ſub hac. ⁊ dev̓b. ob. l. cēteſimis. §. fin. ⁊ dicꝙ dictio ſi facit hic conditioneꝫquandoqꝫ nō: vt. jͣ. de conditi.inſti. l. verba. ac.?Iplures ſeciſi vndtm̄e.vt. C. de in lit. dā. tu. l. i.⁊ .jͣ. d̓ tu. ⁊ ra. diſ. l. ſi tutor. §.ſi teſtō ī fi. §. ⁊ īſti. d̓ auc. tu. §.fi. ⁊ sͣ. de tutel. l. qui habet. §.ſi pupill̓. ac.Uobus. Excuſatus atutela vnius propter hocnon excuſatur a tutela alterius.h. d. bar.e ¶ Duobus. ul̓ diuerſi fuerītteſtatores ⁊ tūc plana. vl̓ vnusſꝫ filij hēbāt bd̓a materna: velalia ſeꝑata. nec enim exigo ꝙbona eius pr̄i dimiſerit. cuꝫ ētexhr̄datis pōt dare tutores: vt.jͣ. l. proxi. §. fi. ac.d ¶ Alterius. forte liberti cumiſte ſit ingenuus: vt. C. d̓ excu.tu. l. excuſationis: uel ēt ꝑꝑ numeꝝ tutelaꝝ ẜm pͥmū caſuꝫ: ⁊ēt ẜm aliū: ut. C. de liber. cā. l.multis. ac.e ¶ Seꝑate. alioquin vna tutela ītelligeret̉: nō due: ut. jͣ. deexcu. tu. l. tria. ⁊ inſti. de excu.tu. §. itē tria. ſed quid tunc. forte erit: ut dicitur. C. qui. nu. tute: l. fi. in fi. ac. azo.Ure noſtro. Mater n̄p̄t eē tutrix teſtamentaria:nec a iudice ꝯfirmari. bar.f ¶ Mādat̉. ſꝫ ꝯſilio eiꝰ geri recte mādat̉. vt. jͣ. de admi. tu..l. ꝗdā decedēs. §. papͥ. ⁊ repete h̓ qd̓ no. sͣ. d̓ tute. l. fi. ⁊. C.qn̄ mu. tu. of. fū. l. i. ⁊ aucͣ. mr̄i⁊ .sͣ. d̓ ne. geſt. l. ꝗ aliēa. §. quāquā. Itē vr̄ ꝯtra. jͣ. ad tertu. l.ij. §. ſi mater. ibi quid tn̄ ſi pag ¶ Sequetur. ut. jͣ. de rebus. e. l. quāuis. ac.ter ⁊c̄. ſed dic ut ibi. ac.¶ Honoris. Nō vr̄ tutor honorarius ꝗ ab alijs actiōes exigere dꝫ. Bar.h ¶ Honoris. honorariꝰ dr̄: qꝛ honor ē ei cui dat̉: ſi alicuiꝰ dignitatis ſit ꝗ datur alij: qꝛ a pͥtore dat̉ qd̓ nō placet: vt ⁊ no. jͣ. de ſol. l. qd̓ ſi forte. §. i. ac.i ¶ Quē pr̄. hoc ip̄o ꝙ euꝫ ꝓpoſuit alijs: ſꝫ ita ſi alius noluit gerere ſine iſto: ut.jͣ. de admini. tu. l. iij. §. i. que eſt contra. vel dic ut ibi.¶ Propter Datꝰ tutor teſtō de cuius viribus dubitat̉ a pretore ꝯfirmat̉:⁊ īteriꝫ erit tutor: ſed qualis ſit declarabit euentus. h. d. Bar.k ¶ Euētus ēt in. qꝛ ſi ſuccūbat: in querela pupillus erit tutor teſtamētariꝰ: ſi obtineat erit datiuꝰ. qꝛ cū rūpit̉ teſtm̄ ꝑ q̄relā: ⁊ cetera que ibi ſūt rūpunt̉: vt legata ⁊ tutele: vt. sͣ. de inof. te. l. qui repudiantis. §. fi. ⁊. l. papͥ. §. fi. ⁊ sͣ. e. l. iij. hodie ſecus: vt. C. de lib. pͥ. auc̄. ex cā. ⁊ continua. l. ſe. cum iſta. ac.Dem fiet. Lꝫ teſtm̄ dicat̉ falſū īterim ꝓ eo p̄ſumit̉ adeo ꝙ tutor in eo datus cōfirmat̉. h. d. Bar. l ¶ Idē fiet .ſ. ꝙ ꝯfirmet̉ datiuus. ac.m ¶ Extet legitimꝰ. extet dico ſcriptus in teſtō: nā ꝯfirmabit̉ vt datꝰ teſtō nō vtlegitimꝰ. uel dic ſcd̓o ꝙ nō erat ſcriptꝰ patruꝰ ſꝫ aliꝰ qui ꝯfirmat̉ excluſo patruoitimo: qꝛ donec ſperat̉ teſtamētaria: nō eſt locꝰ legitime: vt. sͣ. e. l. ſi quis ſubcōditiōe: ⁊ hec lectura eſt aptior lr̄e q̄ ſeꝗtur: qꝛ tutorem habenti ⁊c̄. ac.n ¶ Nō p̓t. niſi ut. sͣ. ti. i. l. q̄ſitū. ⁊. l. ſi quis. ⁊ niſi acceſſerit patrimoniū: vt. C.in ꝗ. ca. tu. ha. lꝫ. aꝫ. ⁊. jͣ. de excu. tu. l. ꝑꝑ. §. ii. h. ⁊ facit īſti. de cur. §. īterdū. acc.o ¶ Preiudicio. ſi eniꝫ alius daret̉ uideret̉ teſtamētum non valere: ⁊ fieri ei preiudicium: quod hic nō eſt quādo idem confirmatur. ac.Cum autem. Propter cām ſtatꝰ r̄cedit̉ a legitio ⁊ locꝰ ē datiuo. bar.p ¶ Cum aūt ip̄e patruꝰ .ſ. ſcriptus teſtō tutor. vel dic ẜm aliā lecturā: ꝙ n̄ eratſcriptꝰ: nec ēt alius ſcriptus erat tutor. ⁊ facit. jͣ. de excu. tu. l. ſi pupillū.Ui tutelam. Qui ſe a tutela excuſat perdit quod ſibi ſuiſqꝫ eſt ea cōtemplatione relictum. h. d. bar.q ¶ Qui tutelā. ſecus ſi a iudice: vt. jͣ. de excu. tu. l. nēſeniꝰ. ⁊ de his ꝗ. vt īdig.l. poſt legatū. §. amittere. ar. cōtra. jͣ. de le. ii. l. cū filiꝰ. §. nō iure. ac.r ¶ Excuſatiōis. alid̓ ſi iō: qꝛ de iure eē n̄ pōt: ut qꝛ miles: vt. C. de le. i. l. ab ad

ſtratiōe: vel minor: vt. jͣ. e. l. quero. §. fi. Itē idē eſt ſi remotꝰ ē: ut ſuſpectus: ac ſi ſe excuſaſſet. Itē idē ſi non adminiſtrauit: ſed ceteros adminiſtrare permiſit: vt. jͣ. de excu. tu. l. quid autem. ac.Noluerit. in totū vel in ꝑtem: vt. jͣ. de le. i. l. etiam ſi. azo.t ¶ Aūmouēdus. cū al̓s teſtator legaturꝰ nō fuerit: vt. jͣ. de excu. tu. l. nēſeniꝰ. ſed al̓s diſtinguit̉emolumētū legati eſſetꝑuētuꝝ ad pr̄eꝫ. vel nō:vt. jͣ. de his ꝗ. ut īdig. l.poſt legatū. §. ſi pr̄ quādiſtī. h̓ nō admitto: cuꝫ⁊ ſi ip̄i eſſet relictū poſſetconſequi ſi al̓s relicturꝰeſſet: ut. d. l. nēſenius.u ¶ Nō affectiōe. ſic. jͣ.de le. iij. l. ſi tibi legatū.Itē no. ꝙ iſti filij ꝑdūtꝑ aliū qd̓ ex ſua perſonahr̄e pn̄t. ar. ꝯͣ. jͣ. d̓ le. iij.l. fi. §. ſeio. ⁊ d̓ le. ij. l. ſiticio. ⁊. l. ꝗ caper̄. Itē ꝯͣhuic. l. jͣ. d̓ excu. tu. l. tutor. §. i. expone ut ibi. itēfacit. jͣ. ubi pu. edu. l. i.§. fi. ⁊ de admi. tu. l. itaautem. §. papi. ac.¶ Uerbis. Seruusdatus tutor nō erit liberincontinenti: ſed de eiuslibertate aliter prouidebitur. h. d. bar.x ¶ Manumiſſus. id eſtmāumitti iuſſus. ſic miſſus .i. mitti iuſſus: ut. jͣ.de dā. īfec. l. ſi finita. §.pe. ⁊. l. ſi ꝗs iuſſus. ⁊ pone iuſſū manumitti abip̄o teſtatore ꝗ dabat eūtutorē: ⁊ erat eiꝰ ꝓpriusẜuus. ⁊ dic ꝙ cōſtabatdādo eum tutorē. nolebat receder̄ ab eo ꝙ dixerat eū manumittēduꝫ ꝑfideicōmiſſū: alioquī ſecus eēt. nā pone primoreliquiſſe libertatē ꝑ fideicō. poſtea tutorē dādo videt̉ libertateꝫ daredirectā: vt īſti. ꝗ da. tu.poſ. §. ſꝫ qꝛ. ibi ⁊ in tutelis ⁊cͣ. ut. sͣ. e. l. ſi hr̄ditas. §. i. ⁊. l. tutor. §. fi. ⁊.jͣ. de vulg. ſub. l. ſi ꝗs eū quē. ⁊ idē ē ſi ꝯuertas ordinē ī dubio volūtatꝭd̓fūcti: qꝛ directa fauorabilior ē fideicōmiſſaria: qꝛ eā ſtatī ꝯſequit̉. ar. jͣ.d̓ le. ij. l. ſi idē ẜuus. ⁊. jͣ. de ma. teſt. l. ſi peculiū. §. i. ⁊. C. d̓ neceſſarijsẜuis. l. ꝗdā ī pͥn. Itē facit bn̄ ad rōnē iſtā. jͣ. d̓ libe. ⁊ poſthu. l. ſi ita. §. regula. illud ꝗdē dici nō poſſet ꝙ ille qui dabat eū tutorē fuerit rogatꝰ abaliquo eū manumittere: ⁊ eū nonduꝫ manumiſſū det mō tutorē: qꝛ hocip̄o ꝯſequeret̉ eo mortuo libertatē directā: vt inſti. qui da. tu. poſ. §. i. ul̓dic ꝙ hic ſeruus erat alienꝰ ⁊ dn̄s eiꝰ rogatꝰ erat ab aliquo ꝗ eū ſibi reliq̄rat: vel aliꝗd aliud eū manumittere. uel iſte ꝗ dabat eū tutoreꝫ in teſtōin eodem rogauerat eū vt eum manumitteret. ac.y ¶ Teſtō. vt mox ſit tutor an̄ libertatē: qꝛ nō vult teſtator vt liber ſit: neqꝫ tutor: niſi ab hr̄de manumittat̉: ſi hoc ꝯſtet. al̓s p̄ſumit̉ ꝙ velit ei habere directā ꝑ hoc ꝙ datur tutor ẜm. h. vt mō no. ac.¶ Impuberi. Patronus non poteſt dare liberto tutorem: ſed cōfirmatur. h. d. Bar.z ¶ Impuberi. facit. C. e. l. i. ⁊. jͣ. ti. i. l. iij. ⁊ de excu. tu. l. iuriſꝑitos. §. fi.X ſententia. Qui ſibi aſcripſit tutelā ī teſtō non erit tutor niſi teſtator ſubſcripſit ⁊ excuſationē admittit. h. d. bar.a ¶ Liboniani. cuiꝰ ſe. cō. ſit mētio. jͣ. de fal. ī rubrica. ⁊. l. ſenatꝰ. ⁊. l. diuus. ⁊. l. filius. ⁊. C. de his qui ſibi aſcribūt. l. ſenatus. ac.b ¶ Cū aūt. curatorē. non dicit tutorē: qꝛ habēti tutorē ⁊c̄. vt. C. ꝗ pe. tutores. l. pe. vel dic. i. tutorē: ſic. C. de ꝯfir. tu. l. ſi vt ꝓponas. ac.c ¶ Excuſationē. p̄iudicat ergo ſibi ꝑ id qd̓ de iure nō tenuit .ſ. talis datio ī teſtō. ſic. jͣ. ad le. iul. de adul. l. vim paſſā. §. duos. ar. cōtra. jͣ. d̓ le..ij. l. cū quis in pͥn. ⁊ facit. jͣ. de decur. l. ij. in fi. ac.d ¶ Suſpectū. hoc ip̄o lꝫ videat̉ ſuſpectꝰ: qꝛ ſe īgerit ſcribēdo ſe tutorem:vt. jͣ. de fal. l. vxori. §. i. ⁊ sͣ. de ꝓcur. l. q̄ oīa. ⁊ jͣ. rem pu. ſal. fo. l. datiuus. ⁊ hoc ītelligit Io. cūmanu ſua teſtator d̓clarauit hoc ip̄m ⁊cͣ. ut. sͣ.dixit: al̓s ſecꝰ. vel dic ẜm. h. ēt ſi hoc nō declarauit: ꝙ nō ſit remouēdusſi al̓s idoneus inueniat̉: vt. d. l. vxori. §. i. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. ii. ac.